HIMALAYAN HYDRO
nlic

तपाईं कुन ‘वाद’मा विश्वास गर्नुहुन्छ ? यस्ता छन् १७ ‘वाद’का अर्थ


Saturday, 17 Mar, 2018 1:10 PM
हरेक राजनीतिक दल र व्यक्तिले आफूलाई कुनै न कुनै वादसँग जोडेका हुन्छन् । वाद आस्था र विश्वास हो । अर्को अर्थमा यो सिद्वान्त, प्रणाली र प्रयोग पनि हो । वादले नै समाजलाई कुनै निश्चित दिशातर्फ डो¥याएको हुन्छ । तर, समाजले, व्यक्तिले अंगालेका वाद आफैँमा पूर्ण र स्थायी हुँदैनन् । मानिसको आवश्यकता, चाहना र परिवेशले नयाँ–नयाँ वादलाई  जन्म दिइरहेको हुन्छ । विशेष गरेर राजनीतिक विचार, आन्दोलन र प्रणालीले वादको सृजना गर्नमा अहम् भूमिका खेलिरहेका हुन्छ । कुन वादको अर्थ के ? जानिराख्नुहोस् :

प्रजातान्त्रिक समाजवाद : प्रजातान्त्रिक शासन पद्वतिमा आधारित सरकारले समता र सामाजिक न्यायका आधारमा आर्थिक कार्यक्रम अबलम्बन गर्नुलाई प्रजातान्त्रिक समाजवाद भनिन्छ । पूँजीवाद र साम्यवादको विकल्पको रुपमा यो वाद अगाडि आएको देखिन्छ ।

पूँजीवाद : राज्यको हस्तक्षेप बिना उत्पादनका साधनहरु व्यक्तिले परिचालन गर्न पाउने राजनैतिक विचारधारा र यसको आर्थिक पक्षलाई पूँजीवाद भनिन्छ । यहाँ राज्यको अधिकतम् साधन सीमित वर्गका हातमा रहन्छ ।

राष्ट्रवाद : राष्ट्रिय हितलाई सर्वोपरी ठानी शासन गर्ने मतलाई राष्ट्रवाद भनिन्छ । राष्ट्रवाद राष्ट्रप्रति देखाउने भक्तिभाव पनि हो ।

समाजवाद : उत्पादनका साधनहरु समाजको सर्वोपरी हितका लागि प्रयोग गर्दै आर्थिक, सामाजिक र राजनैतिक समानता अनुरुप राज्य संचालन गर्ने पद्वतिलाई समाजवाद भनिन्छ । पूँजीवादविरुद्व स्थापित भएको यस वादले साम्यवादका असल पक्षलाई पनि लिएको छ ।

अधिनायकवाद : निरंकुश अधिकारको प्रयोग गरी भौतिक शक्तिका आडमा दमन र अत्याचारपूर्वक गरिने शासनलाई अधिनायकवाद भनिन्छ । नेपालमा राणा शासन र पंचायत व्यवस्थालाई अधिनायकवादी व्यवस्थाको रुपमा लिन सकिन्छ ।

अराजकतावाद : राज्यव्यवस्था र सरकार बिना पनि समाजलाई संचालन गर्न सकिन्छ भन्ने सिद्वान्तलाई अराजकतावाद भनिन्छ । राज्यद्वारा गरिने अन्याय र अत्याचारको विरुद्वमा यस वादको उत्पत्ति भएको मानिन्छ ।
 
उदारवाद : चरम वामपन्थी र चरम दक्षिणपन्थीको अलावा मध्यमार्गी राजनीतिक विचारधारालाई उदारवाद भनिन्छ । यहाँ पूँजीवाद र साम्यवादका असल पक्षलाई समेट्ने प्रयास गरिएको हुन्छ ।

उपनिवेशवाद : सैनिक, राजनैतिक र आर्थिक प्रभावद्वारा शक्तिशाली राष्ट्रले कमजोर राष्ट्रमाथि राज्यसत्ता कब्जा गरी आफ्नै विचारधाराद्वारा शासन व्यवस्था चलाउनेलाई उपनिवेशवाद भनिन्छ । द्वितिय विश्वयुद्वपछि उपनिवेशवाद क्रमशः अस्ताउँदै गएको छ ।
 
