esewa

किन बढ्दैछ मधेशमा तनाव ? छिमेकीको मधेश मोह र बढ्दो संक्रमण

अझै ढिला भए आन्दोलन नियन्त्रण बाहिर जान सक्छ


Friday, 25 Sep, 2015 8:08 PM
समाचार टिप्पणी । 
संविधासभाबाट संविधान जारी गर्नु अगाडि देखिनै सुरु भएको मधेश आन्दोलन अहिले पनि जारि छ । संविधान आएसंगै देश विकास निर्माण तर्फ उन्मुख हुनेमा आम जनताको आशा छ । तर देशको एक भागमा भइरहेको आन्दोलनलाई छाडेर देश अन्य मुद्धामा प्रवेश गर्ने अवस्थामा छैन । संविधान जारि भएपछि नयाँ सरकार गठन गर्ने सम्झौता छ दलहरु विचमा, तर प्रधानमन्त्री सयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा भाग लिन जाने कार्यक्रम रहेकाले यसलाई केहि पछि धकेल्ने प्रयास भएको थियो । आन्तरिक परिस्थिति विसम भएको भन्दै प्रधानमन्त्रीले आफ्नो भ्रमणलाई रद्द गर्दै, सभामा भाग  नलिइ उप्रधानमन्त्री प्रकाशमान सिंहलाई अमेरिका पठाएका छन । यता आन्दोलनरत दल अहिले पनि वार्ताका लागि तयार भएका छैनन् । प्रधानमन्त्री लगायत प्रमुख दलका शिर्ष नेताहरुले उनीहरुको ढोकामै पुगेर गरेको आह्वानलाई समेत मधेश केन्द्रीत दलले वास्ता गरेको देखिदैन । 

प्रधानमन्त्री र शिर्ष दलको पछिल्लो आह्वान पछि बसेको संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाले आफ्नो आन्दोलनका थप कार्यक्रम घोषणा गरेको छ । मोर्चाले सिमावर्ती क्षेत्रमा आन्दोलनलाई केन्द्रीत गर्दै नाकावन्दीको रणनीति लिएको छ । कसैले स्वीकार गरे पनि नगरे पनि मोर्चाको आन्दोलनमा भारतको सदिक्षा रहेकै छ । यसको अर्थ यो होइन की मधेशमा समस्या छैन । वारी बस्ने र पारीको आर्शिवाद थाप्ने प्रचलन अहिले मात्रै होइन र मधेशी नेताहरुले मात्र होइन केन्द्रमा रजाई गर्नेहरुले पनि वर्षाैंदेखि गरिरहेका छन् ।  सरकार गठनमा भारतको समर्थन जुटाउने प्रयास सधै गर्ने नै गरिन्छ । जे भए पनि तराईमा भएको आन्दोलन मिलाउने जिम्मा नेपाल सरकारकै हो, नेपालकै दलको हो । आन्दोलनकारी राखेका मागलाई सक्ने जति पुरागर्ने पनि नेपालले नै हो त्यो आन्दोलनकारीले पनि बुझन जरुरी छ । संविधान जारि गर्नु भन्दा अगाडि सहमति गर्दा भन्दा अहिले समस्या अझै जटिल भएको छ । आन्दोलनकारी आन्दोलन रोकेर टेक्ने स्थान संविधानसभा अहिले छैन, संविधान जारि गर्नु पहले भएको भए त्यो स्थान सुरक्षित थियो । अव अवतरण गराउदा टेक्ने ठाँउ समेत तयार पार्नु पर्ने हुन्छ । आन्दोलनकारीका माग थप जटिल बन्दै छन उनीहरुले सहमतिका लागि आफ्ना थप एजेण्डा राख्ने तर्फ केन्द्रीत भएको देखिन्छ । मधेश समस्या जति ढिला गरयो, त्यति जटिल बन्दै छ । 

