siddhartha

के हाम्रो बुद्धि घुच्चुकमै छ ?

लीना खड्का


Tuesday, 22 Aug, 2017 2:21 PM
झण्डै २० वर्षअघि एउटा ‘कर्कश ध्वनी’ ठोक्किएको थियो मेरा कलिला कानमा । हजुरबा मुर्मुर्रिएर भन्दै हुनुहुन्थ्यो, ‘यही भएर हो, तिमी आइमाईहरुको बुद्धि घुच्चुकमा छ भनेको ।’ हजुरबाको त्यो बोलीमा हजुरआमा चुप बस्नु भएको थियो । 

म राम्ररी बुझ्दिनथेँ, के भन्न खोजेको ? जे होस्, हजुरआमाले केही गल्ती गर्नुभयो र हजुरबा रिसाउनु भयो भन्नेसम्म अनुमान लगाएको थिएँ । 

आज म त्यस्ता कुरा बुझ्ने भएकी छु । हरेक क्षेत्रमा महिलाले भोग्नु परेको पीडा महसुस गरेकी छु । तर, के हाम्रा पीडा सबै पुरुषले थुपारिदिएका छन् त ? मलाई आजकाल यो प्रश्नले हरबार सताउँछ । म पुरुषहरुमाथि मात्रै होइन, मैमाथि (अर्थात् महिलामाथि) प्रश्न गर्छु आजकाल । म मान्दछु, पुरुषप्रधान देशमा महिलामाथि ‘कथित पुरुषत्व’ लादिएको छ । तर म मान्दिन, एउटी महिलाले अर्की महिलामाथि ‘कथित नारित्व’ लादेकी छैन । 

आज म केही थान उदाहरणसहित उपस्थित भएकी छु । मैले भोगेका या देखेका सबै उदाहरण देशकै ‘एडभान्स शहर’ भनिने काठमाडौं भित्रैका छन् । एलिट महिलाहरु बस्ने यो शहरको यथार्थ कथा कोर्दै गर्दा सबैभन्दा पहिले म आफैँप्रति धिक्कार मान्छु र तपाईं जो–जोसँग कथा मेल खान्छ ‘म–म’ भनिदिए आभारी हुनेछु । 

०००
ललितपुरको इमाडोल मेरो घर । काखे छोरी घरमै आमाको जिम्मामा छाडेर हरेक दिन अफिस धाउनु मेरो बाध्यता । इमाडोलबाट लगनखेल र लगनखेलबाट कोटेश्वर मेरो यात्राको दैनिक रुट । अघिल्लो मंगलबार बिहान ८ः३० बजेतिर इमाडोलबाट गाडी चढेँ । अफिस समय भएकाले बस खचाखच थियो । भीड छिचोल्दै केही पछाडितिर गएर ‘चमेरे’ सिटमा झुण्डिएँ । 

गाडी दुई सय मिटर पुगेपछि एउटी महिला चढिन्, काखमा थियो ३–४ महिनाको बच्चा । उनलाई पक्कै गाह्रो थियो । कसैले सहयोग गर्छ कि भनेर यताउता हेरिन् । तर, कसैको मन पग्लिएन । महिलाका लागि तोकिएका अगाडिका चार सिटमा जवान केटीहरु बसेका थिए । उनीहरुले बच्चाकी आमाको पीडा देखे, तर तत्काल देखेको नदेखेझैं गरेर अर्कोतिर मुन्टो बटारे । थुक्क ! मनमनै मैले ती केटीहरुलाई धिक्कारेँ । केहीबेरपछि तीन सिट पछाडि बसेका एकजना दाईले ती महिलालाई बोलाएर सिट छाडिदिए । अब, मलाई झन् ग्लानी भयो, महिलाको पीडाले नपोल्ने महिलाकै मन देखेर । 

दिनभर मेरो मनमा त्यही कुरा खेलिरह्यो । हामी महिलाले संवेदनशिल प्राणीको नाममा विशेष आरक्षण सिट खोज्यौं । राज्यले  दियो । तर, हामीले संवेदनशिलता बुझ्न सकेनौं । हामी महिलामध्ये पनि को बढी संवेदनशिल भन्ने सोच्न सकेको खै ? बच्चा बोकेकी आमाको लागि सिट छाडिदिएर जवान युवतीहरु उभिँदा के गुम्छ ? हामी संवेदनशिलताको नाममा आरक्षण खोज्ने अनि फेरि महिला भित्रैको संवेदनशिलता नबुझ्ने ?     

