esewa
kantipur mall

यसकारण आतंक मच्चाउन चाहान्छ भारत

मधेशको नाममा नेपालको पानीमाथी नजर


Thursday, 24 Sep, 2015 11:49 AM
केशवराज जोशी
काठमाण्डौं-६,असोज
नेपाली सार्वभौमसत्तामाथी प्रहार हुने गरि २४ घण्टामा २ पटक विवादास्पद विज्ञप्ती जारी गरेपछि भारत–नेपालको आगामी सम्वन्धवारे नयाँ चर्चा सुरु भएको छ । आफुलाई लोकतन्त्रको ठेकेदार ठान्ने भारतले मधेशमा आफ्नो निहीत स्वार्थ पुरा नहुने देखेपछि नाकावन्दी गर्नेसम्मको धम्की दिन थालेको हो ।
असोज ३ गते नेपालमा नयाँ संविधान जारी भएपछि भारत आतंकीत हुँदै आएको छ । मधेशका जनता र दललाई उक्साएर नेपालमा सधै अस्थीरता देख्न चाहने भारतको सपनामा प्रमुख दलहरुले व्रज प्रहार गरेपछि भारतले नेपाल आतंकका नयाँ नयाँ हतकण्डा अपनाउन थालेको छ । संविधानमा हस्ताक्षर भैसकेपछि विशेष दुतका रुपमा आएका जयशंकरको प्रयास पनि असफल भएपछि भारत सरकार खुलेयाम नेपाललाई चाइलेन्ज गरिरहेको छ ।
आखीर के चाहान्छ भारत ?
राष्ट्रसंघको स्थायी सदस्य वन्न खोजीरहेको भारत आफुलाई दक्षिण एसियाकै ‘वादशाह’ प्रमाणित गर्न चाहान्छ । तर भारतको आफुनजिकका कुनै पनि छिमेकी राष्ट्रसंग सुमधुर सम्वन्ध रहन सकेको छैन् ।
पाकीस्तानसंगको लामो द्धन्द्ध,वङगादेश,श्रीलंका र पछिल्लो समयमा वर्मासंग पनि भारतको सम्वन्ध नराम्रो छ । चिनसंगको अवस्था पनि त्यस्तै छ । भलै व्यापारका लागि चिनले भारतसंग अहिले हात वढाएको किन नहोस । यस्तो अवस्थामा भारतको नजिकको मित्र नेपाल नै हो तर भारतले नेपाललाई मित्रको रुपमा कहिल्यै व्यावहार गर्न खोजेन वरु आफ्नो दवाव र प्रभावमा राख्न खोज्यो ।
राजनीतिदेखि हरेक क्षेत्रमा हस्तक्षेप गर्दै आएको भारतको दवाव कुनै अवस्थामा नेपालले झेल्न सक्यो भने कुनै अवस्थामा सकेन् । सवैतीरबाट दुश्मन कमाइरहेको भारत नेपाललाई आफु अनुकुल चलाउन चाहान्छ । नेपालसंग पनि सम्वन्ध विग्रीए भारतको सुरक्षा चुनौती टाउको दुखाइको विषय वन्नेछ ।
तराइ क्षेत्रसंग जोडीएको खुला सीमा र त्यसमा पनि भारत तराइलाई भैया–भैयाको सम्वन्धको रुपमा व्याख्या गर्न चाहान्छ । भारतले नेपाललाई कत्तिसम्म दवाव दिन्छ भन्ने कुराको रहस्य माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डको पछिल्लो अभिव्यक्ती कसैको एसक्यान वन्न चाहदैनौबाट थप पुष्टि हुन्छ । मधेशका जनताको सन्टीमेन्टसंग खेलेर भारतले नेपालमा जहिल्यै पनि आफ्नो भुमीका खोज्छ । तर पछिल्लो समयमा भारतको नेपालप्रभाव असफल वन्दै गएको छ ।
त्यसैको कडी हो २४ घण्टामा २ विज्ञप्ती आउनु । नेपालको आन्तरीक मामीलामा भारतले सधै आक्रमण गर्दै आएको हो,तर पछिल्लो समयमा भारत उदाङगो रुपमा आएको छ । नेपालमा स्थीरता कायम हुने हो भने नेपाल सम्वृद्धिको बाटोमा जान्छ र प्रतिस्प्रर्धामा आउछ भन्ने डर पनि भारतलाई छ । आन्तरीक मामीलामा नेपाल रुमलिएको अवस्थामा भारतलाई नेपालमा गेम खेल्न सहज हुने उसको अनुमान छ । नेपालको जलस्रोतमाथी नजर लगाएको भारत ‘एनिहाउ’ आफ्नो स्वार्थ पुरा गर्न चाहन्छ जुनसुकै बाटोबाट भएपनि ।
किन आए धम्कीपुर्ण वत्तव्य ?
आफुले भने अनुसार नभएको, आफ्नो आदेशानुसार संविधान नलेखिएको भन्दै भारत के नेपालमा जे पनि गर्न पाउने हो ? त्यसैपनि भारतको विषयमा नेपाल जहिल्यै  संवेदनशील रहिआएको छ । संवेदनशीलतालाई नबुझी भारतले नाकावन्दीसम्मको धम्की दियो,घुमाउरो पारामा । नेपालले सुनदेखि नुनसम्म र हिरादेखि जिरासम्म भारतबाट ल्याउनुपर्ने वाध्यता छ । हाम्रो भारतवाहेक अन्य तेस्रो मुलुकसंग सिधै व्यापार छैन् । भारतबाट एकहप्ता मात्रै सामान आयात नहुने हो भने नेपाली जनजीवन अस्तव्यस्त हुन्छ । यो सवै वुझेको भारतले भनेको नामने जे पनि गर्छू भनेर धम्की दिएको प्रष्टै वुझ्न सकिन्छ । त्यसो त भारतले २०४५ सालमा चीनबाट हतियार ल्याउंदा तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री राजिव गान्धीले नेपालमा नाकावन्दी नलगाएका होइनन् । हाम्रो मुलुक आत्मनिर्भर हुथ्यो भने न भारतले नाकाबन्दी लगाउ“छु भनेर घुर्की दिन्थ्यो, न बारम्बार नेपालको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्ने अवस्था रहन्थ्यो ।

