१ सय ५९ वर्ष अघि वेलायत पुग्ने पहिलो नेपालीको वेलायत वृतान्त : वेलायती महिला अप्सरा जस्ता


Sunday, 20 Aug, 2017 1:56 PM
आज भन्दा १ सय ५९ वर्ष अघि विक्रम संवत् १९०६ साल माघमा तत्कालिन प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा २५ जनाको टोली सहित वेलायत प्रस्थान गरेका थिए । विश्व साम्राज्य वेलायतसँगको सम्बन्ध विस्तार गर्न राजा सुरेन्द्रको विशेष दुत बनेर उनी वेलायत पुगेका थिए । जंगबहादुर झण्डै ३ महिना वेलायत बसे । फ्रान्स हुँदै स्वदेश फर्केका जंगबहादुरको वेलायत र पेरिस बसाई निकै चर्चित बनेको त्यसबेलाका विभिन्न लिखतमा पाईन्छ । उनीसँगै वेलायत पुगेका भ्रमण टोलीका एक सदस्यले यात्रा संस्मरण लेखे १९१० सालमा । तर त्यसको लेखक को हो भन्ने बारेमा भने नेपाली इतिहासमा विवाद छ । साझा प्रकाशनले प्रकाशित गरेको जङ्गबहादुरको वेलायत यात्रामा सो पुस्तकका लेखकमा सुब्बा सिद्धिमान, लप्टन लालसिं खत्री र सुब्बा शिवनरसिं मध्ये एक हुन सक्ने उल्लेख छ । यात्रा वृतान्त जसले लेखे पनि त्यतिबेलाको नेपालीको आँखामा वेलायतको बयान भने निकै रोचक छ ।

लेखक भन्छन् :

वेलायती महिला अप्सरा जस्ता :
चार दिनमा वेलायत उत्रन्या सौतानघाट (साउथहेम्पटन) पुग्दा कस्तो भयो भन्या सपनामा पो आयुँ कि अथवा धर्म कमायाका मर्यापछि इन्द्रसनमा पुगिन्छ भन्थ्या, इन्द्रासन यही हो कि भन्या जस्तो लाग्न्या । क्या अर्थले भन्या ताहाँ अति राम्रो सहर रहेछ । हाट, दोकान, वाग, वगैंचा ताहाँका मानिसको रुप देख्दा ज्या देख्यो तसवीरै देखिन्या । तहाँका जनानाहरु श्री प्राइम मिनिष्टर साहेबका नजीकमा आई सलाम गर्या । तिनका रुप देखदा मिज्याद, खातिर गर्याका सुन्दा यी अपसरा हुन् कि भन्या जस्तो लगन्या, चंद्रमाका बिम्ब जस्ता उज्वल मोहडा, बडाबडा लामा नेत्र, तेलका धारा झ्हिं नाक, घाटीमा तीनरेखा भयाका हात्तीको सुड जस्तो छाती, कम्बर छिन्याका, जांग फुक्याका, बडा पल्लेबाज उच्चा, पान खाया जस्ता लाल ओठ, मिल्याका दांत पोशाक–लहंगा,मोजा, पंजा रुमाल, कपालमा अनि सुन्दर टोपी, गह, कुचीन, साटन, रेसम, कलकत्ताका झलर भयाको पोशाक आंगमा रसाय जस्ता मिल्याका, बडा हिशी भयाका, नम्र भै बोलन्या १÷२ मात्र होइन, सबै उस्तै छन् । यस्ता रीतका मानिस, हजार बाह्र सय आई खडा भया । नराम्रा दुबला देख्नु कोही छैन । जो मानिस देख्यो राम्रो ज्या चीज देख्यो राम्रै देखिन्छ । यस्तो तमासा देख्दा सबलाई मोह भयो ।


