esewa

​वायुमण्डलमा कार्बड डाइअक्साइडको मात्रा आठ लाख वर्षयताकै उच्च, वैज्ञानिकमाझ खैलाबैला


Thursday, 16 May, 2019 1:57 PM
२ जेठ, काठमाडौं । आधुनिक मानव जाति (होमो सेपिएन्स्को) उत्पत्ति भएयता पृथ्वीको वायुमण्डलमा त्यति धेरै कार्बन डाइअक्साइड कहिल्यै थुप्रिएको थिएन, जति गएको सप्ताहन्त थुप्रियो।  अमेरिकाको हवाइ टापुस्थित मौना लोआ अब्जर्भेटरीको तथ्याङ्कअनुसार गत शुक्रबार र शनिबार पृथ्वीको वायुमण्डलमा  प्रतिदश लाख चार सय १५ पार्टस् (पिपिएम) कार्बन डाइअक्साइड जम्मा भएको थियो।

वायुमण्डलमा थुप्रिएको कार्बन डाइअक्साइडको यो मात्रा विगत आठ लाख वर्षमा सबैभन्दा उच्च हो। अर्थात्, मानव जातिको उद्विकास सुरू हुनुअघि र सुरू भएपछि पनि यति धेरै कार्बन डाइअक्साइड कहिल्यै वायुमण्डलमा थुप्रिएको थिएन।

यो नयाँ तथ्याङ्कले विश्वभरका वैज्ञानिकमाझ खैलाबैला मच्चिएको छ। धेरैले यसलाई ‘डरलाग्दो तथ्याङ्क’ भनेका छन्। मौसमविद् तथा वातावरण विषयका लेखक एरिक होल्टहाउसले ट्वीट गरेका छन्, ‘हामीलाई यस्तो (यति धेरै कार्बन थुप्रिएको) अर्को कुनै ग्रह थाहा छैन।’

होल्टहाउसले भनेका छन्, ‘पृथ्वीको वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा चार सय १५ पिपिएमभन्दा धेरै भएको यो मानव इतिहासकै पहिलो घटना हो।’ औद्योगिक क्रान्तिभन्दा आठ लाख वर्षअघि कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा तीन सय पिपिएम नाघेको थिएन।

‘होमो सेपिन्यस’ करिब तीन लाख वर्षअघि पनि अस्तित्वमा थिएन। त्यसमाथि उनीहरूका केही पूर्वज करिब २० लाख वर्षअघि पृथ्वीमा देखिएका थिए। हरितगृह ग्यास वैज्ञानिकका अनुसार कार्बन डाइअक्साइड नै ‘ग्लोबल वार्मिङ’को मुख्य कारण हो।

कोइला, तेल र ग्याँसजस्ता जैविक इन्धन जलाएर विश्वलाई उर्जा दिँदा, कार्बन डाइअक्साइड र मिथेनजस्ता अन्य हरितगृह ग्याँसको उत्पादन हुन्छ। यी ग्याँसले सौर्य विकिरणलाई वायुमण्डलमै अल्झाएर राख्छन्। पृथ्वीको वायुमण्डलको तापक्रम पछिल्लो समय बढ्नुको कारण मानिस नै भएको वैज्ञानिक सहमति छ।

प्राकृतिक कारणले तापक्रम वृद्धि नभएको वैज्ञानिकहरूले बताए । बितेको दुई दशकमा, विश्वको तापक्रम एक डिग्रीको दुई तिहाइले बढेको नेसनल ओसनिक एन्ड एट्मोस्फेरिक एड्मिनिस्ट्रेसनले जनाएको छ। ‘पेलियोक्लाइमेटिक डाटा’ सँगै कम्प्युटर ‘सिमुलेसन’ प्रयोग गरेर पोट्सड्याम इन्स्ट्टियुट फर क्लाइमेट इम्प्याक्ट रिसर्चले यो वर्ष एउटा अध्ययन गरेको थियो। अध्ययनले कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा तीस वर्ष यताकै उच्च रहेको देखाएको छ।

कार्बन डाइअक्साइडको सघनता अनुगमन गर्ने स्क्रिप्स कार्यक्रमका निर्देशक राल्फ किलिङले भनेका छन्, ‘औसत वृद्धि दर उच्च छ। अघिल्लो वर्षको वृद्धि करिब तीन पिपिएम र पछिल्लो औसत २.५ पिपिएम छ।’ सन् १९५८ यता, किलिङ र उनका पिता चाल्र्स डेभिड किलिङले मौना लोआ अब्जर्भेटरीमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा मापन गरेका छन्। उनीहरूले ‘किलिङ कर्भ’ सिर्जना गरेका छन्। यो चित्रले कार्बन डाइअक्साइडको संचय देखाउँछ।

पोहोर साल मे महिनामा, कार्बन डाइअक्साइडको सघनता चार सय १० पिपिएम पुगेको थियो। युनिभर्सिटी अफ मिसिगनले गरेको अध्ययनमा कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जनको मात्रा आउने शताब्दीको मध्यसम्म पाँच करोड ६० लाख वर्षमा कहिले नभएको स्तरमा पुग्ने देखिएको छ।

यो हाम्रो जीवनकालमा नभए पनि, यो हाम्रो नातिनातिना वा पनातिपनातिनाको पालामा पक्कै हुनेछ। एजेन्सी

 