कुटनितिक मर्यादा मिच्दै भारत
तराईमा भैरहेको हिंसात्मक आन्दोलनलाई मलजल गरेको भारतले त्यही आन्दोलनलाई आधार बनाउंदै नेपालको सार्वभौमसत्तामाथि कुटनीतिक हस्तक्षेप गरेको छ । र, भारतले अब त खुल्ला रुपमै नेपालमाथि २०४५ सालकै जस्तै आर्थिक नाकावन्दीको रिहल्र्सल गर्न थालेको छ । आफुलाई लोकतन्त्रको हिमायती भन्दै संसारलाई पाठ पढाउने भारतले अर्को सार्वभौम मुलुकमा वनेको संविधानलाई स्वीकार नसक्नु बरु, त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आर्थिक नाकावन्दीको धम्की दिनु यसैको उदाहरण हो ।
नेपालको राजनीति विल्कुल नेपालको आन्तरिक मामिला हो । छिमेकी भएको नाताले भारतले यसमा चासो राख्न सक्छ । आफ्नो सीमा क्षेत्रमा भैरहेको अशान्तिले कतै आफ्नो देशभित्र समस्या पार्ने त हैन भन्ने सम्मको चासो र चिन्ता स्वभाविक छ । त्यसो त, भारतीय सुरक्षा संवेदनशीलतालाई नेपालले सदा स्वीकार गरेकै छ । भारतको सुरक्षा चासोको रुपमा रहेको आतकंवाद र नक्कली भारतीय रुपैयांको कारोवारको विषयमा नेपालले भारतलाई सधैं समर्थन गर्दै आएको छ । तर, भारतलाई त यतिले पुगेन । यसपाला भारतले आफ्ना इमान्दार आदेशपालकहरु संविधान लेखनमा पाउन सकेन । भारतीय निर्देशानुसारको संविधान पनि लेखिएन ।  त्यसैले भारत, दिल्लीबाट नेपालमा गैरकुटनीतिक धम्की सम्प्रेणण गरिरहेको छ । र, आफ्ना दूतहरु पठाएर नेपाली नेताको घरघरमा पुग्दै धम्कीयुक्त सन्देश दिइरहेको छ ।
के नेपालको मामिलामा भारतले निर्देशन दिन पाउंछ ? प्रश्न गम्भीर छ । झण्डै ९० प्रतिशतले अनुमोदन गरेको नेपालको संविधानमा हिमाल, पहाड र तराइका विषयलाई समेटन प्रयास गरिएको छ, र यो संविधान नेपालको संवैधानिक इतिहासमा सबैभन्दा प्रगतिशिल छ । अझ, भनौं भारतको भन्दा कैयौं गुणा प्रगतिशील छ । भारतको संविधानसभाबाट संविधान जारी हुंदा ६५ प्रतिशत मत मात्र मिलेको थियो, यसपाला नेपालको संविधान ९० प्रतिशतले अनुमोदन भएको छ । सायद, मोदी डक्ट्रिनको नजरमा यो असैह्य भएको हुनुपर्छ । हैन भने भारतले किन संविधानलाई स्वीकार्न सकेन ? वार्ता र संवाद्बाट देशभित्रको समस्या सल्टाउन नेपालले प्रयत्न गरिरहंदा किन भारतले उक्साउने काम मात्र गर्यो ? प्रश्न गम्भीर छ । एकाएक विषेश दुत पठाएर हस्तक्षेप गर्न खोजेको भारतको प्रयास असफल भएपछि भारतले सीमाबाट भित्रिने सवारी साधन र मालसामान रोक्ने चेतावनी दिएर भारतले नेपाललाई कस्तो मित्र बनाउन खोज्दैछ ?
