syangyong
cg

शीत युद्धमा जासुसहरुले प्रयोग गरेका अपत्यारिला हतियार


Tuesday, 14 Nov, 2017 12:11 PM
गत वर्ष भएको अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनमा डोनाल्ड ट्रम्पलाई जिताउन र रुसी जासुुसहरुले साइवर हमला गरेको आरोप लाग्यो । रुसले यस्तो आरोपको अस्वीकार गर्दै आएको छ । चारवर्ष पहिले उत्तर कोरियाले अमेरिकी फिल्म कम्पनी सोनीको सर्भर ह्याक गरेको आरोप लाग्यो । अमेरिकी खुफिया संस्था सीआईएले अझै पनि संसारभर जासुसीको जालो फैलाएको छ । नेपालमै पनि सीआईएले गरेको जासुसीबारे केही वर्ष पहिले नेपाल साप्ताहिकमा खोजि रिपोर्ट प्रकाशित भएको थियो । भारतीय खुफिया एजेन्सी ‘रअ’का एजेन्टहरु नेपालमा बाटोमा हिँड्दा पनि ठोकिन्छन् भन्ने सुनिन्छ ।
 
शीत युद्धको समयमा अमेरिका समर्थक पश्चिमा मुलुकहरु र सोभियतसंघ समर्थक पूर्वी युरोपेली मुलुकहरुले एकअर्का देशको धेरै जासुसी गरे । एकले अर्कोलाई सिध्याउनका लागि धेरै प्रयत्न गरे । दोस्रो विश्वयुद्ध पछि हिटलरको जर्मनी दुई फ्याकमा विभाजित भयो । अमेरिका समर्थक पश्चिम जर्मनी र सोभियत संघको समर्थनमा पूर्वी जर्मनी । बर्लिनमा पर्खाल बनाएर त्यसलाई दुई अलग–अलग भागमा बाँडियो । सोभियत समर्थक र अमेरिका समर्थक मुलुकका जासुसहरुका बर्लिन शहर उर्वर भूमि भयो । बर्लिन जासुसहरुको शहरको रुपमा परिचित समेत भयो । बीबीसी विश्व सेवाका मेक्स सित्जले जासुसीको जालोको चिरफार गरेका छन् ।

 
अहिले बर्लिन पर्खाल ढलेपछि पूर्व जासुसको राजलाई म्यूजियममा कैद गरिएको छ । ‘जर्मन म्यूजियम अफ  एस्पियोनाज’का रिसर्च हेड क्रिस्टोफर नेहरिंगका अनुसार बर्लिन विश्वकै शक्तिशाली हजारौं जासुसहरुको शहर भएको थियो । ति जासुसहरु, जसले दुश्मनलाई छक्काउनको लागि महत्वपूर्ण जानकारीहरुको खोजीमा सधैंजसो व्यस्त हुन्थे ।

बर्लिनलाई ४ भागमा बाँडिएको थियो । अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स र रुस लगायतका प्रायः देशहरुका जासुसहरु बर्लिनमा थिए र उनीहरुले जासुसीको लागि छुट्टा–छुट्टै तरिकाहरु अपनाउने गर्थे ।

नेहरिंग भन्छन्, ‘यी सबै देशका जासुसहरु बर्लिन शहरमा थिए । तर, यिनीहरु मध्यको प्रमुख भने स्टेसी नामले चिनिने जीडीआरका चर्चित ‘स्टेट सिक्योरिटी सर्विस’का ‘एजेन्टस्’ थिए । स्टेसीले जासुसीका लाग धेरै पैसा पाउँथे । जसबाट उनले धेरैलाई आफु नजिकको बनाउन मद्दत मिलेको थियो । उनका जासुस र अन्य प्रशासनीक काम गर्ने मानिसहरु ९० हजार जति थिए । स्टेसी आफ्ना मानिसहरुलाई निकै खुसी बनाएर राख्नमा पनि उत्तिकै सिपालु थियो । ति मानिसहरु जासुसी गर्नमा मात्र सिपालु नभएर जासुसी गर्न चाहिने सामाग्रीहरु बनाउनमा पनि उत्तिकै खप्पिस थिए ।’
त्यो समयमा बनेका केही अचम्मित बनाउने खालका जाससी उपकरणहरुको बारेमा केही रोचक जानकारीहरु यस्ता छन् ।