Ruslan

runner bike

ime

citizens bank

राजनीति

सामाजिक सुरक्षा योजनालाई उद्योगी नेताहरुले नै सहयोग गरेनन् : मन्त्री विष्ट

८ भदौ, काठमाडौं । श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण विष्टले उद्योगी नेताहरुको असहयोगका कारण सामाजिक सुरक्षा योजना कार्यान्वनयमा समस्या भएको गुनासो गरेका छन् । संयुक्त ट्रेड युनियन समन्वय केन्द्रले आइतबार ललितपुरमा गरेको कार्यक्रममा मन्त्री विष्टले नेताहरुका प्रतिष्ठान नै सामाजिक सुरक्षा योजनाको सूचीकरणमा आवद्ध नभएको बताए । रोजगारदाता वा श्रमिकले मानेनन् वा प्रविधिमैत्री भएन भन्ने टिप्पणी वाहनामात्रै भएको भन्दै उनले नेताहरुद्वारा सञ्चालित प्रतिष्ठानको सूचिकरण नहुनुले नै कानुन कार्यान्वयनमा समस्या सिर्जना भएको दाबी गरे ।

शीर्ष नेता र उच्च कर्मचारीको सम्पत्ति छानबिन हुनुपर्छ : रवीन्द्र मिश्र

८ भदौ, बुटवल । साझा विवेकशील पार्टीका संयोजक रवीन्द्र मिश्रले शीर्ष नेता र उच्च तहका कर्मचारीहरुको सम्पत्ति छानबिन हुनुपर्ने बताएका छन् । भ्रष्टाचारको जड शीर्ष नेता र उच्च तहका कर्मचारी नै भएको दाबी गर्दै उनले ०४६ सालयता सरकारको नेतृत्वमा पुगेकाहरुको सम्पत्ति छानबिनको माग गरेका हुन् । आइतबार बुटवलमा पत्रकारहरुसँग कुरा गर्दै संयोजक मिश्रले भने, ‘भ्रष्टाचार रोक्न ०४६ सालयता राजनीतिक र प्रशासनिक नेतृत्वमा पुगेका 

सरकार सफल भएमात्र संघीयता सुदृढ हुन्छ : पर्यटनमन्त्री भट्टराई

७ भदौ, फिदिम । संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेशकुमार भट्टराईले वर्तमान सरकार सफल हुन सकेमात्रै संघीयता र गणतन्त्र सुदृढ हुने भएकाले अब दलहरुबीच विकास र समृद्धिको एजेण्डामा प्रतिस्पर्धा हुनुपर्ने बताएका छन् । जिल्ला समन्वय समिति पाँचथरको तेस्रो जिल्लासभा उद्घाटन कार्यक्रमलाई शनिबार सम्बोधन गर्दै मन्त्री भट्टराईले समृद्ध अर्थतन्त्रका लागि आवश्यक विकासका पूर्वाधार निर्माणको कार्यले फड्को मार्ने बताए । 
 

अन्तर्राष्ट्रिय

उत्तर कोरियाद्वारा दुईवटा ब्यालेस्टिक मिसाइल परीक्षण

८ भदौ, काठमाडौं । उत्तर कोरियाले फेरि दुई वटा ब्यालेस्टिक मिसाइल परीक्षण गरेको छ । अमेरिका र दक्षिण कोरियाको संयुक्त सैन्य अभ्यासको विरोधमा लगातार मिसाइल परीक्षण गर्दै आएको उत्तर कोरियाले शनिबार छोटो दूरीका दुई वटा ब्यालेस्टिक मिलाइल परीक्षण गरेको हो  दक्षिण कोरियाका ‘ज्वाइन्ट चीफ अफ स्टाफ’ ले भनेका छन्, ‘सेनाले दुई अज्ञात प्रक्षेपास्त्रहरु देखेको छ । ती छोटो दूरीका ब्यालेस्टिक मिसाइलहरु हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।’

कश्मीर पुग्न नपाइ विमानस्थलबाटै फर्काइएपछि के भने राहुल गाधीले ?

भारत सरकारले धारा ३७० खारेज गरेपछि पहिलो पटक जम्मू–कश्मीर भ्रमणमा निस्केका कांग्रेस नेता राहुल गान्धीसहितको विपक्षी दलको प्रतिनिधी मण्डललाई स्थानीय प्रशासनले श्रीनगर विमानस्थलबाटै फर्कायो । गान्धीसहित ११ जना नेताको प्रतिनिधी मण्डललाई स्थानीय प्रशासनले विमानस्थलबाट बाहिर निस्कन प्रतिवन्ध लगाएपछि उनीहरु त्यहाँबाट फर्किए । आफूहरुलाई त्यहाँका नागरिकसँग भेट गर्न नदिएपछि राहुलसहितका नेताहरुले पत्रकार सम्मेलन गरे । 

कश्मीर विवाद : धार्मिक प्रार्थनापछिको विरोध प्रदर्शनमा झडप

७ भदौ, काठमाडौं । भारत प्रशासित कश्मीरका सुरक्षा निकायहरू श्रीनगर शहरमा प्रदर्शनकारीहरूसँग भिडेका छन् । सौरा क्षेत्रमा शुक्रवारको धार्मिक प्रार्थनापछि सयौँ मानिसहरूले प्रदर्शनमा भाग लिएका थिए । शान्तिपूर्ण शुरू भएको विरोध प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीमाथि ढुङ्गा प्रहार गरेपछि हिंसा भएको थियो । प्रहरीले अश्रुग्यास र रबरको गोली प्रयोग गरेको थियो । कम्तीमा दुईजना घाइते भएका छन् । तीन साता अगाडि भारत सरकारले जम्मू(कश्मीरलाई प्रदान गरेको आंशिक स्वायत्तता खारेज गरेपछि त्यहाँको स्थिति तनावपूर्ण छ ।
 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top