esewa
kantipur mall

प्रसंग विजया दशमी : बलिप्रथा विरुद्द तपाईंको मन हल्लाइदिने बाह्र तर्क


Tuesday, 8 Oct, 2019 8:52 AM
रविराज कार्की
शान्ति र सदभावको पर्व दशैंलाई नेपालमा काटमार र हिंसाको पर्व पनि बनाइने गरेको छ। काटमार र हिंसा गरेर पर्व–उत्सव मनाउने विडम्बनापूर्ण संस्कृति एक्काइसौं सदीको नेपालमा पनि व्याप्त हुनु सबैका लागि लज्जाको विषय भएको छ। 


बलि प्रथा र मांसाहार प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो। बलि र मांसाहार विरुद्ध १२ तर्क, जसले तपाईको मन हल्लाइदिन्छ :

१.आफ्नै सन्तान मारेर रगत र मासु कसैले खान्छ रु सुन्दा पनि कहालीलाग्ने प्रश्न छ।

मानव तथा पशुपंक्षी सहित जिवात्मालाई देवीदेवताले आफ्नो सन्तान मान्छन्। देवीदेवतालाई हामी माता पिता मान्छौं। तर, देवीदेवताले आफ्नै सन्तानको रगत खान्छन्, सन्तानको रगत खान दिए इच्छा पूरा गरिदिन्छन् भनेर मानिसले पशुपंक्षीको बलि दिन्छन्। यसो गर्नु ठिक हो ? आफै विचार गरौं। 

२.
विवेकशील मानिसले बेलाबखत विवेक गुमाउन सक्छ। विवेक गुमाएर नै मानिसले नराम्रो काम गर्छ, अपराध र हिंसा गर्छ, अरुलाई चोट पुराउँछ। अरुको अहित गर्नु पशुतुल्य बन्नु हो। पशु नबनेर विवेकशील मानव बन्न आफ्नो खराब आहार, व्यवहार र विचार त्याग्नु नै बलि दिनु हो। आफ्ना अवगुणलाई बलि चढाउनुको बदला पशुपंक्षीलाई बलि चढाउनु झन खराब हुनु होइन र ? मूर्ख बन्नु होइन र ?

३. जुनसुकै धर्मले हत्याहिंसालाई पाप र अधर्म भन्छ। हिन्दू धर्म तथा यससँग जोडिएका सबै धर्महरुले पनि हत्याहिंसा पाप हो भन्छ। पशुपंक्षीको बलि दिनु हत्या हो, हिंसा हो। अब विचार गरौं– हत्या हिंसा गरेर धर्म कि पाप हुन्छ ? बलि दिएर धर्म हुन्छ भन्नु विश्वाश होइन अन्ध विश्वाश हो। 

४.मानिसको नङग्रा हुँदैन, नङ हुन्छ, मानिसको दाँत हुन्छ, दाह्रा हुँदैन। किन ?

किनभने मानिस प्राकृतिक तथा जैविक रुपमा शाकाहारी प्राणी हो। वैज्ञानिक रुपमा निर्विवाद पुष्टि भएको कुरा हो– मानिस प्राकृतिक रुपमा नै शाकाहारी हो। मानिसले आहाराका लागि कसैलाई मार्न आवश्यक नभएकाले दाह्रा र नङग्रा भएन। मांसाहारीले मात्र अरुको हत्या गरेर आहारा जुटाउनुपर्ने हुन्छ। अर्थात्, मानिसलाई अरुको हत्या गर्ने अधिकार प्रकृतिले दिएको छैन। अरुको हत्या गर्न प्रकृतिले मानवलाई सृष्टि गरेको होइन भने बलि दिनु उपयुक्त हो त ?


पृथ्वीका अधिकांश प्राणी शाकाहारी र मांसाहारी दुई खालका छन्। मानिस मांसाहारी नभएर शाकाहारी हो भन्ने अर्को प्रमाण मानिसको पाचन प्रणाली हो। शाकाहारी र मांसाहारीको फरकफरक पाचन प्रणाली हुन्छ। मानिसको पाचन प्रणाली शाकाहारी वर्गको छ। मानिस मांसाहारी प्राणी हुँदै होइन भने किन बलि दिने ?

