cg electronics
nlic

१ सय ५९ वर्ष अघि वेलायत पुग्ने पहिलो नेपालीको वेलायत वृतान्त : वेलायती महिला अप्सरा जस्ता


Sunday, 20 Aug, 2017 1:56 PM
आज भन्दा १ सय ५९ वर्ष अघि विक्रम संवत् १९०६ साल माघमा तत्कालिन प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा २५ जनाको टोली सहित वेलायत प्रस्थान गरेका थिए । विश्व साम्राज्य वेलायतसँगको सम्बन्ध विस्तार गर्न राजा सुरेन्द्रको विशेष दुत बनेर उनी वेलायत पुगेका थिए । जंगबहादुर झण्डै ३ महिना वेलायत बसे । फ्रान्स हुँदै स्वदेश फर्केका जंगबहादुरको वेलायत र पेरिस बसाई निकै चर्चित बनेको त्यसबेलाका विभिन्न लिखतमा पाईन्छ । उनीसँगै वेलायत पुगेका भ्रमण टोलीका एक सदस्यले यात्रा संस्मरण लेखे १९१० सालमा । तर त्यसको लेखक को हो भन्ने बारेमा भने नेपाली इतिहासमा विवाद छ । साझा प्रकाशनले प्रकाशित गरेको जङ्गबहादुरको वेलायत यात्रामा सो पुस्तकका लेखकमा सुब्बा सिद्धिमान, लप्टन लालसिं खत्री र सुब्बा शिवनरसिं मध्ये एक हुन सक्ने उल्लेख छ । यात्रा वृतान्त जसले लेखे पनि त्यतिबेलाको नेपालीको आँखामा वेलायतको बयान भने निकै रोचक छ ।

लेखक भन्छन् :

वेलायती महिला अप्सरा जस्ता :
चार दिनमा वेलायत उत्रन्या सौतानघाट (साउथहेम्पटन) पुग्दा कस्तो भयो भन्या सपनामा पो आयुँ कि अथवा धर्म कमायाका मर्यापछि इन्द्रसनमा पुगिन्छ भन्थ्या, इन्द्रासन यही हो कि भन्या जस्तो लाग्न्या । क्या अर्थले भन्या ताहाँ अति राम्रो सहर रहेछ । हाट, दोकान, वाग, वगैंचा ताहाँका मानिसको रुप देख्दा ज्या देख्यो तसवीरै देखिन्या । तहाँका जनानाहरु श्री प्राइम मिनिष्टर साहेबका नजीकमा आई सलाम गर्या । तिनका रुप देखदा मिज्याद, खातिर गर्याका सुन्दा यी अपसरा हुन् कि भन्या जस्तो लगन्या, चंद्रमाका बिम्ब जस्ता उज्वल मोहडा, बडाबडा लामा नेत्र, तेलका धारा झ्हिं नाक, घाटीमा तीनरेखा भयाका हात्तीको सुड जस्तो छाती, कम्बर छिन्याका, जांग फुक्याका, बडा पल्लेबाज उच्चा, पान खाया जस्ता लाल ओठ, मिल्याका दांत पोशाक–लहंगा,मोजा, पंजा रुमाल, कपालमा अनि सुन्दर टोपी, गह, कुचीन, साटन, रेसम, कलकत्ताका झलर भयाको पोशाक आंगमा रसाय जस्ता मिल्याका, बडा हिशी भयाका, नम्र भै बोलन्या १÷२ मात्र होइन, सबै उस्तै छन् । यस्ता रीतका मानिस, हजार बाह्र सय आई खडा भया । नराम्रा दुबला देख्नु कोही छैन । जो मानिस देख्यो राम्रो ज्या चीज देख्यो राम्रै देखिन्छ । यस्तो तमासा देख्दा सबलाई मोह भयो ।