मधेश आन्दोलनमा देखिएको छिमेकी मोह 

संविधान जारी भएपछि खुलेर स्वागत नगरेको भारतले मधेशको समस्या सुल्झाउन पटक पटक दवाव दिदै आएको छ । संविधान जारी गर्ने अन्तिम समय सम्म भारतले आफ्नो दवावलाई जारी राखेको थियो तर संविधान निर्माणको प्रक्रियालाई रोक्न भने सफल भएन । यसमा भारतका दुई थरी महत्व देखिन्छ । एक त भारतले मधेश क्षेत्र अशान्त हुँदा आफ्नो सिमावर्ती क्षेत्रमा पनि समस्या हुने भएकोले त्यसलाई  ध्यान दिइरहेको हुन सक्छ ।  यो सारै थोरै मात्रै सत्यको नजिक देखिन्छ ।
अर्को महत्वपुर्ण कुरा यो संविधानमा भारतले आफ्नो स्वामित्व खोजेको छ । शान्तिप्रक्रियाका केहि महत्वपुर्ण पाटोमा आफ्नो भुमिका निर्वाह गरेको भारतले संविधान निर्माणको पुर्णतामा पनि आफ्नो भुमिका देखाउन खोजेको हुन सक्छ । जे भए पनि संविधान जारि गर्ने अन्तिम चरणमा भारतिय पक्षले सोचे भन्दा परिस्थिति बेग्लै बन्यो । अझै सत्यको नजिक गएर भन्ने हो भने भारतीय पक्षको चाहनालाई नेपाली नेताहरुले अस्वीकार गरिदिए । अहिले भारत त्यो कुराको नजानिदो पाराले बदला लिन चाहिरहेको छ, त्यसमा उसले देखेको मधेशी शक्ति नै हो । मधेशलाई प्रयोग गरेर राजनीतिक नेतृत्वलाई झुकाउने दाउमा अहिले भारत देखिएको छ ।  

भारत विरुद्धका अभिव्यत्तिको असर  

भारतीय पक्षबाट नेपालमा हस्तक्षेप बढाएको भन्दै नेपालको ब्यापक विरोध सुरु भयो । भारतले नाकावन्दी लगाएको भन्दै अनेक खालका अभिव्यक्ति आउन थाले पछि भारतीय पक्षबाट यसलाई खण्डन गरियो । तर धेरै वर्ष पछि उच्च स्तरिय भ्रमण गरेका भारतिय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मादीले भारत प्रति नेपालीको दृष्टि परिवर्तन गराउन सफल भएका थिए । मोदीले जसरी भारत र नेपालको सम्बन्धलाई नजिक बनाएका थिए त्यो पछिल्लो समय देखाएको गतिविधिले पुरै नकारात्मक भएको छ । नेपाल आउँदा वाह वाह कमाएका मोदि प्रतिको अहिले सकारात्मक सोच राख्नेको संख्या घट्दै गएको छ । भारतले यो विषयलाई नियालीरहेको त छ, तर अझै पनि संविधान निर्माणलाई पुर्णता दिने विषयमा आफ्नो भुमिकालाई घटाइएको चित्त बुझाइ रहको देखिदैन । 

कसरी हुन्छ त समस्याको समाधान ?