सलाईको बट्टामा क्यामरा

पूर्वी जर्मनीको जासुसी एजेन्सी र रुसको खुफिया एजेन्सी केजीबीले मिनी–क्यामरा बनाउने धेरै प्रयास गरेका थिए । जसबाट जासुसी क्षेत्रमा थुप्रै फाइदा भएको थियो । यसलाई कुनै पनि सामान वा कपाडामा लुकाउन सकिन्थ्यो । यसको मद्दतले साना फिल्महरु बनाइन्थ्यो ।
यो क्यामरा बनाउन चाहिने सलाईको बट्टाको साइज ५*३.५*१.५ सेमी थियो । यसलाई स्टेसीले बनाएका थिए।

उहु पेन–स्टीकर
कसलै पनि शंका नगरुन भनेर जासुसी उपकारणहरुलाई दैनिक उपभोग गरिने सामानमा राखिन्थ्यो ताकि कसैको पनि ध्यान त्यसमा नपरोस् । त्यसैले स्टेसीले उहु पेन–स्टीकरमा लुकाउन मिल्ने खालको क्यामरा बनाएका थिए । यो पेन–स्टीकर टाँस्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो र यो जर्मनीमा निकै लोकप्रिय थियो ।

क्यामरा भएको ब्रा

स्टेसीले क्यामरा लुकाउनको लागि महिलाको भित्रि बस्त्र ब्राको प्रयोग गरेका थिए । जासुसहरुले यसको प्रयोग कसैको नजिकबाट फोटोग्राफी लिनको लागि गर्न सक्थे ।

तर, नेहरिंग भन्छन्, पूर्वी जर्मनीको खुफिया एजेन्सीले बनाएको यो ब्राको प्रयोग कहिल्यै भएन ।

फोटो स्नाइपर

जासुसका लागि धेरै टाढाबाट कठिन फोटो खिच्नु पथ्र्यो । मस्कोस्थित केएमजेड कम्पनीले रुसी जासुुसका लागि राइफल जस्तो देखिने यो उपकरण बनाएको थियो । यसमा ३०० एमएम सुपर टेलिफोटो लेन्स भएको एसएलआर क्यामरा थियो । यसबाट एजेन्टसले धेरै टाढा उभिएका/हिँडेका फोटो खिच्न सक्थे ।

सामान लुकाउनको लागि सिक्का
मिनी–क्यामरामा लिएको फोटो कसैले नदेख्ने गरेर आफ्नो एजेन्सीलाई पठाउनुपथ्र्यो । यही परिस्थितिलाई हेरेर माइक्रोफिल्म लैजानको लागि नयाँ तरिकाको खोजी गरिएको थियो । सन् ७० को दशकमा ५ नम्बर लेखिएको जर्मनीको सिक्का निकै प्रचलनमा थियो । जासुसहरुले यो सिक्कालाई आफ्नो साथमा राख्थे र यसको पछि माइक्रोफिल्म लुकाएर एजेन्सीसम्म पुर्याउँथे ।

गन्धलाई सुरक्षित राख्ने
जासुसी दुनियामा तस्वीरको मात्र नभएर गन्धको पनि उत्तिकै महत्व हुन्थ्यो ।

क्रिष्टोफर नेहरिंगले बीबीसीलाई बताएअनुसार स्टेसीले सोधपुछका लागि ल्याउने संदिग्धहरुको शरीरमा एउटा कपडा रगडेर उसको गन्ध सुरक्षित राख्ने गर्थे । यो कपडालाई एउटा जारमा राखिन्थ्यो । आवश्यक पर्दा ककुरको माध्यमबाट ती संदिग्धहरुलाई पत्ता लगाइन्थ्यो ।