अचम्मको सहरः
त्यो सहर कस्तो छ भन्या बखान् गरिसक्नु छैन । सबै लक्षणले जुक्त भयाको । तीमस नदी उत्तरवाहिनी भै बह्याकी छन् । ३०/४० कोसको चौडा गिर्दा भयाको ज्यावद घर छन् । पक्की हवेली, सहरका बीचमा बेम्बा घर एक पनि छैन । पत्थरैको गारो, पत्थरैको छाना । गारा, भित्ता बज्रलेप गर्याको छन् । पत्थरका झींगटी छानामा मिल्याका सीसा ढाल्या जस्ता । सारा सहरका घरमा ऐनाका झ्याल लाग्याका छन् । सारा सहरका घरमा सुन–चाँदीका मोलम्बा गरी चित्रकार भर्याका छन् । चोक पटांगिनी, गल्ली सारा पत्थरैले छाप्याका छन् । नाल देखनु कहीं छैन । भित्रभित्रै दबाई तिमस नदीमा निकाल्याका छन् । हीलो, धुलो, नर्क, कसिंगर देखनु कही छैन । घरघरै चोक, पटांगिनी, साना बगैँचा, फलफूल, पातका लता लाग्याका छन् । रुखमा पंहलो पात छैन । भैंमा सुक्याको पात छैन सफा गरी राख्याका छन् । जात जातका फूल फुलिरह्याका छन । गल्लीमा तीन सडक जोरी बन्याका छन् । क्या अर्थले भन्या एक सडकमा पैदल मानिस हिंड्दछन्, एक सडकमा घोडा चढी सवारी हिड्दछन्, एक सडक बग्गीका सवारी हिड्छन् । रात दिन बराबर लाखौं बग्गीका सवार चल्याकै छन् । आठौं प्रहर मानिस बग्गी खाली हुँदैन । क्या अर्थले भन्या रात दिन एकै उज्यालो छ ।  ग्यास बत्ती गल्लीमा लयन्का लयन् जल्याकै छन् । सारा घर–घरका झ्यालमा भररात बल्याकै छन् । चन्द्रमा जोति जस्तो तेज भयाका सारा सहरमा तिहार दिपमालिक गर्याको जस्तो–सदा कोठा, चोटा, कौसी, अटाली, भंडार, जाजरवान, अस्तबलखाना, चोक, पटांगिनी तिमस नदीका वारी–पारी पुल साँघु सहर भित्र बाहिर–सर्वत्र ग्यास बत्तिको रोसनि जल्याकै छ ।


अति सुखी जीवनः
पापानि(?) भन्या नदीका पानी तांबाका ढुंग्राबाट तलाउमा खैचियाको छ । त्यस तलाउमा वरिपरि सबै घरमा नहर लाई तांबाका ढुंग्राबाट झिक्याको छ । चाहियामा टूटी घुमाइदियो, पानी लियो फेरि बंद गर्दियो । दाउरा भन्या त्यस मुलुकलाई चाहिंदो रहेनछ क्या अर्थले भन्या पत्थरको गोल हुँदोरहेछ । तेल बल्दा झैं बल्दो रहेछ । सुघर पनि,सस्तो पनि । तीमस नदीका कृपाले जहाजमा हाली ल्याउँछन् घर–घर पुर्याइदिन्छन् । त्यो गोलको खानी लंड्न सहरदेखि सय डेढ सय कोस टाढा छ । त्यो गोलले भात पकाउँछन् । तान, मेगजीनको काम, फलाम सिसा ढालन्या, धुवाका जहाज चलाउन्या, ग्यासबत्ती जलाउन्या, नाना तरहको कल चलाउन्या त्यही गोल छ । घर बन्याउन्या काठ जहाज रेलगाडी बन्याउन्या काठज्यावद १५ सय कोष समुद्र पारबाट जहाजमा हाली समुद्रले ल्याइदिन्छन् । आगो, पानी, बत्तास अंग्रेजले कमारो तुल्याई राख्याको छ ।