अचम्मको सहरः
त्यो सहर कस्तो छ भन्या बखान् गरिसक्नु छैन । सबै लक्षणले जुक्त भयाको । तीमस नदी उत्तरवाहिनी भै बह्याकी छन् । ३०/४० कोसको चौडा गिर्दा भयाको ज्यावद घर छन् । पक्की हवेली, सहरका बीचमा बेम्बा घर एक पनि छैन । पत्थरैको गारो, पत्थरैको छाना । गारा, भित्ता बज्रलेप गर्याको छन् । पत्थरका झींगटी छानामा मिल्याका सीसा ढाल्या जस्ता । सारा सहरका घरमा ऐनाका झ्याल लाग्याका छन् । सारा सहरका घरमा सुन–चाँदीका मोलम्बा गरी चित्रकार भर्याका छन् । चोक पटांगिनी, गल्ली सारा पत्थरैले छाप्याका छन् । नाल देखनु कहीं छैन । भित्रभित्रै दबाई तिमस नदीमा निकाल्याका छन् । हीलो, धुलो, नर्क, कसिंगर देखनु कही छैन । घरघरै चोक, पटांगिनी, साना बगैँचा, फलफूल, पातका लता लाग्याका छन् । रुखमा पंहलो पात छैन । भैंमा सुक्याको पात छैन सफा गरी राख्याका छन् । जात जातका फूल फुलिरह्याका छन । गल्लीमा तीन सडक जोरी बन्याका छन् । क्या अर्थले भन्या एक सडकमा पैदल मानिस हिंड्दछन्, एक सडकमा घोडा चढी सवारी हिड्दछन्, एक सडक बग्गीका सवारी हिड्छन् । रात दिन बराबर लाखौं बग्गीका सवार चल्याकै छन् । आठौं प्रहर मानिस बग्गी खाली हुँदैन । क्या अर्थले भन्या रात दिन एकै उज्यालो छ ।  ग्यास बत्ती गल्लीमा लयन्का लयन् जल्याकै छन् । सारा घर–घरका झ्यालमा भररात बल्याकै छन् । चन्द्रमा जोति जस्तो तेज भयाका सारा सहरमा तिहार दिपमालिक गर्याको जस्तो–सदा कोठा, चोटा, कौसी, अटाली, भंडार, जाजरवान, अस्तबलखाना, चोक, पटांगिनी तिमस नदीका वारी–पारी पुल साँघु सहर भित्र बाहिर–सर्वत्र ग्यास बत्तिको रोसनि जल्याकै छ ।


अति सुखी जीवनः
पापानि(?) भन्या नदीका पानी तांबाका ढुंग्राबाट तलाउमा खैचियाको छ । त्यस तलाउमा वरिपरि सबै घरमा नहर लाई तांबाका ढुंग्राबाट झिक्याको छ । चाहियामा टूटी घुमाइदियो, पानी लियो फेरि बंद गर्दियो । दाउरा भन्या त्यस मुलुकलाई चाहिंदो रहेनछ क्या अर्थले भन्या पत्थरको गोल हुँदोरहेछ । तेल बल्दा झैं बल्दो रहेछ । सुघर पनि,सस्तो पनि । तीमस नदीका कृपाले जहाजमा हाली ल्याउँछन् घर–घर पुर्याइदिन्छन् । त्यो गोलको खानी लंड्न सहरदेखि सय डेढ सय कोस टाढा छ । त्यो गोलले भात पकाउँछन् । तान, मेगजीनको काम, फलाम सिसा ढालन्या, धुवाका जहाज चलाउन्या, ग्यासबत्ती जलाउन्या, नाना तरहको कल चलाउन्या त्यही गोल छ । घर बन्याउन्या काठ जहाज रेलगाडी बन्याउन्या काठज्यावद १५ सय कोष समुद्र पारबाट जहाजमा हाली समुद्रले ल्याइदिन्छन् । आगो, पानी, बत्तास अंग्रेजले कमारो तुल्याई राख्याको छ ।

