siddhartha

शीत युद्धमा जासुसहरुले प्रयोग गरेका अपत्यारिला हतियार


Tuesday, 14 Nov, 2017 12:11 PM
गत वर्ष भएको अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनमा डोनाल्ड ट्रम्पलाई जिताउन र रुसी जासुुसहरुले साइवर हमला गरेको आरोप लाग्यो । रुसले यस्तो आरोपको अस्वीकार गर्दै आएको छ । चारवर्ष पहिले उत्तर कोरियाले अमेरिकी फिल्म कम्पनी सोनीको सर्भर ह्याक गरेको आरोप लाग्यो । अमेरिकी खुफिया संस्था सीआईएले अझै पनि संसारभर जासुसीको जालो फैलाएको छ । नेपालमै पनि सीआईएले गरेको जासुसीबारे केही वर्ष पहिले नेपाल साप्ताहिकमा खोजि रिपोर्ट प्रकाशित भएको थियो । भारतीय खुफिया एजेन्सी ‘रअ’का एजेन्टहरु नेपालमा बाटोमा हिँड्दा पनि ठोकिन्छन् भन्ने सुनिन्छ ।
 
शीत युद्धको समयमा अमेरिका समर्थक पश्चिमा मुलुकहरु र सोभियतसंघ समर्थक पूर्वी युरोपेली मुलुकहरुले एकअर्का देशको धेरै जासुसी गरे । एकले अर्कोलाई सिध्याउनका लागि धेरै प्रयत्न गरे । दोस्रो विश्वयुद्ध पछि हिटलरको जर्मनी दुई फ्याकमा विभाजित भयो । अमेरिका समर्थक पश्चिम जर्मनी र सोभियत संघको समर्थनमा पूर्वी जर्मनी । बर्लिनमा पर्खाल बनाएर त्यसलाई दुई अलग–अलग भागमा बाँडियो । सोभियत समर्थक र अमेरिका समर्थक मुलुकका जासुसहरुका बर्लिन शहर उर्वर भूमि भयो । बर्लिन जासुसहरुको शहरको रुपमा परिचित समेत भयो । बीबीसी विश्व सेवाका मेक्स सित्जले जासुसीको जालोको चिरफार गरेका छन् ।

 
अहिले बर्लिन पर्खाल ढलेपछि पूर्व जासुसको राजलाई म्यूजियममा कैद गरिएको छ । ‘जर्मन म्यूजियम अफ  एस्पियोनाज’का रिसर्च हेड क्रिस्टोफर नेहरिंगका अनुसार बर्लिन विश्वकै शक्तिशाली हजारौं जासुसहरुको शहर भएको थियो । ति जासुसहरु, जसले दुश्मनलाई छक्काउनको लागि महत्वपूर्ण जानकारीहरुको खोजीमा सधैंजसो व्यस्त हुन्थे ।

बर्लिनलाई ४ भागमा बाँडिएको थियो । अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स र रुस लगायतका प्रायः देशहरुका जासुसहरु बर्लिनमा थिए र उनीहरुले जासुसीको लागि छुट्टा–छुट्टै तरिकाहरु अपनाउने गर्थे ।

नेहरिंग भन्छन्, ‘यी सबै देशका जासुसहरु बर्लिन शहरमा थिए । तर, यिनीहरु मध्यको प्रमुख भने स्टेसी नामले चिनिने जीडीआरका चर्चित ‘स्टेट सिक्योरिटी सर्विस’का ‘एजेन्टस्’ थिए । स्टेसीले जासुसीका लाग धेरै पैसा पाउँथे । जसबाट उनले धेरैलाई आफु नजिकको बनाउन मद्दत मिलेको थियो । उनका जासुस र अन्य प्रशासनीक काम गर्ने मानिसहरु ९० हजार जति थिए । स्टेसी आफ्ना मानिसहरुलाई निकै खुसी बनाएर राख्नमा पनि उत्तिकै सिपालु थियो । ति मानिसहरु जासुसी गर्नमा मात्र सिपालु नभएर जासुसी गर्न चाहिने सामाग्रीहरु बनाउनमा पनि उत्तिकै खप्पिस थिए ।’
त्यो समयमा बनेका केही अचम्मित बनाउने खालका जाससी उपकरणहरुको बारेमा केही रोचक जानकारीहरु यस्ता छन् ।

