मंगल ग्रहमा अक्सिजनको रहस्य खोज्दै नासा


Monday, 18 Nov, 2019 9:11 AM
काठमाडौं । मंगल ग्रहको हावामा अक्सिनको पाइनुको रहस्यबारे नासाले निरन्तर अध्ययन गरिरहेको छ । तर दुनियाँको कुनैपनि रसायन प्रक्रियाले यसलाई व्याख्या गर्न नसक्ने भएपछि अक्सिजनको रहस्य झन गम्भीर बन्दै गएको नासाको भनाइ छ । 

नासाको ‘क्युरोसिटी’ रोभर हाल मंगल ग्रहमा विभिन्न ग्यासहरुको मापन गरिरहेको छ जसमा काम गरिरहेका वैज्ञानिकहरुले वसन्त ऋतु र गर्मीयामको समयमा मंगल ग्रहको हावामा अक्सिजनको मात्रा ३० प्रतिशतले वृद्धि भएको पत्ता लगाएका हुन् ।

यस्तोमा अक्सिजन बढ्नु पछाडिको केमिकल प्रक्रिया रहस्यमयी भएपनि अनुसन्धानकर्ताहरुले केही सम्भाव्यताको अनुमान लगाएका छन् । यस किसिमका परिवर्तनहरु प्राय भौगोलिक बदलावको नतिजा स्वरुप प्राकृतिक हुने गरेका छन् । तरपनि वैज्ञानिकहरुले सुक्ष्मजीवसँग जोडिएको यस किसिमको प्रक्रियाबारे कुनै स्पष्ट कारण पत्ता लगाउन नसकेको बताए । 

यस अनुसन्धानको नतिजा पृथ्वीको ६ वर्ष र मंगल ग्रहको तीन वर्षको पूर्ण अध्ययनबाट संकलित डाटामार्फत निकालिएको हो । यसमा वैज्ञानिकहरुले मौसम अनुसार मंगल ग्रहको पर्यावरणमा आउने बदलावहरुबारे अनुसन्धान गरेका हुन् । उनीहरुले यसबाट प्राप्त सबै जानकारी जर्नल जेजीआर–प्लानेट्समा प्रकाशित गरेका हुन् । 

मंगल ग्रहको वायुमण्डल सबैभन्दा बढी कार्बन डाइ–अक्साइड र त्यसपछि कम मात्रामा नाइट्रोजन, आर्गन, अक्सिजन र मिथेन लगायतका ग्यासहरुले बनेको छ । जसमा नाइट्रोजन र आर्गनको मात्रामा अनुमान गरे अनुरुप हावामा  कार्बन डाइ–अक्साइडको मात्रा अनुसार मौसमी बदलाव देखिएको हो  ।

हावाको चापमा आउने बदलावले नै कार्बनको मात्रामा परिवर्तन ल्याउने गर्दछ । यस्तोमा वैज्ञानिकहरुले अक्सिजनले पनि यही प्रक्रिया अपनाउने अनुमान गरेका थिए । तर प्रत्येक उत्तरी ध्रुवतर्फ बसन्त ऋतुमा अक्सिजनको मात्रा बढेको पाइएको हो भने फेरि शरदमा फेरि कम हुँदै गएको हो । 
यसमा पहिले त अनुसन्धानकर्ताहरुले कार्बन डाइ–अक्साइड वा पानीका अणुहरु टुक्रिएर अक्सिजन उत्सर्जन भइरहेको हुन सक्ने शंका गरेका थिए । तर त्यहाँको वातावरणमा त्यति धेरै मात्राले अक्सिजन उत्पादन गराउन मंगल ग्रहमा भएको पानी भन्दा पाँच गुणा आवश्यक रहेको बताइएको छ भने कार्बन अक्साइड एकदम सुस्त गतिमा टुक्रिने हुँदा छोटो समयमा अक्सिजन बढ्न नसक्ने बताइएको हो ।

सूर्यको किरणले पानी र कार्बन डाइअक्साइड टुक्राउनाले नै मंगल ग्रहमा अक्सिजन उत्पादन हुने गरेको छ तर त्यति धेरै मात्रामा एउटा निश्चित मौसममा मात्र अक्सिजनको मात्रा वृद्धि हुनु व्याख्या गर्नै नसकिने अनौठो प्रक्रिया भएको वैज्ञानिकहरुको भनाइ छ ।

त्यस्तै क्युरोसिटी रोभरको अध्ययनमा सो अक्सिजन जमिनबाट आएको हुन सक्ने अनुमान पनि लगाइएको छ तर यसको कुनै प्रमाण छैन । 
यसबारेमा युनिभर्सिटी अफ म्यारील्यान्डका डाक्टर टिमोथी मेक कोनोची भन्छन,‘मंगलको हावामा एकदम कम मात्रामा पानीको बाफ छ । तर अचानक रहस्यमयी तरिकाले पूरै ग्रहमा भएको पानी भन्दा धेरै अक्सिजन कहाँबाट आयो यसको स्पष्टिकरण कतैबाट फेला पार्न सकिएन ।’ त्यस्तै फेरि केही समयपछि अक्सिजनको मात्रा घट्दै गएकाबारे पनि पूर्ण जानकारी हासिल गर्न नसकिएको बताइएको छ । यस्तोमा मेकोनोचीले अक्सिजनको श्रोत जमिनमा हुन सक्ने शंका रहेको पनि बताए । 