५. जिव विकासको क्रममा शाकाहारी प्राणी मांसाहारी र मांसाहारी प्राणी शाकाहारी बनेका छन्। मानिसले मांसाहार गर्न थालेको हजारौंहजार वर्ष भयो, तैपनि मानिसको शारीरिक विकास मांसाहारीको जस्तो किन भएन ? यसको अर्थ प्रकृति र इश्वरले मानिसलाई मांसाहार नै बस्नु भनेर सन्देश दिएको हो। मांसाहारी मानवले बलि दिनु कसरी धर्म हुन्छ ?

६. परापूर्व कालमा मानिसको स्थायी बसोबास थिएन। फिरन्ते जीवनमा आहारका लागि बाध्य भएर पशुपंक्षी पनि खान थाल्यो, पछि मानिसलाई मासु खाने अम्मल लाग्यो। जति खराब चिज छ, त्यो खाने इच्छा त्यति धेरै लाग्छ, अम्मल असल चिजमा हुँदैन, खराब चिजमा हुन्छ। अम्मल लागेपछि मानिसले पशुपंक्षीको हत्या गर्न थाल्यो, हत्याहिंसाले संस्कृति र परम्पराको रुप लियो। मांसाहारलाई वैधानिकता दिन देवीदेवताले बलि मागेको भन्न थालियो। तर, आज मानिस स्थायी बसोबास गर्ने प्राणी भएको छ। अब पनि देवीदेवताले बलि मागेको भन्ने गलत कुरा तपाईं विश्वाश गर्नुहुन्छ ?

७.नेपालमा विशेष गरी दशैंमा धेरै बलि दिइन्छ। परिवार आफन्त भेला हुने, आपसी मायाप्रेम र सदभाव बढाउने पर्व दशैं हो। बलि दिएर रगतको खोला बगाएपछि सदभाव कि दुर्भाव बढ्छ ? परिवार भेला भएर रगतको खोला बगाएर पाप गर्ने कि राम्रो विचार लिएर धर्म गर्ने ? त्यसो भए बलि किन दिने ?

८. युद्धमा सेनाले निर्मम बनेर सत्रुको हत्या गरोस्, नहिच्किचाओस् भनेर व्यारेकमा बलि दिएर रगतको खोला बगाउने चलन थियो। रगतको खोला देखेर सेनामा पनि त्यस्तै भाव जगाएर सत्रुलाई सखाप पार्ने मनोविज्ञान सिर्जना गर्न खोजिन्थ्यो। अहिले पनि ब्यारेकहरुमा बलि दिइन्छ तर युग परिवर्तन भइसक्यो। आमने सामने भएर सेनाले लडाइ गर्ने युग छैन, विश्वको एक कुनामा सानो बटन दबाएको भरमा हजारौं किलोमिटर परको ठाउँ तहसनहस पार्न सकिन्छ। अहिले सेना युद्ध होइन शान्तिका लागि भन्ने विश्वभरि अवधारणा छ। तैपनि सैनिक ब्यारेकमा बलि दिइनु उचित हो त ?

९.आहार अनुसार विचार, विचार अनुसार व्यवहार हुन्छ। हामी जे खान्छौं त्यसैबाट शरीर र विचार बन्ने हो। मारिन लाग्दा भयग्रस्त पशुपंक्षीमा विभिन्न विकार उत्पन्न हुन्छन्। भय त्राश डर र उदासीले पशुपंक्षीको शरीरमा विकृत रसायनहरु पैदा हुन्छन् र मांसाहार गर्दा ती विकार मानव शरीरको हरेक कोषिकामा पुग्छ। मांसाहारका नाममा शरीरमा त्यस्ता विकृत रसायन प्रवेश गराउनु ठिक हो त ? ठिक होइन भने बलि दिनु कसरी ठिक हो ?

१०.बातावरण अनुसार विचार हुन्छ। शान्त स्वच्छ बातावरणमा मानिसको मन पनि त्यस्तै हुन्छ। रगतको खोला बगेको ठाउँमा मानिसको मन पनि विकृत हुन्छ। मन्दिर शान्ति र पवित्रताको थलो हो। त्यस्तो ठाउँमा बलि चढाएर रगतको खोला बगेको देख्दा मानिसको मन शान्त हुन्छ र ? अनि, हिंसाले होइन शान्ति र पवित्र भावनाले मात्र मन्दिरमा देवदेवीले आशिर्वाद दिन्छन् भन्ने विवेकशीले मानिसले बुझ्न पर्दैन र ?