त्यस मुलुकमा मानिसले भारी कोही बोक्दैन । भारी जहाज, रेलगाडा बग्गी मात्र बोक्छन् । तांहाका मानिस अति सुखी छन् । मैला फाट्याका कपडा कोही लाउँदैनन् । अांगमा मयल कोही राख्दैनन् । ताहां पानीले साबुन धसीधसी, बुरुस लाई नुहाउन्या, सवैको मुख चन्द्रमा जस्तो उज्यालो । पोशाक भन्या वादसाहदेखि तेली, धोबीसम्म एकैतर्फको पोसाक लाउन्या । वडाको मसिनु छोटाको खस्रो मात्रै छ । तलास सबैका एकै छ । त्यो लोगन्याहरु काला पोसाक टोप, कुर्थी, चुस्ता, गलेबंद, मोजा, पंजा, जुत्ता लायाका । स्वास्नीहरुको तवर एकैछ । पोसाक लाउन, खान, थितिसित रहन्या, सुत्न्या, उठन्या काहीं जान्या सबै घडीको प्रमाण छ । सबका साथमा घडी छन् । घर–घरका भित्तामा घडी राखन्या घडी टाँसियाका छन् । कही गीर्जा, पर्खालमा पनि घडि दांसियाका छन् । जाहाँ जाहाँ हेर्न मन लाग्यो ताहाँ घडी देखिन्छ । छोटा–बडा कसैले ठूलो स्वर गरी नबोलन्या, ठट्टा, अर्काको उतारनी निन्दा कोही गर्दैनन् । झगडा गर्दैनन् । बडा शीलसित बोलन्या, छोटा बडासित मिजाज राखन्या, एकसेएक अकलमन्द छन् । नाच तमासा जग्गा जग्गामा हुन्छ । जहाँ नाच तमासा हुन्छ तहाँ लाखौं मानिसको भीड लाग्याकै हुन्छ ।

थाना, पुलिसका, सिपाही पहरा छन् । सिपाही क्या गर्छन भन्या सारा सहर भित्र र बाहिर, दोबाटा, देउडी जग्गा–जग्गामा खडी पहरा गर्छन् । आठौं प्रहर रमन् गर्दछ । चोर, ढाँट, लुच्चा, झगडा गन्र्या झगडियालाई पक्री ल्याउनु, दिनमा कति मर्छन् । कति जन्मन्छन्, अरु मुलुकका मुसाफिर, कति आउँछन् कति जान्छन् र त्यो खबर ल्याउनुः लूला लंगडा, काना, खोरडा कोही पक्ष नभयाका आया गरीपखानामा लगी नाम लेखाई बंद गरिदिने उर्दी छ । सहरमा हूलदंगा कहीं भयो भन्या पक्री ल्याउनू, बलले नपुग्या जल्दी खबर थानामा ल्यउनू भनी सहिवान् छ । यस्ता तरहसित पुलिसको पहरा सहरमा छ ।

सब दुनियाँ, फौज, पल्टन, महाजन, दोकानदार, भारादार, बादसाह, गरीबगुर्वा सारा जहान बडा खुसीमा छन् । आफ्ना स्थितिमा रह्याका छन् । इन दिनौमा राम–राज्य त्यही मुलुकमा रहेछ । जौन गल्लीमा गयो हाट् दोकान भारी–भारी छन् । जौन चीज खोज्यो दोस्रो दोकानमा जानुपर्दैन । मालको मोल नीरख गरी सालमा लेख्याको हुन्छ । रुपैयाँ दियो, माल लियो । मोल कसाकस गरुँला भन्न पाइँदैन । जो लेख्याको छ सोही सदर छ । यस मुलुकमा यो माल छ यो माल छैन भन्नु केही छैन । बाह्र बिलाइतको चीज भयो सारा हिन्दुस्तानका चीज भयो जम्बुद्धीपको भयो जहाजले बोकी ल्याउछ । रुख वृक्ष, फलफूल, मेवा, अनाज, कपडा, भाँडा, वर्तन, सुना चांदी, नवरत्न, जलका जनावर, थलका, पशु–पंछी, पृथ्वीमा भयाको चीज, नक्सा, बिलाइतमा महजुद छ । अकलमन्द पनि इनै रह्याकाछन् । कालीगढी, बेपारी, मालको पारख जांन्या पनि, मन्त्री सूरा सिपाहीगिरी पनि, निसाफी पनि, सुघर पनि, धनी पनि, धर्मशास्त्र–नीतिशास्त्र जांन्या पनि, लक्ष्मीले देख्याका पनि इनै रह्याछन् । इनको रीस गरी कसैले निर्बाह छैन । इनै दिनौमा देवता, राक्षस, दानव स्वर्गमा गयाछन् । यस मत्र्य लोकमा मनुष्यैको मात्र राज्य रहेछ । यस लोकमा पनि इलिण्ड(इङ्गल्याण्ड) वेलाइतमा निसाफ धर्म सत्य रह्याको रहेछ भन्या जस्तो अरु मुलुकबाट जान्या मानिसहरु मान्दछन् ।
साभार ‘जंङ्गबहादुरको वेलायत यात्रा’ पुस्तकबाट