त्यसो त भारतको चासो संविधानमा होइन, कोशी, गण्डकी र कर्णाली बेसिनको पानीमा हो भन्नेहरु पनि छन् । धमिलो पानीमा माछा मार्न र मौकामा चौका हान्न सिपालु भारतको पछिल्लो नेपाल कुटनीतिलाई नेपाली नेताहरुले वास्ता गरेनन् । यसबाट रन्थिनएको भारतले नेपाललाई दवावमा राख्न एकपछि अर्को हर्कत गरिरहेको छ । कुटनीतिक मामिलाका जानकार राजेश्वर आचार्य भारतले जारी गरेको पछिल्लो वत्तव्य असोभनीय र अतिशयोक्तिपूर्ण भएको बताउंछन् । भारतले कुटनीतिको मर्यादा नाघेर गरेको पछिल्लो हर्कतले उसको लोकतन्त्रवादी चरित्रलाई समेत उदाङे पारेको छ । भारतलाई नेपालको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी कुटनितीज्ञहरु भन्छन्, ‘नेपालले कश्मीर, दार्जलिङ गोर्खाल्याण्ड आन्दोलनका विषयमा कहिल्यै बोलेका छैनन् । अरुको आन्तरिक मामिलाबारे बोल्नु भारतका लागि अशोभनिय भएको आचार्यको तर्क छ ।
भारतीय लविङमा को को ?
कतिपय मधेशवादी दलका नेताले त मधेश अलग देश वन्नसक्ने खुलेयाम वत्तव्यवाजी गरेका थिए् । अधिकार नपाए देश टुक्रायाउछौ भन्ने अभिव्यक्तीहरु सार्वजनिक भएपछि प्रमुख तीन दलले संवेदनशिलता देखाएकै हुन् ।
तर माओवादी शान्ती प्रक्रियामा संविधान लेखिनुपर्छ भनेर सवैभन्दा दह्रो अडान लिदै आएका पुर्व प्रधानमन्त्री समेत भैसकेका डा.वावुराम भट्टराई एकाएक युर्टन भएका छन् । मधेशमा समस्या त अधिकार नपाएकालाई अधिकार दिइनुपर्छ तर जसरी वावुराम भट्टराई पछिल्लो समय अभिव्यक्ती दिइरहेका छन त्यो गम्भीर छ भन्नेहरु पनि त्यत्तीकै छन् । नागरिक आन्दोलनक अगुवा वताउने डा सुन्दरमणी दिक्षित पनि यतिवेला डा वावुराम मात्र एकमात्र नेता भएको भन्दै हिडिरहेका छन् ।
भलै उनको आफ्नो विश्लेषण होला तर मंगलवार ९० प्रतिशतले अनुमोदन गरेको संविधान किन नमान्ने भनेर पत्रकारले प्रश्न गर्दा डा दिक्षितले पत्रकारलाई सरकारको मानिस भएको आरोप लगाएका थिए । वावुरामको पछिल्ला गतिविधीबाट स्वयंम वावुराम पक्षमा लाग्ने माओवादी नेताहरु पनि सन्तृष्ट देखिदैनन् ।
‘गो ब्याक इण्डीया’ तिव्र
आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरेको भन्दै नेपालमा भारतको विरोध सुरु भएको छ । पछिल्लो समयमा नेपालप्रति नकारात्मक टिप्पणी र वक्तव्यबाजी गर्दै आएको भारतविरुद्ध सामाजिक सञ्जालदेखि नागरिकबाट व्यापक विरोध सुरु भएको हो । सचेत युवाले काठमाडौंमा स्वतर्फुत निकालेको ¥यालीमा ‘गो ब्याक इन्डिया’ लगायका नारा लगाइएका थिए ।
कार्यक्रममा सचेत युवाका तर्फबाट लेखनाथ न्यौपाने, जागृत रायमाझी, वीरेन्द्र बस्नेत, राजकुमार राईलगायतले उनीहरूलाई राष्ट्रियताको अभियानमा सहभागी हुन आह्वान गरेका थिए । नेपाली युवाले ‘गो ब्याक इन्डिया’ नामक फेसबुक पेजसमेत खोलेर गतिविधि थालेका छन् । ‘गो ब्याक इन्डिया’ अभियानमा पाकिस्तानदेखि भारतको पन्जावीसमेत सहभागी रहेका छन् भने यो अकाउन्ट हिजो विश्वव्यापी रूपमा दोस्रो स्थानमा रहेको थियो ।
friend.akash20009@gmail.com
 