गान्धीवाद : अहिंसा, सत्य र सहिष्णुताको आधारमा राज्यसत्ताको संचालन गर्ने विचारधारालाई गान्धीवाद भनिन्छ । हिन्दुस्तानका पिता महात्मा गान्धीद्वारा यस वादको प्रार्दुभाव भएको हो ।
 
नाजीवाद : सैनिक बलका आधारमा विश्वभर अधिनायकत्व कायम गर्ने सिद्वान्त नाजीवाद हो । तानाशाह हिटलरका अनुयायीहरु यस वादलाई आफ्नो मुख्य लक्ष्य ठान्छन् ।
 
द्वन्दात्मक भौतिकवाद : चेतनाको सृष्टि पदार्थबाट भएको मान्ने र सवै पदार्थलाई परिवर्तनशील र प्रगतिशील मान्ने मतलाई द्वन्दात्मक भौतिकवाद भनिन्छ । माक्र्सद्वारा प्रतिपादित यस वादमा पदार्थलाई प्रमुख र चेतनालाई गौण रुपमा लिइएको छ ।
 
साम्यवाद : समाजमा आर्थिक विषमता र शोषण हटाउन पूँजीलाई राष्ट्रियकरण गरी सर्वहाराका नाउँमा गरिने शासनलाई साम्यवाद भनिन्छ । साम्यवाद कार्ल माक्र्सद्वारा प्रतिपादित द्वन्दात्मक भौतिकवादमा आधारित सिद्वान्त हो ।

साम्राज्यवाद : कमजोर राष्ट्रलाई शक्ति राष्ट्रद्वारा ती राष्ट्रहरुको सार्वभौमसत्तामाथि नियन्त्रण गर्दै राज्यसत्ता विस्तार गर्नुलाई साम्राज्यवाद भनिन्छ । उपनिवेशवादसँगै यो पनि द्वितिय विश्वयुद्वपछि पलायन हुँदै गएको छ ।

सामन्तवाद : राज्यशक्तिको आडमा सीमितवर्गले सर्वसाधारणमाथि गर्ने आर्थिक एवं शोषणयुक्त शासन व्यवस्थालाई सामन्तवाद भनिन्छ । प्रजातान्त्रिक राज्य व्यवस्थामा यसको कुनै स्थान हुँदैन ।
 
मानवतावाद : मानिसले मानिसलाई शासक र शासित रुपमा व्यवहार नगरी मानवीय मूल्य र आर्दशलाई व्यवहार केन्द्रीत गरिनु पर्ने मतलाई मानवतावाद भनिन्छ । यस वादले मानवीय आध्यात्मिक पक्षलाई विशेष जोड दिएको हुन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रवाद : कुनै राष्ट्र वा परिधि विशेषको सीमा नराखी पूरै मानवलाई एकै विश्व समाजमा संगठित गर्दै उन्नति र आचरणमा लाग्ने मतलाई अन्तर्राष्ट्रवाद भनिन्छ । यस वादले भौगोलिक सीमाभन्दा मानव आवश्यकता र समग्रतालाई समेट्ने प्रयास गर्दछ ।

आतंकवाद : मानवमाथि डर, त्रास र धम्कीकै भरमा प्रभुत्व स्थापना गरी शासन गर्ने लक्ष्यलाई आतंकवाद भनिन्छ । आतंकवादीहरु आफ्नो कार्य सिद्विका लागि साम, दाम, दण्ड, भेदका कुनै पनि नीति प्रयोग गर्न पछि पर्दैनन् ।
 


Ruslan

machha bank

ime

राजनीति

सरकार समृद्धिसहितको विकास चाहान्छ : मुख्यमन्त्री पौडेल

४ माघ, काठमाडौं । प्रदेश नं ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले एशियाली विकास बैंकद्वारा लगानी गरिएको क्षेत्रमा प्रतिफलको मूल्याङ्कन गरिनुपर्ने धारणा राखेका छन् । धेरै वर्षअघिदेखि लगानी शुरु गरेको एडिबीले हालसम्म कहाँ र कसरी लगानी गरिरहेको छ ? र त्यसका उपलब्धि के के हुन ? अध्ययन गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो । एशियाली विकास बैंकद्वारा आयोजित कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री पौडेलले एडिबीले लगानीको क्षेत्रलाई परिवर्तन गर्नुपर्ने र उत्पादन क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्ने धारणा 