 


Ruslan

sponserworldcup

राजनीति

डा देवकोटाप्रति राष्ट्र सँधै ऋणी : नेकपा

५ असार काठमाडौँ, ।  नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीले न्युरो साइन्सका विख्यात चिकित्सक प्रा।डा। उपेन्द्र देवकोटाको निधनबाट पार्टी स्तब्ध भएको जनाएको छ । डा. देवकोटाले न्युरो सर्जरीका क्षेत्रमा प्राप्त गरेको उचाइँ कुनै एक व्यक्तिका लागि नभएर सिंगो नेपाल र नेपालीले गर्व गर्न लायक रहेको सो पार्टीका अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । “स्रोत, साधन र प्रविधिको सीमितता भएको बेलामा खुल्ला प्रतिस्पर्धामार्फत योग्यताका

​पार्टीको विधान पालना गरे गुटउपगुटको अन्त्य : नेता सिंह

४ असार, चितवन । नेपाली काँग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले पार्टीले विधानमा उल्लेखित कुरा अक्षरशः पालना गरे पार्टीभित्रको गुट उपगुट अन्त्य हुने बताएका छन् । प्रजातन्त्रवादी प्राध्यापक संघ नेपालको प्रदेश नं ३को प्रदेशस्तरीय भेलालाई  सम्बोधन गर्दै उनले पार्टीको वास्तविकतालाई आधार मानेर कमीकमजोरी सुधार्नुपर्ने आवश्यकता औल्याएका हुन् । प्रजातन्त्रिक पद्धति पार्टीभित्रबाट थाल्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले भने, “यो अवस्थामा पार्टी 

​काँग्रेस तत्काल महाधिवेशनमा जानुपर्नेमा नेत्री कोइरालाको जोड

४ असार, काठमाडौँ । नेपाली काँग्रेस नेत्री सुजाता कोइरालाले महासमिति बैठक बोलाएर काँग्रेस तत्काल महाधिवेशनमा जानुपर्ने बताएकी छिन्। 
रिपोर्टर्स क्लब नेपालले आज आयोजना गरेको साक्षात्कारमा उनले महासमिति बैठकमा आएका राय सुझावलाई समेटेर काँग्रेस चाँडो महाधिवेशनमा जानुपर्नेमा जोड दिएकी हन् ।“काँग्रेसभित्र हारको जिम्मा लिनेसम्म व्यक्ति नहुँदा समस्या परेको छ”, नेत्री कोइरालाले भनिन्, “संसद्मा बोल्ने विषयमा

अन्तर्राष्ट्रिय

युद्ध अन्त्यको घोषणागर्दै दुई कोरिया

४ असार सोल  । उत्तर र दक्षिण कोरियाले बिगत लामो समयदेखि उनीहरुबीच जारी घोषित युद्ध अन्त्यको घोषणा गर्ने भएका छन् । यसै वर्षको अन्त्यतिर उसले युद्ध अन्त्यको घोषणा गर्ने भएको दक्षिण कोरियाली विदेशमन्त्रीले जानकारी दिनुभएको छ । उत्तर कोरियासँगको युद्ध अन्त्यको घोषणा गर्ने तयारी दक्षिणले गरेको जनाएको हो । दक्षिण कोरियाली विदेशमन्त्री काङ कियाङ् ह्वाले सोमबार सोलमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सो जानकारी दिएका हुन् । उनले उक्त 