सलाईको बट्टामा क्यामरा

पूर्वी जर्मनीको जासुसी एजेन्सी र रुसको खुफिया एजेन्सी केजीबीले मिनी–क्यामरा बनाउने धेरै प्रयास गरेका थिए । जसबाट जासुसी क्षेत्रमा थुप्रै फाइदा भएको थियो । यसलाई कुनै पनि सामान वा कपाडामा लुकाउन सकिन्थ्यो । यसको मद्दतले साना फिल्महरु बनाइन्थ्यो ।
यो क्यामरा बनाउन चाहिने सलाईको बट्टाको साइज ५*३.५*१.५ सेमी थियो । यसलाई स्टेसीले बनाएका थिए।

उहु पेन–स्टीकर
कसलै पनि शंका नगरुन भनेर जासुसी उपकारणहरुलाई दैनिक उपभोग गरिने सामानमा राखिन्थ्यो ताकि कसैको पनि ध्यान त्यसमा नपरोस् । त्यसैले स्टेसीले उहु पेन–स्टीकरमा लुकाउन मिल्ने खालको क्यामरा बनाएका थिए । यो पेन–स्टीकर टाँस्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो र यो जर्मनीमा निकै लोकप्रिय थियो ।

क्यामरा भएको ब्रा

स्टेसीले क्यामरा लुकाउनको लागि महिलाको भित्रि बस्त्र ब्राको प्रयोग गरेका थिए । जासुसहरुले यसको प्रयोग कसैको नजिकबाट फोटोग्राफी लिनको लागि गर्न सक्थे ।

तर, नेहरिंग भन्छन्, पूर्वी जर्मनीको खुफिया एजेन्सीले बनाएको यो ब्राको प्रयोग कहिल्यै भएन ।

फोटो स्नाइपर

जासुसका लागि धेरै टाढाबाट कठिन फोटो खिच्नु पथ्र्यो । मस्कोस्थित केएमजेड कम्पनीले रुसी जासुुसका लागि राइफल जस्तो देखिने यो उपकरण बनाएको थियो । यसमा ३०० एमएम सुपर टेलिफोटो लेन्स भएको एसएलआर क्यामरा थियो । यसबाट एजेन्टसले धेरै टाढा उभिएका/हिँडेका फोटो खिच्न सक्थे ।

सामान लुकाउनको लागि सिक्का
मिनी–क्यामरामा लिएको फोटो कसैले नदेख्ने गरेर आफ्नो एजेन्सीलाई पठाउनुपथ्र्यो । यही परिस्थितिलाई हेरेर माइक्रोफिल्म लैजानको लागि नयाँ तरिकाको खोजी गरिएको थियो । सन् ७० को दशकमा ५ नम्बर लेखिएको जर्मनीको सिक्का निकै प्रचलनमा थियो । जासुसहरुले यो सिक्कालाई आफ्नो साथमा राख्थे र यसको पछि माइक्रोफिल्म लुकाएर एजेन्सीसम्म पुर्याउँथे ।

गन्धलाई सुरक्षित राख्ने
जासुसी दुनियामा तस्वीरको मात्र नभएर गन्धको पनि उत्तिकै महत्व हुन्थ्यो ।

क्रिष्टोफर नेहरिंगले बीबीसीलाई बताएअनुसार स्टेसीले सोधपुछका लागि ल्याउने संदिग्धहरुको शरीरमा एउटा कपडा रगडेर उसको गन्ध सुरक्षित राख्ने गर्थे । यो कपडालाई एउटा जारमा राखिन्थ्यो । आवश्यक पर्दा ककुरको माध्यमबाट ती संदिग्धहरुलाई पत्ता लगाइन्थ्यो ।

