esewa

यसकारण आतंक मच्चाउन चाहान्छ भारत

मधेशको नाममा नेपालको पानीमाथी नजर


Thursday, 24 Sep, 2015 11:49 AM
केशवराज जोशी
काठमाण्डौं-६,असोज
नेपाली सार्वभौमसत्तामाथी प्रहार हुने गरि २४ घण्टामा २ पटक विवादास्पद विज्ञप्ती जारी गरेपछि भारत–नेपालको आगामी सम्वन्धवारे नयाँ चर्चा सुरु भएको छ । आफुलाई लोकतन्त्रको ठेकेदार ठान्ने भारतले मधेशमा आफ्नो निहीत स्वार्थ पुरा नहुने देखेपछि नाकावन्दी गर्नेसम्मको धम्की दिन थालेको हो ।
असोज ३ गते नेपालमा नयाँ संविधान जारी भएपछि भारत आतंकीत हुँदै आएको छ । मधेशका जनता र दललाई उक्साएर नेपालमा सधै अस्थीरता देख्न चाहने भारतको सपनामा प्रमुख दलहरुले व्रज प्रहार गरेपछि भारतले नेपाल आतंकका नयाँ नयाँ हतकण्डा अपनाउन थालेको छ । संविधानमा हस्ताक्षर भैसकेपछि विशेष दुतका रुपमा आएका जयशंकरको प्रयास पनि असफल भएपछि भारत सरकार खुलेयाम नेपाललाई चाइलेन्ज गरिरहेको छ ।
आखीर के चाहान्छ भारत ?
राष्ट्रसंघको स्थायी सदस्य वन्न खोजीरहेको भारत आफुलाई दक्षिण एसियाकै ‘वादशाह’ प्रमाणित गर्न चाहान्छ । तर भारतको आफुनजिकका कुनै पनि छिमेकी राष्ट्रसंग सुमधुर सम्वन्ध रहन सकेको छैन् ।
पाकीस्तानसंगको लामो द्धन्द्ध,वङगादेश,श्रीलंका र पछिल्लो समयमा वर्मासंग पनि भारतको सम्वन्ध नराम्रो छ । चिनसंगको अवस्था पनि त्यस्तै छ । भलै व्यापारका लागि चिनले भारतसंग अहिले हात वढाएको किन नहोस । यस्तो अवस्थामा भारतको नजिकको मित्र नेपाल नै हो तर भारतले नेपाललाई मित्रको रुपमा कहिल्यै व्यावहार गर्न खोजेन वरु आफ्नो दवाव र प्रभावमा राख्न खोज्यो ।
राजनीतिदेखि हरेक क्षेत्रमा हस्तक्षेप गर्दै आएको भारतको दवाव कुनै अवस्थामा नेपालले झेल्न सक्यो भने कुनै अवस्थामा सकेन् । सवैतीरबाट दुश्मन कमाइरहेको भारत नेपाललाई आफु अनुकुल चलाउन चाहान्छ । नेपालसंग पनि सम्वन्ध विग्रीए भारतको सुरक्षा चुनौती टाउको दुखाइको विषय वन्नेछ ।
तराइ क्षेत्रसंग जोडीएको खुला सीमा र त्यसमा पनि भारत तराइलाई भैया–भैयाको सम्वन्धको रुपमा व्याख्या गर्न चाहान्छ । भारतले नेपाललाई कत्तिसम्म दवाव दिन्छ भन्ने कुराको रहस्य माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डको पछिल्लो अभिव्यक्ती कसैको एसक्यान वन्न चाहदैनौबाट थप पुष्टि हुन्छ । मधेशका जनताको सन्टीमेन्टसंग खेलेर भारतले नेपालमा जहिल्यै पनि आफ्नो भुमीका खोज्छ । तर पछिल्लो समयमा भारतको नेपालप्रभाव असफल वन्दै गएको छ ।
त्यसैको कडी हो २४ घण्टामा २ विज्ञप्ती आउनु । नेपालको आन्तरीक मामीलामा भारतले सधै आक्रमण गर्दै आएको हो,तर पछिल्लो समयमा भारत उदाङगो रुपमा आएको छ । नेपालमा स्थीरता कायम हुने हो भने नेपाल सम्वृद्धिको बाटोमा जान्छ र प्रतिस्प्रर्धामा आउछ भन्ने डर पनि भारतलाई छ । आन्तरीक मामीलामा नेपाल रुमलिएको अवस्थामा भारतलाई नेपालमा गेम खेल्न सहज हुने उसको अनुमान छ । नेपालको जलस्रोतमाथी नजर लगाएको भारत ‘एनिहाउ’ आफ्नो स्वार्थ पुरा गर्न चाहन्छ जुनसुकै बाटोबाट भएपनि ।
किन आए धम्कीपुर्ण वत्तव्य ?
आफुले भने अनुसार नभएको, आफ्नो आदेशानुसार संविधान नलेखिएको भन्दै भारत के नेपालमा जे पनि गर्न पाउने हो ? त्यसैपनि भारतको विषयमा नेपाल जहिल्यै  संवेदनशील रहिआएको छ । संवेदनशीलतालाई नबुझी भारतले नाकावन्दीसम्मको धम्की दियो,घुमाउरो पारामा । नेपालले सुनदेखि नुनसम्म र हिरादेखि जिरासम्म भारतबाट ल्याउनुपर्ने वाध्यता छ । हाम्रो भारतवाहेक अन्य तेस्रो मुलुकसंग सिधै व्यापार छैन् । भारतबाट एकहप्ता मात्रै सामान आयात नहुने हो भने नेपाली जनजीवन अस्तव्यस्त हुन्छ । यो सवै वुझेको भारतले भनेको नामने जे पनि गर्छू भनेर धम्की दिएको प्रष्टै वुझ्न सकिन्छ । त्यसो त भारतले २०४५ सालमा चीनबाट हतियार ल्याउंदा तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री राजिव गान्धीले नेपालमा नाकावन्दी नलगाएका होइनन् । हाम्रो मुलुक आत्मनिर्भर हुथ्यो भने न भारतले नाकाबन्दी लगाउ“छु भनेर घुर्की दिन्थ्यो, न बारम्बार नेपालको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्ने अवस्था रहन्थ्यो ।