मधेश आन्दोलन नेपालको समस्या हो । सरकार राजनीतिक नेतृत्व कसैको हस्तक्षेप देखाएर समस्याबाट पन्छिन पाउदैन । जसले जस्ता अभिव्यत्ति दिए पनि वा हस्तक्षेप गर्न खोजे पनि आफ्नो समस्या समाधानमा राजनीतिक नेतृत्वले गम्भिरता देखाउनु पर्छ र त्यो प्रयास सुरु पनि भएको छ । यसमा दुवै तर्फका अग्रसरता जरुरी छ । सरकारी तर्फबाट गरिएको आवहानलाई अस्वीकार गरेका दलले प्रधानमन्त्री देखि शिर्ष नेताले ढोकामा नै पुगेर गरेको आग्रहलाई स्वीकार गर्नु पर्ने हुन्छ । समास्याको समाधान वार्ता बाहेक अन्य विकल्प छैन । सरकारि तवरबाट धेरै मुद्धा सम्बोधन भइसकेको र केहि समस्या भए समाधान गर्न तयार भएका अभिव्यक्ति त आएका छन तर त्यसलाई मधेशका जनता सम्म पुराउने संयन्त्र तयार भएको छैन त्यो तयार गरिनु पर्छ । अर्को समस्या सधै सम्झौता गर्ने र कार्यान्वयनमा ध्यान नदिइनु पनि हो । राज्यले आन्दोलनकारीसँग सम्झौता गर्दा आफ्नो सामाथ्र्यलाई हेर्नु पर्ने हुन्छ । आज गरौ भोलि जे होला होला भन्ने प्रवृतिको उपज हो अहिले मधेशमा देखिएको समस्या त्यसैले तत्काललाई साम्य पार्ने भन्दा पनि कार्यान्वयन गर्न सक्ने विषयमा ध्यान दिनु पर्ने हुन्छ । मधेशको समस्या तत्काल समाधान गरिएन भने त्यहाँको नेतृत्व भन्दा पनि आन्दोलन बाहिर जान सक्छ त्यो समयमा थप जटिलता आउन सक्छन । यता तर्फ आन्दोलनको नेतृत्व गर्नेहरुले पनि सोच्न जरुरी छ । वार्ता मार्फत मध्यमार्गी बाटो निकाल्नु नै अहिलेको समाधान हो । समस्या समाधान गर्न ढिला भइसकेको छ त्यस तर्फ सवै पक्षले गम्भिरता पुर्वक समिक्षा गर्न जरुरी छ ।   








 


Ruslan

runner bike

ime

citizens bank

राजनीति

प्रदेश ३ : मन्त्रीमुखी बजेट ल्याएको भन्दै नेकपा सांसदकै विरोध

११ असार, हेटौंडा । प्रदेश ३ को आर्थिक वर्ष २०७६र७७ को बजेटको विरोधमा सत्तारुढ दलकै सांसदहरु नै उत्रिएका छन् । नेकपा संसदीय दलको बैठकमा उनीहरुले बजेट मन्त्रीमुखी भएको आरोप लगाएका छन् । मन्त्रीहरुको क्षेत्रमा मात्र बजेट पारिएको, सांसदको मागलाई अवमुल्यन गरिएको भन्दै उनीहरुले सरकारप्रति आक्रोश पोखे । नेकपा सांसदहरुले मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलसहित प्रदेशका मन्त्रीहरुले र पहुँचका आधारमा कार्यक्रमहरु समेटिएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । सांसदहरुले आफ्नो क्षेत्रमा परेका योजना पनि आफूले भनेअनुसार 

कांग्रेसको केन्द्रीय प्रतिनिधिसँगको छलफल १५ घण्टा २५ मिनेटसम्म चल्ने

११ असार, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले पार्टीको ‘जागरण अभियान’मा देशभर खटेका केन्द्रीय प्रतिनिधिसँग बुधबारदेखि छलफल सुरु गरेको छ । ‘राष्ट्रिय जागरण अभियान’ को पहिलो चरणमा खटिएका ७७ वटै जिल्लाका केन्द्रीय प्रतिनिधिसँग छलफल सुरु गरेको हो । कांग्रेसले पहिलो चरणमा वैशाख २५ देखि जेठ २५ गते एक महिनासम्म ‘हिमाल, पहाड, तराइ(मधेश’ नाम दिएर राष्ट्रिय जागरण अभियान चलाएको थियो । अभियानमा खटिएका केन्द्रीय प्रतिनिधिका अनुभव र उनीहरुले तयार पारेको प्रतिवेदनमा रहेर छलफल सुरु गरिएको कांग्रेस सभापति 