११.दुई किलो मासु उत्पादन गर्न १२–१४ केजी अन्न खर्च गर्नु कत्तिको जाजय हो ? विश्वको बढ्दो जनसंख्यालाई भरणपोषण गर्न अन्न, तरकारी, फलफूल उत्पादन बढाउन आवश्यक छ। धेरै कृषि उपज खर्च गरेर थोरै मासु उत्पादन गर्नु न्यायोचित हुन सक्दैन। त्यसैले मांसाहारसँग जोडिएको बलिप्रथा अन्त्य गर्न आवश्यक छ।

१२.संसारमा सबैभन्दा ठूलो चिहान कहाँ छ ? मानिसको पेटमा छ। मानिसको पेट हजारौं पशुपंक्षी तथा जिवको चिहान हो। आफ्नो पेटलाई चिहान बनाउने कि फूलवारी ? हरेक विवेकशील मानिसले यो प्रश्न आफैलाई सोध्नुपर्ने भएको छ। 


अन्त्यमा.....

बलि दिँदा अबोध र निरापराध पशुपंक्षीको आत्माले चिच्याएर–कराएर दिएको श्रापले तपाईं हाम्रो आत्मा रुन्छ भने हामी मानव हौं, बलि रोकौं। 

बाँच्न पाउने अधिकार हरेक प्राणीलाई छ, तपाई हामी बाँच्न चाहन्छौं, अरुको पनि बाँच्ने इच्छाको सम्मान गरौं। 


अब यी दुईमध्ये एक छानौं–

१. अवगुण र खराब विचार–व्यवहारलाई बलि चढाउनु ठिक कि 

२. अबोध पशुपंक्षी मारेर बलि दिनु ठिक ?

सकारात्मकबाट


global ime

Ruslan

runner bike

bhatbhateni

राजनीति

केपी ओलीले इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिको सेवा गरे : मोहनविक्रम सिंह को आरोप

४ कात्तिक, काठमाडौं । नेकपा मसालका महामन्त्री मोहनविक्रम सिंहले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको विचारधारालाई दक्षिणपन्थी विचलन भनेर टिप्पणी गरेका छन् । यद्यपि सी विचारधाराको आलोचना गरे पनि चीनसँगको सम्बन्ध विस्तारलाई नेकपा मसालले महत्व दिने उनले बताएका छन् ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ दुईदिने नेपाल भ्रमण सकेर स्वदेश फर्किएको एक सातापछि प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै महामन्त्री सिंहले भनेका छन, ‘सीको विचारधारा वास्तवमा मार्क्सवादी–लेनिनवादी सिद्धान्तबाट विचलन नभएको दक्षिणपन्थी संशोधनवादी विचारधारा हो । त्यहाँको कथित नयाँ ढाँचाको समाजवादी व्यवस्था वास्तवमा पूँजीवादी व्यवस्था हो र त्यसले अब साम्राज्यवादको रुप लिइसकेको छ ।’

प्रधानमन्त्री बिहीबार बाकु जाने, मुख्य सन्देश–असंलग्न आन्दोलनलाई महत्व

३ कात्तिक, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली अजरबैजानको बाकुमा हुने असंलग्न आन्दोलनको १८ औं शिखर सम्मेलनमा भाग लिन यही कात्तिक ७ गते (बिहीबार) त्यसतर्फ प्रस्थान गर्ने भएका छन् । उनी कात्तिक १० गते आइतबार स्वदेश फर्किनेछन् । यद्यपि परराष्ट्र मन्त्रालयले भ्रमणको औपचारिक कार्यतालिका सार्वजनिक गरिसकेको छैन । प्रधानमन्त्रीका विदेश मामिला सल्लाहकार डा. राजन भट्टराईले नेपालले सधैँ असंलग्न आन्दोलनलाई महत्व दिँदै आएको बताउँदै यसपालि पनि महत्व दिएर नै प्रधानमन्त्री स्तरबाट भ्रमण हुन लागेको जनाए । 