कुटनितिक मर्यादा मिच्दै भारत
तराईमा भैरहेको हिंसात्मक आन्दोलनलाई मलजल गरेको भारतले त्यही आन्दोलनलाई आधार बनाउंदै नेपालको सार्वभौमसत्तामाथि कुटनीतिक हस्तक्षेप गरेको छ । र, भारतले अब त खुल्ला रुपमै नेपालमाथि २०४५ सालकै जस्तै आर्थिक नाकावन्दीको रिहल्र्सल गर्न थालेको छ । आफुलाई लोकतन्त्रको हिमायती भन्दै संसारलाई पाठ पढाउने भारतले अर्को सार्वभौम मुलुकमा वनेको संविधानलाई स्वीकार नसक्नु बरु, त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आर्थिक नाकावन्दीको धम्की दिनु यसैको उदाहरण हो ।
नेपालको राजनीति विल्कुल नेपालको आन्तरिक मामिला हो । छिमेकी भएको नाताले भारतले यसमा चासो राख्न सक्छ । आफ्नो सीमा क्षेत्रमा भैरहेको अशान्तिले कतै आफ्नो देशभित्र समस्या पार्ने त हैन भन्ने सम्मको चासो र चिन्ता स्वभाविक छ । त्यसो त, भारतीय सुरक्षा संवेदनशीलतालाई नेपालले सदा स्वीकार गरेकै छ । भारतको सुरक्षा चासोको रुपमा रहेको आतकंवाद र नक्कली भारतीय रुपैयांको कारोवारको विषयमा नेपालले भारतलाई सधैं समर्थन गर्दै आएको छ । तर, भारतलाई त यतिले पुगेन । यसपाला भारतले आफ्ना इमान्दार आदेशपालकहरु संविधान लेखनमा पाउन सकेन । भारतीय निर्देशानुसारको संविधान पनि लेखिएन ।  त्यसैले भारत, दिल्लीबाट नेपालमा गैरकुटनीतिक धम्की सम्प्रेणण गरिरहेको छ । र, आफ्ना दूतहरु पठाएर नेपाली नेताको घरघरमा पुग्दै धम्कीयुक्त सन्देश दिइरहेको छ ।
के नेपालको मामिलामा भारतले निर्देशन दिन पाउंछ ? प्रश्न गम्भीर छ । झण्डै ९० प्रतिशतले अनुमोदन गरेको नेपालको संविधानमा हिमाल, पहाड र तराइका विषयलाई समेटन प्रयास गरिएको छ, र यो संविधान नेपालको संवैधानिक इतिहासमा सबैभन्दा प्रगतिशिल छ । अझ, भनौं भारतको भन्दा कैयौं गुणा प्रगतिशील छ । भारतको संविधानसभाबाट संविधान जारी हुंदा ६५ प्रतिशत मत मात्र मिलेको थियो, यसपाला नेपालको संविधान ९० प्रतिशतले अनुमोदन भएको छ । सायद, मोदी डक्ट्रिनको नजरमा यो असैह्य भएको हुनुपर्छ । हैन भने भारतले किन संविधानलाई स्वीकार्न सकेन ? वार्ता र संवाद्बाट देशभित्रको समस्या सल्टाउन नेपालले प्रयत्न गरिरहंदा किन भारतले उक्साउने काम मात्र गर्यो ? प्रश्न गम्भीर छ । एकाएक विषेश दुत पठाएर हस्तक्षेप गर्न खोजेको भारतको प्रयास असफल भएपछि भारतले सीमाबाट भित्रिने सवारी साधन र मालसामान रोक्ने चेतावनी दिएर भारतले नेपाललाई कस्तो मित्र बनाउन खोज्दैछ ?