Ruslan

runner bike

furniture expo

राजनीति

देशहरुबीच फाटो ल्याउने गतिविधि स्वीकार्य छैनः परराष्ट्रमन्त्री

२९ भदौ, ललितपुर । परराष्ट्रमन्त्री प्रदिप ज्ञवालीले देशहरुबीच फाटो ल्याउने कुनै पनि खालको सैन्य गतिविधि सरकारलाई स्वीकार्य नहुने बताएका छन् । नेपालले कुनै पनि देशसँग वैरभाव नराख्ने विदेश नीति लिएको पनि उनले स्पष्ट पारे।  आईतबार ललितपुरमा आयोजित ‘रोड एण्ड बेल्ट इनिसिएटिभ डाइलग’ विषयक विचार गोष्ठीमा बोल्दै उनले राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर नेपालले आफ्नो विदेशी नीतिलाई अघि बढाएको उल्लेख गरे। उनले त्यसमा दायाँबायाँ हुन नदिने दृढता पनि जनाए ।
 

विमान ढिलाइ भएको विषयमा ज्ञानेन्द्र शाहीले गरेको पत्रकार सम्मेलनमा हात हालाहाल

२९ भदौ, ललितपुर । भ्रष्टाचार विरोधी अभियानमा लागेको भन्ने ज्ञानेन्द्र शाहीले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा हात हालाहाल भएको छ । ललितपुरको पुल्चोकमा शाहीले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा हात हालाहाल भएको हो । शाहीले शनिबार साँझ नेपालगञ्ज विमानस्थलमा संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराईका कारण विमान उडान एक घण्टा ढिलो भएको भन्दै मन्त्री भट्टराईविरुद्ध प्रदर्शन गरेका थिए । सोही विषयलाई लिएर उनले आइतबार दिउँसो १ बजे पुल्चोकमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरेका थिए । 

तरुण दलको विवाद उत्कर्षमा : अध्यक्ष र महासचिवले एकअर्कालाई कारबाही गरे

२९ भदौ काठमाण्डौ । नेपाल तरुण दलमा अध्यक्ष जीतजंग बस्नेत र महासचिव भुपेन्द्रजंग शाही बीचको विवाद उत्कर्षमा पुगेको छ । उनीहरुले एकअर्कालाई कारबाही गरेको दाबी गरेका छन् । दुवैले शनिबार एकअर्कालाई पदबाट बर्खास्त गरेको भन्दै छुट्टाछुट्टै विज्ञप्ति निकालेका छन् ।
अध्यक्ष बस्नेतले शाहीलाई महासचिवसहित कुनै पनि सदस्य नरहने गरी हटाएको पत्र पठाएलगत्तै शाहीले पनि महासचिवको हैसियतमा विज्ञप्ति निकालेर अध्यक्ष बस्नेतलाई नै तरुण 

अन्तर्राष्ट्रिय

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रमले गरे राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहाकार बोल्नटलाई बर्खास्त

२५ भदौ, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जोन बोल्टनलाई आफूले पदमुक्त गरेको घोषणा गरेका छन् । उनले आफू बोल्टनसँग असहमत रहेका कारण राजीनामा माग गरेको ट्वीटमार्फत् बताएका हुन् । बोल्टनले भने आफूले नै राजीनामा गरेको बताउँदै उचित समयमा आफ्नो भनाइ सार्वजनिक गर्ने प्रतिक्रिया दिएका छन् । उनले अफगानिस्तानदेखि इरानसम्मका विभिन्न विषयका चुनौतीबारे राष्ट्रपति ट्रम्पसँग फरक मत राखेका थिए ।
 

चन्द्रयान–२ को ल्याण्डर विक्रमसँग सम्पर्कको आशा सकिएको छैन : इसरो प्रमुख सिवन

२२ भदौ, काठमाडौं । भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) प्रमुख डाक्टर कैलासावडिवू सिवनले चन्द्रयान–२ को ल्याण्डर विक्रमसँगको सम्पर्कको आश अझै समाप्त नभएको बताएका छन् ।  डा. सिवनका अनुसार वैज्ञानिकहरु अझै पनि विक्रमसँग सम्पर्क जोड्ने कोसिस गरिरहेका छन, जसको जीवन पृथ्वीको १४ दिनको बराबर छ ।  डा. सिवनले सञ्चारमाध्यमसँग भने, ‘हामी चन्द्रायान–२ को विक्रमसँग सम्पर्क जोड्ने कोसिस गरिरहेका छौँ । हामी बाँकी १४ दिनसम्म कोसिस जारी राख्नेछौँ ।’ 
 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top