महराले सांसदबाट राजीनामा नदिने, नेकपामा नभएको भन्दै दलको निर्देशन नमान्ने

३ कात्तिक, काठमाडौं । संसद् सचिवालयकी एक महिला कर्मचारीलाई यौन दुव्र्यवहार गरेको आरोपमा हिरासतमा रहेका निवर्तमान सभामुख कृष्णबहादुर महराले आफू नेकपाको सदस्य नभएको भन्दै पार्टीको निर्देशन नमान्ने बताएका छन् । आफूले सभामुख निर्वाचनसँगै पार्टीको साधारण सदस्यसमेत त्याग गरेको बताउँदै उनले आफू नेकपामा नभएकाले राजीनामा नदिने बताएका हुन् । दुव्र्यवहारको घटना सार्वजनिक भएसँगै सभामुख र सांसद पदबाटसमेत राजीनामा दिन नेकपाले महरालाई निर्देशन दिएको थियो । तर, उनले सांसद पदबाट राजीनामा नदिई सभामुख पदबाट मात्रै राजीनामा दिए । उनले राजीनामा नदिँदा उनी संसद्मा स्वतन्त्र सांसदका रूपमा रहन सक्छन् । 

अन्तर्राष्ट्रिय

​कश्मीरको सीमा क्षेत्रमा गोलाबारी : दुई भारतीय सैनिकको मृत्यु

३ कात्तिक, काठमाडौं । जम्मू–कश्मीरको कुपवाडा जिल्लामा रहेका सैन्य पोष्ट र गाउँमा पाकिस्तानले गोलाबारी गरेको भारतले आरोप लगाएको छ । तांघर सेक्टरमा भएको भारी गोलीबारीमा आफ्ना दुई सैनिकले ज्यान गुमाएको भारतले जानकारी दिएको हो । उक्त घटनामा एक सर्वसाधरणले पनि ज्यान गुमाउनका साथै अन्य तीन जना गम्भीर घाइते भएका छन् । अधिकारीहरुका अनुसार सीमा क्षेत्रमा भएको गोलाबारीका कारण दुई घर पूर्ण रुपमा नष्ट भएको छ भने अन्य घरहरुमा पनि क्षति पुगेको छ ।

ब्रेक्जिटमा ढिलाईको माग गर्दै बेलायती प्रधानमन्त्रीद्वारा ईयूलाई पत्राचार

३ कात्तिक, काठमाडौं । बेलायतका प्रधानमन्त्री बोरिस जोहन्सनले ब्रेक्जिटलाई ढिलो गर्न आग्रह गर्दै युरोपेली संघ (ईयू)लाई पत्राचार गरेका छन् । ब्रेक्जिट प्रक्रियाको अन्तिम टुंगो लगाउने म्याद यही अक्टोबर ३१ सम्मको रहेपनि शनिबार हाउस अफ कमन्समा भएको मतदानले सो समयावधीलाई अस्वीकार गरेको थियो । त्यसैले जोहन्सनले ईयूलाई पत्राचार गरेका हुन् । तर उनले समयावधी थप्न आग्रह गर्दै पठाएको पत्रमा हस्ताक्षर भने गरेका छैनन् । ईयू काउन्सिलका अध्यक्ष डोनाल्ड टस्कले ट्विट गर्दै जोहन्सनको पत्र पाएको उल्लेख गरेका छन् । कसरी प्रतिक्रिया जनाउने भनेर अब ईयूका नेताहरुसँग छलफल गर्ने उनले जनाएका छन् । 

कुर्द नहटेमा टाउको फुटाइदिने टर्कीका राष्ट्रपतिको चेतावनी

३ कात्तिक, काठमाडौं । टर्कीका राष्ट्रपति रिचेप तैयप अर्दोआनले यदि उत्तरी सिरियाको सीमामा प्रस्तावित ‘सेफ जोन’बाट कुर्द लडाकु नहटेमा उनीहरुको टाउको फुटाइदिने चेतावनी दिएका छन् । टर्की विहीबार सो क्षेत्रमा सैनिक कारवाही स्थगन गर्नका लागि राजी भएको थियो । यद्यपि यो रोक ५ दिनका लागि मात्रै हो । तर शनिबार दुवै पक्षले युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप एक अर्कालाई लगाएका थिए । टर्कीले कुर्दहरुलाई आतंककारी मान्दै आएको छ र सिरियाको सीमा क्षेत्रमा ‘सेफ जोन’ बनाउने उसको लक्ष्य रहेको छ । अस्थायी युद्धविरामको बावजुद सीमा शहर रास अल अएनमा शनिबार छिटपुट हिंसा भएको थियो । 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 
Top