०००
अर्को घटना– अघिल्लो शनिबार स्वयम्भू घुम्न जाने योजनासहित सातदोबाटोबाट गाडी चढियो । म परिवारसँग थिएँ । पाँच सिट पछाडि हामी बसेका थियौं । सानेपाबाट बुढी आमै हातमा डो¥याउँदै एउटी जवान केटी चढिन् । सिट सबै प्याक थियो । जेष्ठ नागरिकका लागि छुट्याइएका दुवै सिटमा एक जोडी बुढाबुढी पहिल्यै बसिसकेका थिए । महिला सिटमा केही अधबैंशे र केही युवती थिए । ती आमैका लागि सिट कसैले छाडेनन् । देब्रेपट्टिको दोस्रो सिटमा दुई जना केटाहरु थिए । छेउको सिटमा बसेका भाइले आमैलाई ठाउँ छाडिदिए । आमैको मन फुरुङ्ग भयो । ती भाई थोरै पछाडि उभिए । आमैसँगै रहेकी युवती सिटको आडैमा ढेसिएर बसिन् । 

बल्खु पुगेपछि झ्यालपट्टि सिटमा रहका अर्का व्यक्ति झरे । अनि, आमासँगै आएकी युवतीले त्यो सिट ओगटिन् । त्यो दृश्यले मेरो मनमा बेचैन भयो । ती जवान युवतीको ‘मोटा बुद्धि’प्रति घृणा पैदा भयो ।

आखिर तिनै भाइले उसकी बुढी आमैलाई सिट छाडिदिए । पछाडि उनी उभिरहेका छन् । तर, अर्को सिट खाली भएपछि युवतीले उनलाई ‘तपाईं बस्नुस्’ भन्नु पर्दैन ? एउटा जवान पुरुषले राखेजस्तै मन एउटी जवान युवतीले किन राख्न सक्दिन ? दुःखमा दिएको सहयोगको तत्काल अपमान गर्ने ती युवतीको दिमाग देख्दा महिलाको नाममा मलाई ग्लानी भयो । 

०००
हिजोमात्रै लगनखेलबाट कोटेश्वरको यात्रामा थिएँ । अगाडिको महिला सिटमा एउटी बुढी आमै र बुढा बा थिए । सायद, लोग्ने–स्वास्नी थिए होलान् । म दोस्रो खाली सिटमा गएर बसेँ । केहीबेरमै एउटी ३०–३२ वर्षकी ढोकाबाट उक्लिइन् । रंगिन कपालमाथि टाउकोमा अडिएको रेबन गगल, सितारा भरिएको टफसँग चुज जिन्स, पेन्सिल हिल, गेटअपले उनको ‘हाईप्रोफाइल’ दर्शाइरहेको थियो । तर, सिट नियाल्दै ढोकाबाट उक्लिएकी उनको मुखबाट कर्कश ध्वानी निस्कियो,  ‘यो महिला सिट हो भन्ने थाहा छैन ?’

बिचरा बा, सकिनसकि उठे । मैले तुरुन्तै हात समाएर मेरो सिटतिर डोहो¥याएँ र बसाएँ । ती छुद्र महिलाको व्यवहारप्रति गाडीमा कसैले आवाज निकालेन । मैले पनि त्यो भिडमा बोल्न निको मानिन । तर, मेरो मन निकै निराश भयो । 