ग्वाटेमालामा फेरि अर्को ज्वालामुखी विस्फोट, मृत्युहुनेको संख्या ७५ नाघ्यो, १७ लाख मानिस प्रभाव

२३ जेठ काठमाडौ । ग्वाटेमालामा फेरि ज्वालामुखी विस्फोट हुन थालेपछि आपत्‌कालीन सेवाका अधिकारीहरूले वरपरका मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिरहेका छन्। फोएगो नामक ज्वालामुखीबाट ताजा लाभा निस्केर दक्षिणतिर खसिरहेको छ। आइतवार ज्वालामुखी विस्फोट भएयता कम्तीमा ७२ जनाको ज्यान गएको छ भने अन्य कैयौँ

अमेरिकी विदेशमन्त्री मनुसीनमाथि जवाफी हमला, व्यापार युद्धका लागि तयार रहन चेतावनी

अमेरिकी विदेशमन्त्री स्टिभ मनुसीनले स्टील र एलुमिनियममा कर लगाउने आफ्नो सरकारको निर्णयलाई लिएर क्रुद्ध बनेका औद्योगिक राष्ट्रहरूको समूह जी सेभेनका अर्थमन्त्रीहरूबाट कडा आलोचनाको सामना गरेका छन्। जी सेभेनमा आबद्ध सात देशका अर्थमन्त्रीहरूको बैठक संयुक्त राज्य अमेरिकासँग व्यापार युद्ध रोक्न केही दिन मात्रै बाँकी रहेको चेतावनी दिँदै सकिएको थियो। क्यानडाको विस्लरमा भएको बैठकमा इयु र क्यानडाले प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिए भने 

विचार / ब्लग

लालबाबु पण्डितको ‘सेलिब्रेटी’ मोह, आफ्नै कर्मचारीलाई पागल भन्न मिल्छ ?

कर्मचारी समायोजन अन्र्तगतको स्वेच्छिक अवकाशको विषयलाई लिएर यतिबेला प्रधानमन्त्री, मन्त्री र कर्मचारीबीच जुहारी चलिरहेको छ । अवकाशको विषयलाई लिएर दुवै पक्ष एकअर्काप्रति तिखो टिप्पणीमा उत्रिएका छन् । उनीहरुबीचको आरोप–प्रत्यारोपलाई सुन्दा दुवै पक्ष एकअर्काप्रति पूर्णरुपमा सशंकित् र अविश्वस्त देखिएका छन् ।

माइत जाने चेलीलाई ५ सय ८० शब्दको सुझाव

माइत भन्ने बित्तिकै हरेक महिलाको अनुहारमा रौनक आउँछ । माइतको मोह महिलाले जीवनभर भुल्दैनन् । पतिले घरमा जतिसुकै सुख दिएको होस्, माइतमा पाइने सुखका अगाडि ती सबै कम लाग्छन् । माइतबाट सानो बोलावट मात्रै आउनुपर्छ, जानका लागि तुरुन्त तयार नहुने को नै होला र ? माइत जानु नराम्रो होइन । तर, प्रायः के पनि देखिन्छ भने जुन खुसी र उत्साहले महिलाहरु माइत जान्छन्, त्यति नै खुसी लिएर भने फर्कदैनन् ।

अध्यक्ष पद नै एमाले–माओवादी एकताको बाधक ! ओली र दाहालको आ–आफ्नै रणनीति

निर्वाचनलगत्तै पार्टी एकीकरण गर्ने बताएका दुई नेताले एकता प्रयास ठोस रुपमा अघि नबढेको बेला यस्तो कुरा बताउँदा दुबै पार्टीको एकता चाहनेलाई हौसला मिलेको थियो । आशा जागेको थियो । तर, एतिका दिन बितिसक्दा पनि पार्टी एकताले गति लिन सकेको छैन । 
Top