रहस्यमयी डिओड्रेन्ट
टबेक ब्राण्डको डिओड्रेन्टको बोतलको प्रयोग माइक्रोफिल्म लगायत सानातिना दस्तावेजहरु समेत लुकाउनको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको प्रयोग यूरोपका आठवटा साम्यवादी देशहरुको गठबन्धन ‘वार्सा सन्धी’का जासुसहरुले गर्ने गर्थे ।

मृत्युको ब्रिफकेस
थुप्रै पटक जासुसहरुलाई आफ्नो दुश्मनलाई मार्नको लागि उनीहरुको निकै नै नजिक जानुपथ्र्यो । उनीहरु आफ्नो काममा कुनै गल्ती नहोस् भनेर विभिन्न खालका तरिकाहरुको प्रयोग गर्थे । त्यसमा सबैभन्दा खतरनाक हतियार थियो ‘स्कर्पियन गन–मशीन’ । जसलाई ब्रिफकेसमा राखिन्थ्यो । पुरै म्यागजिनसहित यसको तौल मात्र डेढ किलोको हुन्थ्यो । स्टेसीले यो गनलाई धेरै उपयोगी मान्थे । ‘जर्मन म्यूजियम अफ एस्पियोनाज’का अनुसार गोली हान्नको लागि यो हतियार निकाल्न आवश्यक पर्दैनथ्यो । तर, तत्काल प्रयोगका लागि यो हतियार राखिन्थ्यो ।

बुल्गेरियन छाता
भनिन्छ, यो छातामार्फत केजीबीका जासुसले बीबीसी पत्रकार जर्जी मार्कोवलाई बिष दिएर मारेका थिए । यो घटाना ७ सेक्टेम्बर १९७८ को हो । जब, मार्कोव लन्डनको वाटर लू ब्रिजमा थिए । उनले आफ्नो उपचारको क्रममा एक व्यक्तिले आफुलाई छाताले हमला गरेको बताएका थिए ।
फरेन्सिक जाँचमा उनको तिघ्रा एउटा सानो यन्त्र भेटिएको थियो जसको माध्यमबाट उनको शरीरमा कास्टर नामको घातक बिष प्रवेश गराइएको थियो । भनिन्छ, केजीबी एजेन्टले छाताको माथिल्लो भागलाई खुट्टाको पछाडि राखेर त्यसको ह्यान्डीलमा रहेको बटन थिचेपछि एक्टिभेट भएको सिलिन्डरबाट निस्केको यन्त्रले मार्कोवलाई लागेको थियो ।
-बीबीसी हिन्दीबाट


 


Ruslan

MEGA COLLEGE

ime

bussewa

राजनीति

​धार्मिक सहिष्णुतामा नेपाल संसारकै नमूना :तिमिल्सिना

२८ असोज, बागलुङ । राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिनाले धार्मिक सहिष्णुतामा नेपाल संसारकै नमूना देश भएको बताएका छन् । महान् पर्व बडादशैँको अवसरमा बागलुङ नगरपालिकाले आज आयोजना गरेको शुभकामना आदानप्रदान तथा चियापान कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष तिमिल्सिनाले नेपालमा अनेक धर्म मान्ने सम्प्रदाय भए पनि धार्मिक सद्भाव रहेको बताए। उनले नेपाल प्राकृतिक तथा धार्मिक हिसाबले धनी हुदाँहुदै पनि उचित व्यवस्थापनको अभावमा

​प्रदेशलाई भ्रष्टाचारमुक्त सुशासनयुक्त बनाउछौँ – मुख्यमन्त्री राई

२६ असोज, विराटनगर । प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले प्रदेश सरकारले भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा यसवर्ष रु छ अर्ब खर्च गर्ने बताएका छन् । प्रदेशको यातायात पूर्वाधार विकास मन्त्रालयअन्तर्गत यातायात पूर्वाधार विकास निर्देशनालय कार्यालयको सुनसरीको इटहरी–४ हलगाँडामा नव स्थापित कार्यालयको आज उद्घाटन गर्दै उनले सो कुरा बताएका हुन्। मुख्यमन्त्री राईले प्रदेश सरकारले आफ्नो बजेटको ४० प्रतिशत रकम प्रदेशको पूर्वाधार निर्माणमा खर्च 