एउटा वृद्ध व्यक्ति जो अक्षर चिन्दैनन्, उनी महिला सिटमा बसेर के गल्ती गरे ? फेरि, असक्तताको हिसाबले पनि ती महिलाभन्दा त बृद्ध नै असक्त थिए । तर, ‘हाईप्रोफाइल’ महिलाको ‘लोप्रोफाइल बिहेव’ले वृद्धको पीडा बुझ्न सकेन । आरक्षणको नाममा तोकिएको ‘महिला सिट’ छापमा एउटी महिलाले प्रस्तुत गरेको दम्भ देख्दा महिला हुनुमा मलाई ग्लानी भयो । 

०००
के मान्छे यन्त्रिक साधन हो ? स्वीच दबाएको भरमा चल्ने र बन्द हुने हाम्रो दिमाग हो ? मलाई लाग्छ, मान्छे हृदयले चल्नुपर्छ । सार्वजनिक यातायातमा नेपाली महिलाको ब्यबहार देख्दा लाग्छ, साच्चै हाम्रो हृदय नै कहाँ छ ? होइन भने हामी आरक्षणको नाममा किन दम्भ देखाउँदैछौं ? एउटा जवान पुरुषले बुढी आमालाई सिट छाडिदिन सक्छ भने एउटी जवान महिलाले बुढा बालाई सिट छाड्न किन सक्दिन ? एउटी शक्त महिलाले अर्की अशक्त या गर्भवती महिलालाई हृदयदेखि आफ्नो सिटमा स्वागत गर्न किन सक्दिन ? संवेदनशिलताका नाममा प्राप्त गरेको आरक्षणमा संवेदनशिल पाटोलाई नै किन तिरस्कार गरिरहेका छौं हामी ? करुणा, मायाकी खानी, ममतामयी जस्ता नामले पूजित हामी नारी के यस्तै व्यवहारका कारण पुजिन लायक छौं ? आफैँले आफैँलाई आत्ममुल्यांकन गरौं । मलाई त हरबार एउटै प्रश्नले हिर्काइरहेछ, के हाम्रो बुद्धि घुच्चुकमै छ ? 
 


Ruslan

paicho

bussewa

राजनीति

​यी हुन् एमाले माओवादीबीच भएका भागवण्डा, मन्त्रालयका सूचीसहित

 १० फागुन काठमाडौ। विहीबार सम्पन्न एमाले–माओवादी केन्द्रका शिर्ष नेताहरुको बैठकले मन्त्रालयको भागवण्डा  टुङ्ग्याएका छन् । एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष ‘प्रचण्ड’ ले आज विहान बाँडफाँट गरेको स्रोतको भनाई छ । 

ओलीसँग वार्ता सकिएलगत्तै प्रचण्डले किन बोलाए पूर्वहेडक्वार्टर सदस्यहरुको बैठक ?

१० फागुन, काठमाडौं । माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले पार्टीको पूर्वहेडक्वार्टर सदस्यहरुलाई आफ्नो निवासमा बोलाएका छन् । प्रधानमन्त्री एवं एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग छलफल गरेपछि प्रचण्डले आफ्ना नेताहरुलाई खुमलटार निवासमा जम्मा हुन सर्कुलर जारी गरेका हुन् । बैठकका लागि नेताहरु खुमलटारमा जम्मा भएका छन् ।

पार्टी एकता र मन्त्रालय भागवण्डामा अझै सहमति जुटेन, दुई कार्यदलको बैठक बालुवाटारमा जारी

१० फागुन, काठमाडौं । पार्टी एकताको प्रारम्भिक आधार तयार पारेका नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रले बिहीबारबाट एकताको थप गृहकार्य सुरु गरेका छन् । पार्टी एकताको लागि संगठनात्मक र प्रतिवेदन तयार पार्न बनाइएका दुई कार्यदलले आजबाट काम सुरु गरेका हुन्

अन्तर्राष्ट्रिय

कन्या क्याम्पसमा बोको हरामको आक्रमण, अनुसन्धान थाल्न बुहारीको निर्देशन

१० फागुन, अबुजा । नाइजेरियाको एउटा कन्या क्याम्पसमा आतंकबादी समूह बोकोहरामले यसै हप्ता गरेको आक्रमणको तत्काल अनुसन्धान थाल्न नाइजेरियाका राष्ट्रपति मुहम्मद बुहारीले निर्देशन दिएका छन् । राष्ट्रपति बुहारीले मन्त्रिपरिषद्का तीनजना सदस्यलाई बुधबार घटनाका बारेमा अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिनुभएको सरकारका प्रवक्ताले जानकारी दिए । 