त्यस मुलुकमा मानिसले भारी कोही बोक्दैन । भारी जहाज, रेलगाडा बग्गी मात्र बोक्छन् । तांहाका मानिस अति सुखी छन् । मैला फाट्याका कपडा कोही लाउँदैनन् । अांगमा मयल कोही राख्दैनन् । ताहां पानीले साबुन धसीधसी, बुरुस लाई नुहाउन्या, सवैको मुख चन्द्रमा जस्तो उज्यालो । पोशाक भन्या वादसाहदेखि तेली, धोबीसम्म एकैतर्फको पोसाक लाउन्या । वडाको मसिनु छोटाको खस्रो मात्रै छ । तलास सबैका एकै छ । त्यो लोगन्याहरु काला पोसाक टोप, कुर्थी, चुस्ता, गलेबंद, मोजा, पंजा, जुत्ता लायाका । स्वास्नीहरुको तवर एकैछ । पोसाक लाउन, खान, थितिसित रहन्या, सुत्न्या, उठन्या काहीं जान्या सबै घडीको प्रमाण छ । सबका साथमा घडी छन् । घर–घरका भित्तामा घडी राखन्या घडी टाँसियाका छन् । कही गीर्जा, पर्खालमा पनि घडि दांसियाका छन् । जाहाँ जाहाँ हेर्न मन लाग्यो ताहाँ घडी देखिन्छ । छोटा–बडा कसैले ठूलो स्वर गरी नबोलन्या, ठट्टा, अर्काको उतारनी निन्दा कोही गर्दैनन् । झगडा गर्दैनन् । बडा शीलसित बोलन्या, छोटा बडासित मिजाज राखन्या, एकसेएक अकलमन्द छन् । नाच तमासा जग्गा जग्गामा हुन्छ । जहाँ नाच तमासा हुन्छ तहाँ लाखौं मानिसको भीड लाग्याकै हुन्छ ।

थाना, पुलिसका, सिपाही पहरा छन् । सिपाही क्या गर्छन भन्या सारा सहर भित्र र बाहिर, दोबाटा, देउडी जग्गा–जग्गामा खडी पहरा गर्छन् । आठौं प्रहर रमन् गर्दछ । चोर, ढाँट, लुच्चा, झगडा गन्र्या झगडियालाई पक्री ल्याउनु, दिनमा कति मर्छन् । कति जन्मन्छन्, अरु मुलुकका मुसाफिर, कति आउँछन् कति जान्छन् र त्यो खबर ल्याउनुः लूला लंगडा, काना, खोरडा कोही पक्ष नभयाका आया गरीपखानामा लगी नाम लेखाई बंद गरिदिने उर्दी छ । सहरमा हूलदंगा कहीं भयो भन्या पक्री ल्याउनू, बलले नपुग्या जल्दी खबर थानामा ल्यउनू भनी सहिवान् छ । यस्ता तरहसित पुलिसको पहरा सहरमा छ ।

सब दुनियाँ, फौज, पल्टन, महाजन, दोकानदार, भारादार, बादसाह, गरीबगुर्वा सारा जहान बडा खुसीमा छन् । आफ्ना स्थितिमा रह्याका छन् । इन दिनौमा राम–राज्य त्यही मुलुकमा रहेछ । जौन गल्लीमा गयो हाट् दोकान भारी–भारी छन् । जौन चीज खोज्यो दोस्रो दोकानमा जानुपर्दैन । मालको मोल नीरख गरी सालमा लेख्याको हुन्छ । रुपैयाँ दियो, माल लियो । मोल कसाकस गरुँला भन्न पाइँदैन । जो लेख्याको छ सोही सदर छ । यस मुलुकमा यो माल छ यो माल छैन भन्नु केही छैन । बाह्र बिलाइतको चीज भयो सारा हिन्दुस्तानका चीज भयो जम्बुद्धीपको भयो जहाजले बोकी ल्याउछ । रुख वृक्ष, फलफूल, मेवा, अनाज, कपडा, भाँडा, वर्तन, सुना चांदी, नवरत्न, जलका जनावर, थलका, पशु–पंछी, पृथ्वीमा भयाको चीज, नक्सा, बिलाइतमा महजुद छ । अकलमन्द पनि इनै रह्याकाछन् । कालीगढी, बेपारी, मालको पारख जांन्या पनि, मन्त्री सूरा सिपाहीगिरी पनि, निसाफी पनि, सुघर पनि, धनी पनि, धर्मशास्त्र–नीतिशास्त्र जांन्या पनि, लक्ष्मीले देख्याका पनि इनै रह्याछन् । इनको रीस गरी कसैले निर्बाह छैन । इनै दिनौमा देवता, राक्षस, दानव स्वर्गमा गयाछन् । यस मत्र्य लोकमा मनुष्यैको मात्र राज्य रहेछ । यस लोकमा पनि इलिण्ड(इङ्गल्याण्ड) वेलाइतमा निसाफ धर्म सत्य रह्याको रहेछ भन्या जस्तो अरु मुलुकबाट जान्या मानिसहरु मान्दछन् ।
साभार ‘जंङ्गबहादुरको वेलायत यात्रा’ पुस्तकबाट


