syangyong

तपाईं कुन ‘वाद’मा विश्वास गर्नुहुन्छ ? यस्ता छन् १७ ‘वाद’का अर्थ


Saturday, 17 Mar, 2018 1:10 PM
हरेक राजनीतिक दल र व्यक्तिले आफूलाई कुनै न कुनै वादसँग जोडेका हुन्छन् । वाद आस्था र विश्वास हो । अर्को अर्थमा यो सिद्वान्त, प्रणाली र प्रयोग पनि हो । वादले नै समाजलाई कुनै निश्चित दिशातर्फ डो¥याएको हुन्छ । तर, समाजले, व्यक्तिले अंगालेका वाद आफैँमा पूर्ण र स्थायी हुँदैनन् । मानिसको आवश्यकता, चाहना र परिवेशले नयाँ–नयाँ वादलाई  जन्म दिइरहेको हुन्छ । विशेष गरेर राजनीतिक विचार, आन्दोलन र प्रणालीले वादको सृजना गर्नमा अहम् भूमिका खेलिरहेका हुन्छ । कुन वादको अर्थ के ? जानिराख्नुहोस् :

प्रजातान्त्रिक समाजवाद : प्रजातान्त्रिक शासन पद्वतिमा आधारित सरकारले समता र सामाजिक न्यायका आधारमा आर्थिक कार्यक्रम अबलम्बन गर्नुलाई प्रजातान्त्रिक समाजवाद भनिन्छ । पूँजीवाद र साम्यवादको विकल्पको रुपमा यो वाद अगाडि आएको देखिन्छ ।

पूँजीवाद : राज्यको हस्तक्षेप बिना उत्पादनका साधनहरु व्यक्तिले परिचालन गर्न पाउने राजनैतिक विचारधारा र यसको आर्थिक पक्षलाई पूँजीवाद भनिन्छ । यहाँ राज्यको अधिकतम् साधन सीमित वर्गका हातमा रहन्छ ।

राष्ट्रवाद : राष्ट्रिय हितलाई सर्वोपरी ठानी शासन गर्ने मतलाई राष्ट्रवाद भनिन्छ । राष्ट्रवाद राष्ट्रप्रति देखाउने भक्तिभाव पनि हो ।

समाजवाद : उत्पादनका साधनहरु समाजको सर्वोपरी हितका लागि प्रयोग गर्दै आर्थिक, सामाजिक र राजनैतिक समानता अनुरुप राज्य संचालन गर्ने पद्वतिलाई समाजवाद भनिन्छ । पूँजीवादविरुद्व स्थापित भएको यस वादले साम्यवादका असल पक्षलाई पनि लिएको छ ।

अधिनायकवाद : निरंकुश अधिकारको प्रयोग गरी भौतिक शक्तिका आडमा दमन र अत्याचारपूर्वक गरिने शासनलाई अधिनायकवाद भनिन्छ । नेपालमा राणा शासन र पंचायत व्यवस्थालाई अधिनायकवादी व्यवस्थाको रुपमा लिन सकिन्छ ।

अराजकतावाद : राज्यव्यवस्था र सरकार बिना पनि समाजलाई संचालन गर्न सकिन्छ भन्ने सिद्वान्तलाई अराजकतावाद भनिन्छ । राज्यद्वारा गरिने अन्याय र अत्याचारको विरुद्वमा यस वादको उत्पत्ति भएको मानिन्छ ।
 
उदारवाद : चरम वामपन्थी र चरम दक्षिणपन्थीको अलावा मध्यमार्गी राजनीतिक विचारधारालाई उदारवाद भनिन्छ । यहाँ पूँजीवाद र साम्यवादका असल पक्षलाई समेट्ने प्रयास गरिएको हुन्छ ।

उपनिवेशवाद : सैनिक, राजनैतिक र आर्थिक प्रभावद्वारा शक्तिशाली राष्ट्रले कमजोर राष्ट्रमाथि राज्यसत्ता कब्जा गरी आफ्नै विचारधाराद्वारा शासन व्यवस्था चलाउनेलाई उपनिवेशवाद भनिन्छ । द्वितिय विश्वयुद्वपछि उपनिवेशवाद क्रमशः अस्ताउँदै गएको छ ।
 