पाकिस्तानका पूर्वप्रधानमन्त्री नवाज सरिफ अब पार्टी अध्यक्ष बन्न नमिल्ने

१० फागुन। पाकिस्तानको सर्वोच्च अदालतले पूर्वप्रधानमन्त्री नवाज सरिफलाई पार्टी अध्यक्षको रुपमा रहिरहन नमिल्ने फैसला सुनाएको छ । सत्तारुढ दल पाकिस्तान मुस्लिम लिग–नवाजको अध्यक्षका रुपमा उनले अब केही पनि निर्णय गर्न नमिल्ने अदालतले ठहर गरेको हो । प्रधानन्यायाधीन मेन साक्विब निसारको नेतृत्वमा 

भारतीय फिल्मस्टार हसानले खोले नयाँ राजनीतिक पार्टी

१० फागुन ।  भारतीय फिल्मस्टार कमल हसानले नयाँ राजनीतिक पार्टी खोलेका छन् ।भारतको दक्षिणी राज्य तामिलनाडूमा हसानले नयाँ पार्टी खोलेको घोषणा गरेका हुन । ६२ वर्षका  हसानले तामिलनाडूको मदौरी शहरमा आफ्ना समर्थको भीडमा नयाँ पार्टी खोलेको घोषणा गरेका हुन् । सो राज्यमा अभिनेता राजनीतिमा प्रवेश गर्ने संस्कार नै बनिसकेको छ ।

विचार / ब्लग

अध्यक्ष पद नै एमाले–माओवादी एकताको बाधक ! ओली र दाहालको आ–आफ्नै रणनीति

निर्वाचनलगत्तै पार्टी एकीकरण गर्ने बताएका दुई नेताले एकता प्रयास ठोस रुपमा अघि नबढेको बेला यस्तो कुरा बताउँदा दुबै पार्टीको एकता चाहनेलाई हौसला मिलेको थियो । आशा जागेको थियो । तर, एतिका दिन बितिसक्दा पनि पार्टी एकताले गति लिन सकेको छैन । 

१२ वर्षपछि प्रचण्डले सम्झिएकी दिपा

आफ्नो बच्चा बिरामी भएर धौलागिरी अन्चल अस्पताल बागलुङमा उपचार गराउँदै थिइन् दिलमाया रोका दिपा । बिहानको समय, त्यस्तै सवा आठ भएको हुँदो हो, उनको मोवाईलमा घण्टी वज्यो । उनले मोवाईल हेरिन कुनै परिचित नम्वर त थिएन, तै पनि फोन उठाईन । उनले हेलो भन्दा नभन्दै उताबाट आवाज आयो कतै परिचित जस्तो । हेलो दिपा जि हो ?

​नेपाल नीतिमा ‘फ्लेग्जिवल’ मोदी, ‘विन ओभर नेपाल’ नयाँ एजेण्डा !

नयाँ दिल्लीमा शुक्रवार सम्पन्न नेपाल भारत प्रबुद्व समुह ‘इपीजी’को छैठौं बैठकमा भारतले देखाएको लचकताले भारतले आफ्नो नेपाल नीतिमा केही परिवर्तन ल्याउन खोजेको संकेत गरेको छ । नेपालमा नयाँ राजनीतिक परिवर्तनपछि बसेको इपीजीको यो पहिलो बैठक हो । नेपाल र भारतबीच भएका सन्धि र सम्झौताको पुनरावलोकन गरी सम्बन्धको नयाँ आयाम खोज्ने कार्यादेश पाएको ‘इपीजी’ समुहले कुनै ठोस सहमति गर्न नसक्ने भएपनि उसको निष्कर्ष दुवै देशका लागि नैतिक बन्धनयुक्त  भने अवश्य छ :
Top