​हाम्रो कर्णाली हामी बनाउँछौ : इन्चार्ज शर्मा

२६ असोज, सुर्खेत । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का कर्णाली प्रदेश इन्चार्ज जनार्दन शर्माले कर्णाली प्रदेशको विकासका लागि डटेर लाग्ने बताएका छन् । प्रदेश सरकार र विज्ञ समूहबीचको चौथो बैठकका लागि सुर्खेत आएका इन्चार्ज शर्माले विजयादशमीको अवसरमा प्रदेश राजधानी सुर्खेत, वीरेन्द्रनगरमा आयोजित शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रममा क्षमता र अधिकार प्रयोग गरेर उत्कृष्ट कर्णाली प्रदेश बनाउने बताए। “हाम्रो कर्णाली हामी आफैँ 

अन्तर्राष्ट्रिय

भुटानको अन्तिम चरणको निर्वाचनका लागि आज मतदान हुँदै

थिम्पु । भुटानको अन्तिम चरणको निर्वाचनका लागि आज मतदान हुँदैछ।  भदौ अन्तिम साता भएको पहिलो चरण चुनावमा पहिलो र दोस्रो भएका दुई दलबीच यो निर्णायक प्रतिस्पर्धा हुन गइरहेको हो ।यो निर्वाचनमा विजयी हुने दलले हिमाली अधिराज्य भुटानमा पाँच वर्षका लागि सरकार निर्माण गर्नेछ ।  

निजी विमान दुर्घटना हुँदा एक बालकसहित तीन जनाको मृत्यु

जर्मनी । जर्मनीमा एउटा सानो निजी विमान दुर्घटना हुँदा एक बालकसहित तीन जनाको मृत्यु भएको छ । एउटा इन्जिन मात्र भएको विमान हेसे प्रान्तको वासार्कुपे हिमाल नजिकैको फुल्दा शहरमा दुर्घटना भएको हो । मानिसको भीडभाड भएको ठाउँमा खसेको विमान दुर्घटनामा अन्य पाँच जना घाइते भएका छन् । घाइते हुनेमा चार जना यात्रु र एक पैदल यात्री रहेका छन्

फिलिपिन्सको माओवादी युद्ध : लड्दालड्दै ५० वर्ष

फिलिपिन्समा करीब ४५ हजारको ज्यान लिइसकेको माओवादी विद्रोहले ५० वर्षमा पनि गन्तव्य पहिल्याउन सकेको छैन । अमेरिकाको अन्तरिक्ष कार्यक्रम (नासा) को मानव सहितको यान चन्द्रमामा अवतरण गरेर फर्केको ५० वर्ष पूरा हुँदैछ । चन्द्रमाको सतहमा नील आर्मस्ट्रङले पहिलो मानव पाइला राख्नुभन्दा केही महीना अघि दक्षिण पूर्वी एशियाली मुलुक फिलिपिन्समा माओवादीहरूले सशस्त्र संघर्षबाट सत्ता प्राप्त गर्न ‘जनयुद्ध’ शुरू गरेका थिए । धनी र गरीबबीच अचाक्ली ठूलो खाडल रहेको टापुहरूको यो मुलुकमा निरन्तर युद्ध लडिरहेका माओवादीहरूले ५० वर्षमा न सत्ता–प्राप्तिको लक्ष्य पूरा गर्न

विचार / ब्लग

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 

लालबाबु पण्डितको ‘सेलिब्रेटी’ मोह, आफ्नै कर्मचारीलाई पागल भन्न मिल्छ ?

कर्मचारी समायोजन अन्र्तगतको स्वेच्छिक अवकाशको विषयलाई लिएर यतिबेला प्रधानमन्त्री, मन्त्री र कर्मचारीबीच जुहारी चलिरहेको छ । अवकाशको विषयलाई लिएर दुवै पक्ष एकअर्काप्रति तिखो टिप्पणीमा उत्रिएका छन् । उनीहरुबीचको आरोप–प्रत्यारोपलाई सुन्दा दुवै पक्ष एकअर्काप्रति पूर्णरुपमा सशंकित् र अविश्वस्त देखिएका छन् ।
Top