 


global ime

BAHATBHATENI

https://www.prabhubank.com/

राजनीति

२१ कात्तिकदेखि कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठक

१३ कात्तिक, काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक यही २१ कात्तिकदेखि बस्ने भएको छ ।  बैठक पार्टी कार्यालय सानेपामा बस्ने कांग्रेसका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले जानकारी दिए । यस बैठकमा कांग्रेसका कार्यसमिति पदाधिकारी, केन्द्रीय समितिका सदस्यहरू तथा आमन्त्रित केन्द्रीय सदस्यहरू उपस्थित हुनेछन् । 

नेकपा केन्द्रीय समिति बैठक एक महिना सर्‍यो

१२ कात्तिक, काठमाडौं । सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)को केन्द्रीय समितिको बैठक एक महिनाका पर सरेको छ। नेकपाको केन्द्रीय कार्यालयले बुधबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै बैठक मंसिर १५ गतेका लागि सारिएको जनाएको छ।

प्रधानमन्त्रीले ‘रअ’ प्रमुख गोयलसँग समकक्षीझैं वार्ता गरेको नेकपा प्रवक्ता श्रेष्ठको आरोप

९ कात्तिक, काठमाडौं । सत्तारुढ नेकपाका प्रवक्ता तथा पूर्व परराष्ट्रमन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले कुटनीतिक मर्यादा विपरित भारतीय गुप्तचर संस्था रअका प्रमुख सामन्तकुमार गोयलसँग गरेको भेटले राष्ट्रिय स्वाभिमान, सार्वभौमिकता र राष्ट्रिय हितलाई कमजोर पार्ने बताएका छन्। 

अन्तर्राष्ट्रिय

मास्क प्रयोग गर्न आग्रह गर्दा यी दिदीबहिनीले सुरक्षागार्डमाथि २७ पटक प्रहार गरे चक्कु

१२ कात्तिक, काठमाडौं । अमेरिकामा मास्क र स्यानिटाइजर प्रयोग गर्न अनुरोध गर्दा अमेरिकामा एक दिदीबहिनीले सुरक्षागार्डमाथि २७ पटक चक्कु प्रहार गरेका छन्। गत आइतबार इलिनोइस्थित होमन स्क्वायरको एक स्टोरमा मास्क नलगाई पस्न खोज्दा २१ वर्षकी निथर जेसिका हिल र उनका १८ वर्षकी बहिनी जेलालाई सुरक्षागार्डले मास्क लगाउन र स्यानिटाइजर प्रयोग गर्न आग्रह गरेका थिए।