गान्धीवाद : अहिंसा, सत्य र सहिष्णुताको आधारमा राज्यसत्ताको संचालन गर्ने विचारधारालाई गान्धीवाद भनिन्छ । हिन्दुस्तानका पिता महात्मा गान्धीद्वारा यस वादको प्रार्दुभाव भएको हो ।
 
नाजीवाद : सैनिक बलका आधारमा विश्वभर अधिनायकत्व कायम गर्ने सिद्वान्त नाजीवाद हो । तानाशाह हिटलरका अनुयायीहरु यस वादलाई आफ्नो मुख्य लक्ष्य ठान्छन् ।
 
द्वन्दात्मक भौतिकवाद : चेतनाको सृष्टि पदार्थबाट भएको मान्ने र सवै पदार्थलाई परिवर्तनशील र प्रगतिशील मान्ने मतलाई द्वन्दात्मक भौतिकवाद भनिन्छ । माक्र्सद्वारा प्रतिपादित यस वादमा पदार्थलाई प्रमुख र चेतनालाई गौण रुपमा लिइएको छ ।
 
साम्यवाद : समाजमा आर्थिक विषमता र शोषण हटाउन पूँजीलाई राष्ट्रियकरण गरी सर्वहाराका नाउँमा गरिने शासनलाई साम्यवाद भनिन्छ । साम्यवाद कार्ल माक्र्सद्वारा प्रतिपादित द्वन्दात्मक भौतिकवादमा आधारित सिद्वान्त हो ।

साम्राज्यवाद : कमजोर राष्ट्रलाई शक्ति राष्ट्रद्वारा ती राष्ट्रहरुको सार्वभौमसत्तामाथि नियन्त्रण गर्दै राज्यसत्ता विस्तार गर्नुलाई साम्राज्यवाद भनिन्छ । उपनिवेशवादसँगै यो पनि द्वितिय विश्वयुद्वपछि पलायन हुँदै गएको छ ।

सामन्तवाद : राज्यशक्तिको आडमा सीमितवर्गले सर्वसाधारणमाथि गर्ने आर्थिक एवं शोषणयुक्त शासन व्यवस्थालाई सामन्तवाद भनिन्छ । प्रजातान्त्रिक राज्य व्यवस्थामा यसको कुनै स्थान हुँदैन ।
 
मानवतावाद : मानिसले मानिसलाई शासक र शासित रुपमा व्यवहार नगरी मानवीय मूल्य र आर्दशलाई व्यवहार केन्द्रीत गरिनु पर्ने मतलाई मानवतावाद भनिन्छ । यस वादले मानवीय आध्यात्मिक पक्षलाई विशेष जोड दिएको हुन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रवाद : कुनै राष्ट्र वा परिधि विशेषको सीमा नराखी पूरै मानवलाई एकै विश्व समाजमा संगठित गर्दै उन्नति र आचरणमा लाग्ने मतलाई अन्तर्राष्ट्रवाद भनिन्छ । यस वादले भौगोलिक सीमाभन्दा मानव आवश्यकता र समग्रतालाई समेट्ने प्रयास गर्दछ ।

आतंकवाद : मानवमाथि डर, त्रास र धम्कीकै भरमा प्रभुत्व स्थापना गरी शासन गर्ने लक्ष्यलाई आतंकवाद भनिन्छ । आतंकवादीहरु आफ्नो कार्य सिद्विका लागि साम, दाम, दण्ड, भेदका कुनै पनि नीति प्रयोग गर्न पछि पर्दैनन् ।
 


Ruslan

Grand acadamy

acme college

bussewa

राजनीति

​अनधिकृत कर बढाउने स्थानीय निकायलाई कारवाही हुन्छ : मुख्यमन्त्री पौडेल

१ भदौ, हेटौँडा । प्रदेश नं ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले अनधिकृतरुपमा कर बढाउने स्थानीय निकायलाई कारवाही हुने बताएका छन् । मुख्यमन्त्री कार्यालयको आयोजनामा आज यहाँ आयोजित देवानी तथा फौजदारी संहिता कार्यान्वयन विषयक कार्यक्रममा उनले २० वर्षपछि बढेको न्यूनतम करलाई बढाइचढाई जनतामा त्रास सिर्जना गर्ने काम गरेकोले त्यसो नगर्न पनि अनुरोध गरे। उनले भने, “११९ वटा स्थानीय निकायले कायम गरेको करको विवरण मगाएकाले