रहस्यमयी डिओड्रेन्ट
टबेक ब्राण्डको डिओड्रेन्टको बोतलको प्रयोग माइक्रोफिल्म लगायत सानातिना दस्तावेजहरु समेत लुकाउनको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको प्रयोग यूरोपका आठवटा साम्यवादी देशहरुको गठबन्धन ‘वार्सा सन्धी’का जासुसहरुले गर्ने गर्थे ।

मृत्युको ब्रिफकेस
थुप्रै पटक जासुसहरुलाई आफ्नो दुश्मनलाई मार्नको लागि उनीहरुको निकै नै नजिक जानुपथ्र्यो । उनीहरु आफ्नो काममा कुनै गल्ती नहोस् भनेर विभिन्न खालका तरिकाहरुको प्रयोग गर्थे । त्यसमा सबैभन्दा खतरनाक हतियार थियो ‘स्कर्पियन गन–मशीन’ । जसलाई ब्रिफकेसमा राखिन्थ्यो । पुरै म्यागजिनसहित यसको तौल मात्र डेढ किलोको हुन्थ्यो । स्टेसीले यो गनलाई धेरै उपयोगी मान्थे । ‘जर्मन म्यूजियम अफ एस्पियोनाज’का अनुसार गोली हान्नको लागि यो हतियार निकाल्न आवश्यक पर्दैनथ्यो । तर, तत्काल प्रयोगका लागि यो हतियार राखिन्थ्यो ।

बुल्गेरियन छाता
भनिन्छ, यो छातामार्फत केजीबीका जासुसले बीबीसी पत्रकार जर्जी मार्कोवलाई बिष दिएर मारेका थिए । यो घटाना ७ सेक्टेम्बर १९७८ को हो । जब, मार्कोव लन्डनको वाटर लू ब्रिजमा थिए । उनले आफ्नो उपचारको क्रममा एक व्यक्तिले आफुलाई छाताले हमला गरेको बताएका थिए ।
फरेन्सिक जाँचमा उनको तिघ्रा एउटा सानो यन्त्र भेटिएको थियो जसको माध्यमबाट उनको शरीरमा कास्टर नामको घातक बिष प्रवेश गराइएको थियो । भनिन्छ, केजीबी एजेन्टले छाताको माथिल्लो भागलाई खुट्टाको पछाडि राखेर त्यसको ह्यान्डीलमा रहेको बटन थिचेपछि एक्टिभेट भएको सिलिन्डरबाट निस्केको यन्त्रले मार्कोवलाई लागेको थियो ।
-बीबीसी हिन्दीबाट


 


Ruslan

jagadamba srawan 18

paicho

bussewa

राजनीति

चुनावको मुखैमा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले किन लेखे यस्तो पत्र ?

 उनले लेखेका छन्, ‘अन्त्यमा यहाँहरू सबैलाई पुनः भन्न चाहन्छु, राजनीतिक स्थिरता र मुलुकको समृद्धिको पक्षमा मतदान गर्नुहोस् र समृद्धिको महायात्रामा सहभागी बन्नुहोस् । यति भन्दै आजका लागि यहीँ कलम बन्द गर्दछु । बाँकी कुरा भेटमै गरौँला । धन्यवाद । उही तपाईंको केपी शर्मा ओली ।’

आज धनगढीको चुनावी सभालाई ओली र प्रचण्डले संवोधन गर्ने

८ मंसिर,कैलाली । संयुक्त चुनावी सभालाई संवोधन गर्न एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड धनगढी पुगेका छन् ।आज  आज मध्यान्न १२ बजे धनगढी स्थित कर्भड हलमा हुने चुनावी सभालार्इ ओली र प्रचण्डले संवोधन गर्नेछन् । 

प्रधानमन्त्रीले जब यसरी व्यंग गरे

८ मंसिर,काठमाडौँ। नेपाली काँग्रेसका सभापति एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले कर्णालीलगायत विकट र दुर्गम क्षेत्रको विकासलाई अब कसैले रोक्न नसक्ने बताउनुभएको छ ।  बिहीबार कालीकोट, रोल्पा, रुकुम लगायतका जिल्लामा सुरक्षा अवस्था