त्यसो त भारतको चासो संविधानमा होइन, कोशी, गण्डकी र कर्णाली बेसिनको पानीमा हो भन्नेहरु पनि छन् । धमिलो पानीमा माछा मार्न र मौकामा चौका हान्न सिपालु भारतको पछिल्लो नेपाल कुटनीतिलाई नेपाली नेताहरुले वास्ता गरेनन् । यसबाट रन्थिनएको भारतले नेपाललाई दवावमा राख्न एकपछि अर्को हर्कत गरिरहेको छ । कुटनीतिक मामिलाका जानकार राजेश्वर आचार्य भारतले जारी गरेको पछिल्लो वत्तव्य असोभनीय र अतिशयोक्तिपूर्ण भएको बताउंछन् । भारतले कुटनीतिको मर्यादा नाघेर गरेको पछिल्लो हर्कतले उसको लोकतन्त्रवादी चरित्रलाई समेत उदाङे पारेको छ । भारतलाई नेपालको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी कुटनितीज्ञहरु भन्छन्, ‘नेपालले कश्मीर, दार्जलिङ गोर्खाल्याण्ड आन्दोलनका विषयमा कहिल्यै बोलेका छैनन् । अरुको आन्तरिक मामिलाबारे बोल्नु भारतका लागि अशोभनिय भएको आचार्यको तर्क छ ।
भारतीय लविङमा को को ?
कतिपय मधेशवादी दलका नेताले त मधेश अलग देश वन्नसक्ने खुलेयाम वत्तव्यवाजी गरेका थिए् । अधिकार नपाए देश टुक्रायाउछौ भन्ने अभिव्यक्तीहरु सार्वजनिक भएपछि प्रमुख तीन दलले संवेदनशिलता देखाएकै हुन् ।
तर माओवादी शान्ती प्रक्रियामा संविधान लेखिनुपर्छ भनेर सवैभन्दा दह्रो अडान लिदै आएका पुर्व प्रधानमन्त्री समेत भैसकेका डा.वावुराम भट्टराई एकाएक युर्टन भएका छन् । मधेशमा समस्या त अधिकार नपाएकालाई अधिकार दिइनुपर्छ तर जसरी वावुराम भट्टराई पछिल्लो समय अभिव्यक्ती दिइरहेका छन त्यो गम्भीर छ भन्नेहरु पनि त्यत्तीकै छन् । नागरिक आन्दोलनक अगुवा वताउने डा सुन्दरमणी दिक्षित पनि यतिवेला डा वावुराम मात्र एकमात्र नेता भएको भन्दै हिडिरहेका छन् ।
भलै उनको आफ्नो विश्लेषण होला तर मंगलवार ९० प्रतिशतले अनुमोदन गरेको संविधान किन नमान्ने भनेर पत्रकारले प्रश्न गर्दा डा दिक्षितले पत्रकारलाई सरकारको मानिस भएको आरोप लगाएका थिए । वावुरामको पछिल्ला गतिविधीबाट स्वयंम वावुराम पक्षमा लाग्ने माओवादी नेताहरु पनि सन्तृष्ट देखिदैनन् ।
‘गो ब्याक इण्डीया’ तिव्र
आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरेको भन्दै नेपालमा भारतको विरोध सुरु भएको छ । पछिल्लो समयमा नेपालप्रति नकारात्मक टिप्पणी र वक्तव्यबाजी गर्दै आएको भारतविरुद्ध सामाजिक सञ्जालदेखि नागरिकबाट व्यापक विरोध सुरु भएको हो । सचेत युवाले काठमाडौंमा स्वतर्फुत निकालेको ¥यालीमा ‘गो ब्याक इन्डिया’ लगायका नारा लगाइएका थिए ।
कार्यक्रममा सचेत युवाका तर्फबाट लेखनाथ न्यौपाने, जागृत रायमाझी, वीरेन्द्र बस्नेत, राजकुमार राईलगायतले उनीहरूलाई राष्ट्रियताको अभियानमा सहभागी हुन आह्वान गरेका थिए । नेपाली युवाले ‘गो ब्याक इन्डिया’ नामक फेसबुक पेजसमेत खोलेर गतिविधि थालेका छन् । ‘गो ब्याक इन्डिया’ अभियानमा पाकिस्तानदेखि भारतको पन्जावीसमेत सहभागी रहेका छन् भने यो अकाउन्ट हिजो विश्वव्यापी रूपमा दोस्रो स्थानमा रहेको थियो ।
friend.akash20009@gmail.com
 