संघीय निजामति सेवाको पदपूर्तिका लागि शत प्रतिशतलाई भागबण्डा गर्न सकिँदैन : मन्त्री पण्डित

११ असार, काठमाडौं । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले संघीय निजामति सेवाको पदपूर्तिका लागि शत प्रतिशतलाई भागबण्डा गर्न नसकिने बताएका छन् । संघीय संसद, प्रतिनिधिसभा अन्तरगत राज्यव्यवस्था तथा सुशासन समितिको बुधबारको बैठकमा उनले ५५ र ४५ प्रतिशतको आधार भित्रबाटै छलफल गरेर अघि बढ्नुपर्ने बताएका हुन् । संघीय निजामती सेवाको पदपूर्तिका क्रममा संंविधानले व्यवस्था गरे अनुसार समावेशी समानुपातिक प्रतिनिधित्व गराउनै पर्ने विषय धेरै संवेदनशील भएकाले तत्काल शत प्रतिशतलाई भागबण्डा

अन्तर्राष्ट्रिय

बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्रीले चीन भ्रमण गर्दै

११ असार, बेइजिङ । बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले आगामी महिना चीन भ्रमण गर्ने भएकी छन् । ‘चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली खछ्याङको निमन्त्रणामा हसिना जुलाई ३ मा दुई दिने औपचारिक भ्रमणका लागि बेइझिङ आउने कार्यक्रम तय भइसकेको  छ,’ चिनियाँ विदेशमन्त्रालयका प्रवक्ता गेङसुवाङले पत्रकारसँगको नियमित भेटमा मङ्गलबार बताए । चीनको औपचारिक भ्रमणपूर्व हसिनाले उत्तरपूर्वी चीनको दलियानमा हुने १३ औँ गृष्मकालीन डेभोस फोरममा

भारत: मध्यरातमा २ कार ठोक्किँएर थिन्दा फुटपाथमा सुतिरहेका ३ बालबालिकाको मृत्य

११ असार, पटना । भारतको पटनामा मध्यरातको समयमा तिब्र गतिका दुई कार ठोक्किएर थिच्दा फुटपाथमा सुतिरहेका तीन जना बालबालिकाको ज्यान गएको छ। फुटपाथमा सुतिरहेका बालबालिकाको मृत्यु भएसँगै आक्रोशित स्थानीयको कुटाईबाट एक कार चालकको ज्यान गएको छ । कारमा सवार अर्का एक व्यक्ति र फुटपाथमा सुतिरहका एक बालक गम्भीर घाईते भएका छन्। मध्यराति २ बजेतिर अगमकुआँको पार्कको अगाडि पट्टी फुटपाथमा दुई कार एक आपसमा ठोक्किएर पल्टिएको प्रहरीले जनाएको छ। प्रहरीका अनुसार कार जुधेर पल्टिएसँगै तीन

ट्रम्पको भ्रमणअघि दुई कोरियाबीच वार्ता हुने सम्भावना न्यून

१० असार, सियोल । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको यसै साताको अन्त्यमा दक्षिण कोरियाको भ्रमण हुनुअघि दुई कोरियाबीच शीर्ष तहमा तत्काल वार्ता सम्भव नरहेको दक्षिण कोरियाली एकीकरण मन्त्री किम इयोन चुलले बिहीबार बताएका छन् । संसदमा विदेश मामिला र एकीकरण सम्बन्धमा सांसदहरुले राखेको जिज्ञासाको जवाफ दिँदै मन्त्री किमले तत्काल दुबै कोरियाका नेताहरुबीच भेटवार्ता होला भन्ने आफूलाई नलागेको स्पष्ट पारे । यसअघि दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जाए इनले उत्तर कोरियाली नेतासँग भेटवार्ता हुन सक्ने बताएका थिए । राष्ट्रपति ट्रम्पले 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top