कोरोना महामारीबीच बिहारमा मतदान सुरु

१२ कात्तिक, काठमाडौं । कोरोना महामारीबीच भारतको बिहारमा विधान सभा चुनावअन्तर्गत बुधबार मतदान सुरु भएको छ। भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार बिहार विधान सभाका २४३ सिटका लागि पहिलो चरणको मतदान सुरु भएको हो। पहिलो चरणमा बिहारका १६ जिल्लाको कूल ७१ सिटमा मतदान भइरहेको बीबीसी हिन्दीले जनाएको छ।

उत्तर सिरियामा रुसको हवाई हमला, टर्की समर्थक ५० भन्दा बढी लडाकुको मृत्यु

११ कात्तिक, काठमाडौं । उत्तर सिरियाको इडलिब प्रान्तमा रुसले गरेको हवाई हमलामा ५० भन्दा बढी टर्की समर्थक लडाकुको मृत्यु भएको छ। बीबीसीका अनुसार घटनामा कैयौं लडाकु घाइते भएका छन्। हवाई हमलापछि त्यस क्षेत्रमा हिंसा बढेको छ।फेयलक अल साम नामक संगठनको प्रशिक्षण आधारलाई निशाना बनाएर आक्रमण गरिएको थियो। 

विचार / ब्लग

सिडियोहरुले के को आधारमा निषेधाज्ञा जारी सम्बन्धी धारणा दिदै हुनुहुन्छ ?

गगन थापा
काठमाडौं उपत्यकाका प्र.जि.अ. हरूले कसैले दशैंसम्म निषेधाज्ञा जारी राख्नुपर्ने र कसैले नाकामा सेना परिचालन गर्नुपर्ने जस्ता धारणा दिएको कुरा सञ्चार माध्यममा आइरहेको छ । सिडियोहरुले के को आधारमा यो धारणा दिदै हुनुहुन्छ ? सरकारले जिल्ला स्तरमा निषेधाज्ञा जारी गर्ने जिम्मेवारी जिल्ला प्रशासन कार्यलयलाई सुम्पिएकाले  सिडियोहरूले पनि यस विषयको जानकार र निर्णय गर्ने आफूनै हो भन्ने ठानेर धारणा राख्नु भएको होला ।

ब्यक्ति बेपत्ता पार्ने कार्य बिरूद्दको महासंधिको अनुमोदन गरियोस

आज ३० अगष्ट बलपूर्वक बेपत्ता पिडितको अन्तराष्ट्रीय दिवस को अवसरमा दश बर्षे द्वन्दकालमा राज्य र बिद्रोही पक्षबाट बेपत्ता पारिएका तिन हजार एक सय सन्ताउन्न (३१५७) भन्दाबढि ब्यक्तिहरूको स्थिति हालसम्म अज्ञात रहेको स्मरण गराउँदछौं । बिस्तृत शान्ति सम्झौता र नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ मा भएको प्रावधान अनुरुप ६० दिन भित्रमा बेपत्ता पारिएका नागरिकहरुको सत्य तथ्य पत्ता लगाउने र पिडकलाई कानूनी दायरामा ल्याउने प्रतिबद्धता पूरा हुन नसकेको सर्बबिदितै छ ।

कुशे औँशी र यसको महत्त्व

मानव जीवनलाई सरस, सहज,सुदृढ र सबल ढङ्गले अगाडि बढाउनको लागि एउटा कसिलो मूल आधार स्तम्भ वा धुरीखावोको आवश्यकता पर्छ र त्यो हाम्रो धर्म –संस्कृति हो।सबभन्दा पहिला हामी मानव भएपछि मानवीय धर्म पालन गर्नु पर्छ। अनि आफुले  पहिलो पल्ट टेकेको धर्ती र आफुलाई जन्मदिने  बाबुआमाप्रतिको धर्म पालन गर्नुपर्छ। हामीले जहाँ ढुङ्गा ढुङ्गा भगवान्को बाँस देख्छौ त्यहीँ हामीलाई यो बिश्व देखाउने बाबू आमालाई पूजेनौँ भनेत नेपाल आमा प्रतिको अपमान हुनेछ।प्रत्येक क्षेण अनि पल बाबालाई  
Top