Ruslan

runner bike

ime

citizens bank

राजनीति

प्रदेश ३ : मन्त्रीमुखी बजेट ल्याएको भन्दै नेकपा सांसदकै विरोध

११ असार, हेटौंडा । प्रदेश ३ को आर्थिक वर्ष २०७६र७७ को बजेटको विरोधमा सत्तारुढ दलकै सांसदहरु नै उत्रिएका छन् । नेकपा संसदीय दलको बैठकमा उनीहरुले बजेट मन्त्रीमुखी भएको आरोप लगाएका छन् । मन्त्रीहरुको क्षेत्रमा मात्र बजेट पारिएको, सांसदको मागलाई अवमुल्यन गरिएको भन्दै उनीहरुले सरकारप्रति आक्रोश पोखे । नेकपा सांसदहरुले मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलसहित प्रदेशका मन्त्रीहरुले र पहुँचका आधारमा कार्यक्रमहरु समेटिएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । सांसदहरुले आफ्नो क्षेत्रमा परेका योजना पनि आफूले भनेअनुसार 

कांग्रेसको केन्द्रीय प्रतिनिधिसँगको छलफल १५ घण्टा २५ मिनेटसम्म चल्ने

११ असार, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले पार्टीको ‘जागरण अभियान’मा देशभर खटेका केन्द्रीय प्रतिनिधिसँग बुधबारदेखि छलफल सुरु गरेको छ । ‘राष्ट्रिय जागरण अभियान’ को पहिलो चरणमा खटिएका ७७ वटै जिल्लाका केन्द्रीय प्रतिनिधिसँग छलफल सुरु गरेको हो । कांग्रेसले पहिलो चरणमा वैशाख २५ देखि जेठ २५ गते एक महिनासम्म ‘हिमाल, पहाड, तराइ(मधेश’ नाम दिएर राष्ट्रिय जागरण अभियान चलाएको थियो । अभियानमा खटिएका केन्द्रीय प्रतिनिधिका अनुभव र उनीहरुले तयार पारेको प्रतिवेदनमा रहेर छलफल सुरु गरिएको कांग्रेस सभापति 