प्रतिनिधिसभा बैठक : काङ्ग्रेस नेताका नाममा खुलेका अस्पताल अविलम्ब स्वीकृत गर्न माग

४ माघ, काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली काङ्ग्रेसले आफ्ना नेताका नाममा खुलेका अस्पताल अविलम्ब स्वीकृत गर्न सरकारसँग माग गरेको छ । प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकमा प्रधानमन्त्रीसँग सांसदको प्रश्नोत्तर कार्यक्रम सकिएलगत्तै काङ्ग्रेस सांसदहरु आसनबाट उठेर विरोध जनाएपछि सभामुख कृष्णबहादुर महराले काङ्ग्रेस मुख्य सचेतक बालकृष्ण खाँणलाई बोल्न समय दिएका थिए । सांसद खाँणले स्वास्थ्य मन्त्रालयले मुलुकभरका ११ ठूला अस्पताल तथा उपचार केन्द्र 

विकासको मार्ग तीव्रताका साथ अघि बढेको छ : प्रधानमन्त्री ओली

४ माघ, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मुलुकको राजनीतिक स्थायित्वसँगै विकासको माग तीव्रताका साथ अघि बढेको बताएका छन् ।प्रतिनिधिसभामा आज शुरु भएको प्रधानमन्त्रीसँग सांसदको प्रश्नोत्तरका क्रममा उनले ठूलो राजनीतिक परिवर्तनपछि ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल भएको उल्लेख गर्दै अब समग्र विकासका गतिविधि तीव्रताका साथ अघि बढाउनु आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरे । सदनमा सांसद कृष्णभक्त पोखरेलले चीनबाट नेपालसम्म रेल ल्याउने र 

अन्तर्राष्ट्रिय

कोलोम्बियामा भएको कारबम आक्रमणमा २१ को मृत्यु

४ माघ, बोगोटा । कोलोम्बिया सरकारले बिहीबारबाट तीन दिनको शोकको घोषणा गरेको छ । तालिम जारी रहेको अवस्थामा सैनिक विद्यायलमा भएको कारबम आक्रमण्मा परी कम्तीमा २१ व्यक्तिको मृत्यु हुनुको साथै अन्य ६८ घाइते भएपछि सरकारले शोकको घोषणा गरेको हो । यस देशमा गएको १६ वर्ष यताको यो सबैभन्दा भिषण आक्रमण भएको सरकारी अधिकारीहरुले बताएका छन् । आतङ्ककारीहरुले ८० किलोग्राम विस्फोटक पदार्थ बोकेको एक सवारी साधन विस्फोट गराएका 

अमेरिकामा राजनीतिक विवाद चुलियो, न्यान्सी पेलोसी र डाभोस बैठकका भ्रमणहरु रद्द

४ माघ, वासिङटन । अमेरिकी सङ्घीय कार्यालयहरु बजेट अभावमा बन्द भएको एक महिना पुग्नैलाग्दा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विपक्षी डेमोक्र्याटिक पार्टीकी नेतृ एवं संसदकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीको अफगानिस्तान भ्रमण रद्द गरिदिएका छन् । साथै, राष्ट्रपति ट्रम्पले डाभोसमा आयोजना हुने विश्व आर्थिक मञ्चको बैठकमा सहभागी हुने अमेरिकी अधिकारीहरुको भ्रमण पनि स्थगित गरेका छन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले मेक्सिकोसँगको सीमामा पर्खाल निर्माण गर्न करिब ६ अर्ब डलर माग 

हुवावे विरुद्ध फौजदारी अनुसन्धान गर्ने अमेरिकी योजना

३ माघ, वासिङटन । अमेरिकी अधिकारीहरुले चीनको विशाल प्राविधिक कम्पनी हुवावे विरुद्ध फौजदारी अभियोगमा अनुसन्धान गर्ने अन्तिम तयारी गरेको अमेरिकी अखबार वालस्ट्रिट जर्नलले जनाएको छ । गोप्य स्रोतको हवाला दिँदै जर्नलले अमेरिकी न्याय विभागले हुवावेको व्यावसायिक साझेदारबाट व्यापारिक गोप्य सूचनाहरु चोरी गरेको आरोपका बारेमा अध्ययन गरिरहेको बताएको छ । हुवावेको व्यवसायिक साझेदार टी–मोबाइलको स्मार्टफोन जाँच गर्ने 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top