अन्तर्राष्ट्रिय

जिम्बावेका पूर्वउपराष्ट्रपति एमर्सन मनाङ्गाग्वा नयाँ राष्ट्रपति

७ मंसिर । जिम्बावेका पूर्वउपराष्ट्रपति एमर्सन मनाङ्गाग्वा नयाँ राष्ट्रपति बन्ने निश्चित भएको छ । जिम्बाबेका सभामुखले शुक्रवार एमर्सनलाई नयाँ राष्ट्रपतिको रुपमा सपथ दिलाइने बताएका छन् । सत्तारुढ जानु पीएफ पार्टीले मनाङ्गाग्वा अर्को वर्षको सेप्टेम्बरमा हुने चुनावसम्मका लागि राष्ट्रपतिको बाँकी कार्यकाल सम्हाल्ने जनाएको छ ।

जिम्बाबेका राष्ट्रपति मुगाबेले दिए राजीनामा

६ मंसिर ।  जिम्बाबेका राष्ट्रपति रोबर्ट मुगावेले राजीनामा दिएका छन् । ३७ वर्षदेखि सत्तामा रहेका मुगावेले मंगलबार राजीनामा दिएका हुन । उनको राजीनामासँगै देशका सडक तथा संसदमा खुशीयाली मनाइएको बिबिसीले जनाएको छ । मुगावेको राजीनामा सम्बन्धी पत्र संसदमा सभामुखले पढेर 

​जर्मनीको राजनीतिक संकट : गठबन्धन सरकार बनाउने वार्ता भङ्ग

५ मंसिर, काठमाडौं । जर्मन चान्सलर एंगेला मर्केलले अल्पसंख्यकको सरकार गठन गर्नुभन्दा आफूले ताजा चुनावको विकल्प रोज्ने बताएकी छन् । गठबन्धन सरकार बनाउने वार्ता भङ्ग भएपछि जर्मन राजनीतिक संकटमा फसेको छ । चान्सलर मर्केलले वार्ताहरु विफल भए पनि आफूले पदबाट राजीनामा दिनुपर्ने कुनै कारण नदेखेको बताइन् ।

विचार / ब्लग

​लोग्ने मान्छे भएर रुनु हुँदैन ?

आइतबार प्रचण्डको मनमा पनि पक्कै पीडा उर्लिएको थियो, धर्ती छाडेर गएको छोरोको शवलाई अंगालो हालेर ग्वाँ–ग्वाँ रोऊँ । तर, उनी सम्हालिए । 

विप्लवको अराजनीतिक हर्कत, हिम्मत भए घोषणा गरेर युद्धमा जाउ, कायरता देखाएर आतंकित नपार

विष्णु पोखरेल
पछिल्लो समय निर्वाचनको माहोल नजिकिँदै जाँदा उमेद्वारहरूमाथि एकपछि अर्को गर्दै आक्रमण भइरहेका छन् । दैनिक तीनचारवटासम्म माइन विस्फोट भइरहेका छन् । हालसम्म कसैको मृत्यु भइनसकेको भएपनि आक्रमणको शैली कसैलाई तर्साउने हैन, घात लगाएर मार्ने उद्देश्यले नै आक्रमण गर्न खोजिएको देखिएको छ । पश्चिम रुकुममा माओवादी केन्द्रका उमेद्वार जनार्दन शर्मामाथि गरिएको बम आक्रमणबाट सुरु भएको यो सिलसिला रोल्पामा बर्षमान पुन,

‘जन्मभूमी’मा देउवाका पाँच गल्तीहरु : महाकाली सन्धिदेखि बस्ती विस्थापितसम्म !

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेपाली कांग्रेसका सभापति हुन । २०४८ सालदेखि हालसम्म उनले सुदुरपश्चिमबाट मात्रै चुनाव लडे । उनी कहिल्यै पराजित भएनन् । घाम पनि अस्तान मात्रै पश्चिम आउछ भन्ने नेपाली समाजका लागि डडेल्धुराजस्तो विकट पहाडी जिल्लाको व्याक्ति पटक–पटक प्रधानमन्त्री बन्नु सुदुरवासीका लागि गौरवकै विषय हो । 
Top