संघीय निजामति सेवाको पदपूर्तिका लागि शत प्रतिशतलाई भागबण्डा गर्न सकिँदैन : मन्त्री पण्डित

११ असार, काठमाडौं । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले संघीय निजामति सेवाको पदपूर्तिका लागि शत प्रतिशतलाई भागबण्डा गर्न नसकिने बताएका छन् । संघीय संसद, प्रतिनिधिसभा अन्तरगत राज्यव्यवस्था तथा सुशासन समितिको बुधबारको बैठकमा उनले ५५ र ४५ प्रतिशतको आधार भित्रबाटै छलफल गरेर अघि बढ्नुपर्ने बताएका हुन् । संघीय निजामती सेवाको पदपूर्तिका क्रममा संंविधानले व्यवस्था गरे अनुसार समावेशी समानुपातिक प्रतिनिधित्व गराउनै पर्ने विषय धेरै संवेदनशील भएकाले तत्काल शत प्रतिशतलाई भागबण्डा

अन्तर्राष्ट्रिय

बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्रीले चीन भ्रमण गर्दै

११ असार, बेइजिङ । बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले आगामी महिना चीन भ्रमण गर्ने भएकी छन् । ‘चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली खछ्याङको निमन्त्रणामा हसिना जुलाई ३ मा दुई दिने औपचारिक भ्रमणका लागि बेइझिङ आउने कार्यक्रम तय भइसकेको  छ,’ चिनियाँ विदेशमन्त्रालयका प्रवक्ता गेङसुवाङले पत्रकारसँगको नियमित भेटमा मङ्गलबार बताए । चीनको औपचारिक भ्रमणपूर्व हसिनाले उत्तरपूर्वी चीनको दलियानमा हुने १३ औँ गृष्मकालीन डेभोस फोरममा

भारत: मध्यरातमा २ कार ठोक्किँएर थिन्दा फुटपाथमा सुतिरहेका ३ बालबालिकाको मृत्य

११ असार, पटना । भारतको पटनामा मध्यरातको समयमा तिब्र गतिका दुई कार ठोक्किएर थिच्दा फुटपाथमा सुतिरहेका तीन जना बालबालिकाको ज्यान गएको छ। फुटपाथमा सुतिरहेका बालबालिकाको मृत्यु भएसँगै आक्रोशित स्थानीयको कुटाईबाट एक कार चालकको ज्यान गएको छ । कारमा सवार अर्का एक व्यक्ति र फुटपाथमा सुतिरहका एक बालक गम्भीर घाईते भएका छन्। मध्यराति २ बजेतिर अगमकुआँको पार्कको अगाडि पट्टी फुटपाथमा दुई कार एक आपसमा ठोक्किएर पल्टिएको प्रहरीले जनाएको छ। प्रहरीका अनुसार कार जुधेर पल्टिएसँगै तीन

ट्रम्पको भ्रमणअघि दुई कोरियाबीच वार्ता हुने सम्भावना न्यून

१० असार, सियोल । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको यसै साताको अन्त्यमा दक्षिण कोरियाको भ्रमण हुनुअघि दुई कोरियाबीच शीर्ष तहमा तत्काल वार्ता सम्भव नरहेको दक्षिण कोरियाली एकीकरण मन्त्री किम इयोन चुलले बिहीबार बताएका छन् । संसदमा विदेश मामिला र एकीकरण सम्बन्धमा सांसदहरुले राखेको जिज्ञासाको जवाफ दिँदै मन्त्री किमले तत्काल दुबै कोरियाका नेताहरुबीच भेटवार्ता होला भन्ने आफूलाई नलागेको स्पष्ट पारे । यसअघि दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जाए इनले उत्तर कोरियाली नेतासँग भेटवार्ता हुन सक्ने बताएका थिए । राष्ट्रपति ट्रम्पले 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top