महिलाको समृद्धिविना प्रदेश र मुलुकको समृद्धि सम्भव छैन : मुख्यमन्त्री राउत

१ भदौ, धनुषा । प्रदेश नं २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले आधा आकाश ढाकेको महिलाको समृद्धिविना प्रदेश र मुलुकको समृद्धिको कल्पनासमेत गर्न नसकिने बताएका छन्। दोस्रो नेपाल बालिका सम्मेलन २०७५ को उद्घाटन सत्रलाई सम्बोधन गर्नुहुँदै मुख्यमन्त्री राउतले कुनै पनि बहानामा महिलालाई उपेक्षित गर्न नमिल्ने बताएका हुन् । महिलाको महत्वलाई बुझेर प्रदेश सरकारले क्रमबद्धरुपमा ‘बेटी पढाउ बेटी बचाउ’ लगायतका महिलामैत्री कार्यक्रम 

निरपेक्ष गरिबी अन्त्य गर्ने अभियानमा सरकार : अर्थमन्त्री

१ भदौ, काठमाडौँ । अर्थमन्त्री डा युवराज खतिवडाले तीन/चार वर्षभित्रमा निरपेक्ष गरिबी अन्त्य गर्ने अभियान सञ्चालन गर्ने बताएका छन् ।लघुवित्त संघ नेपालले आज आयोजना गरेको ‘लघुवित्त कार्यशाला गोष्ठी’को उद्घाटन गर्दै उनले सरकारले गरिबीलाई उत्पादनसँग जोडेर निरपेक्ष गरिबी अन्त्य गर्ने अभियान सञ्चालन गर्ने बताएका हुन् ।“कर्जाको आकार बढाएर गरिबीलाई उत्पादन र सीपलाई जोड्न गइरहेका छौँ”, उनले भने, “हामी समृद्धिको यात्रामा रहेकाले 

अन्तर्राष्ट्रिय

​चीनमा नेपालमाभन्दा कडा कर : बच्चा नजन्माए कर तिर्नुपर्ने भनेपछि हंगामा !

२ भदौ, बेइजिङ । चीनका दुईजना विज्ञले चिनियाँ नागरिकलाई जवरजस्ती बच्चा जन्माउने गराउन एउटा विवादास्पद उपाय सुझाएका छन् । उनीहरूले बच्चा जन्माउन बाध्य पार्न बच्चा नजन्माउनेलाई कर तिराउने व्यवस्था गर्न सुझाव दिएका हुन् । जनसङ्ख्या घट्दै गएको समस्याबाट ग्रसित चीनमा जनसङ्ख्या न्युनिकरण घटाउन दुईभन्दा कम 

​एक कप कफीको मूल्य २० लाख !

२ भदौ, काठमाडौं । लगभग बुझ्न नसकिने स्तरको मुद्रास्फीति भोगिरहेको भेनेजुयलाले बुधबार ३२,७१४ प्रतिशतको मुद्रास्फीति भोग्यो । भेनेजुयलाका अधिकारीहरुले यस विकराल समस्या समाधानको लागि एक प्रस्ताव अघि सारेका छन् । अधिकारीहरुले देशको मुद्राको रङ्ग र तिनको मूल्याङ्कन बढाएर समाधानको आस गरेका छन् । 

विचार / ब्लग

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 

लालबाबु पण्डितको ‘सेलिब्रेटी’ मोह, आफ्नै कर्मचारीलाई पागल भन्न मिल्छ ?

कर्मचारी समायोजन अन्र्तगतको स्वेच्छिक अवकाशको विषयलाई लिएर यतिबेला प्रधानमन्त्री, मन्त्री र कर्मचारीबीच जुहारी चलिरहेको छ । अवकाशको विषयलाई लिएर दुवै पक्ष एकअर्काप्रति तिखो टिप्पणीमा उत्रिएका छन् । उनीहरुबीचको आरोप–प्रत्यारोपलाई सुन्दा दुवै पक्ष एकअर्काप्रति पूर्णरुपमा सशंकित् र अविश्वस्त देखिएका छन् ।
Top