त्यस्तै मिथेन ग्यासको रहस्य पनि बारम्बार चर्चामा आइरहने गरेको छ । पृथ्वीमा मिथेन ग्यास जिवित प्राणीबाट उत्पादन हुने गर्दछ जसकारण मंगल ग्रहमा पनि यो फेला पर्नु र गर्मीयाममा ६० प्रतिशतले वृद्धि हुनु पछाडिका कारणबारे पनि वैज्ञानिकहरुले ठोस प्रमाण र स्पष्ट जानकारी हासिल गर्न सकेका छैनन् ।

त्यस्तै अक्सिजन पनि बाटेबिरुवा लगायत जिवित प्राणीले उत्सर्जन गर्न सक्छ जसले मंगल ग्रहमा जीवनको सम्भाव्यताको विषयमाथि पनि पुनः प्रकाश पारेको छ । पछिल्ला केही दशकमा वैज्ञानिकहरुले मंगल ग्रह सम्बन्धी थुप्रै जानकारी संकलन गरिसकेको भएपनि अझै धेरै रहस्यहरु फुकाउन समय लाग्ने अध्ययनकर्ताहरुको भनाइ छ ।   


global ime

runner bike

https://www.ctznbank.com/

राजनीति

भारतीय मिडियालाई नेकपा प्रवक्ता श्रेष्ठको चेतावनीः हद भयो, बकवास बन्द गर

२५ असार, काठमाडौँ । 
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाका प्रवक्ता तथा सचिवालय सदस्य नारायणकाजी श्रेष्ठले भारतीय सञ्चार माध्यमहरूले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपालको सरकारबारे अनर्गल प्रचार गरेको बताउँदै त्यस्ता कार्य रोक्न चेतावनी दिएका छन् ।  उनले बिहीबार ट्वीट गर्दै नेपालको राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षाका निम्ति नेपाली एकढिक्का रहेको उल्लेख गरेका छन्। उनले प्रधानमन्त्रीका बारेमा अनर्गल प्रचार बन्द गर्न पनि आग्रह गरेका छन्।

 

उद्धार र राहतमा खटिन प्रचण्डको निर्देशन

२५ असार, काठमाडौँ । 
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पार्टीका कार्यकर्तालाई उद्धारमा निर्देश दिएका छन् ।  सिन्धुपाल्चोक लगायत देशका विभिन्न भागमा बाढी र पहिरोले जनधनको क्षती गरेपछि उनले उद्धार र राहतमा खटिन सबैलाई आग्रह गरेका छन् ।  प्रचण्डले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘अहिले पनि कतिपय व्यक्ति बेपत्ता हुनु भएको र घरबारविहीन भएर बिचल्लीमा परेको अवस्था रहेकाले केन्द्र, प्रदेश, स्थानीय तहका सरकार

उद्धारकार्यमा खटिन कांग्रेस कार्यकर्तालाई देउवाको निर्देशन

२५ असार, काठमाडौँ । 
नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले सिन्धुपाल्चोकको बाह्रविसे क्षेत्रमा उद्धारकार्यमा खटिन कांग्रेस कार्यकर्ताहरुलाई निर्देशन दिएका छन्। देउवाले ट्वीटर मार्फत उद्धारकार्यमा खटिन निर्देशन दिएका हुन् ।  उनले ट्वीटरमा लेखेका छन्, ‘म सिन्धुपाल्चोकका कांग्रेसका साथिहरुलाई तत्काल उद्धारमा खटिन निर्देशन गर्दछु । सरकारलाई छिटोभन्दा छिटो त्यो क्षेत्रमा उद्धार टोली खटाएर थप मानविय र भौतिक क्षेत्र हुन जोगाउन अनुरोध गर्दछु ।’
 

अन्तर्राष्ट्रिय

चीनमाथि अमेरिका, बेलायत र क्यानडाको एकसाथ दबाब, गतिरोध चर्किने संकेत

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एक आदेश पारित गर्दै हङ्गकङको विशेष दर्जा समाप्त गरेको जानकारी दिएका छन् ।राष्ट्रपति ट्रम्पको व्यवहार चीनप्रति लगातार कडा हुँदै गएको छ ।ह्वाइट हाउसमा पत्रकासँगको कुराकानीमा राष्ट्रपति ट्रम्पले भने, ‘अब अमेरिकाले चीनसँग जस्तो व्यवहार गर्दै आएको छ, हङ्गकङसँग पनि ठ्याक्कै त्यस्तै गर्नेछ ।’ ट्रम्पले हङ्गकङमा अधिकारको उल्लंघन गर्ने चिनियाँ अधिकारीमाथि प्रतिबन्ध लगाउने नयाँ अध्यादेश पारित गरेको पनि जानकारी दिएका छन् ।

विदेशी विद्यार्थीलाई डिपोर्ट गर्ने योजनाबाट पछि हट्यो ट्रम्प प्रशासन

३१ असार, काठमाडौँ ।
कोरोनाभाइरस महामारीका कारण पूर्ण रूपमा अनलाइनमा सञ्चालित कोर्सका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूलाई आफ्ना देश पठाउने योजनालाई अमेरिकाले रद्द गरेको छ।  राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले पूर्ण रुपमा अनलाइन कक्षा रहेका विदेशी विद्यार्थी अमेरिका बस्न नपाउने नियम ल्याएकोमा चौतर्फी आलोचना भएपछि ट्रम्प प्रशासन पछि हटेको हो ।  सरकारको निर्णयविरुद्ध हार्वर्ड विश्वविद्यालय र मासाचुसेट्स इन्स्टिच्युड अफ टेक्नोलोजीले 

प्रहरी इन्काउन्टरमा श्रीमान् मारिएकोमा श्रीमती नै खुसी !

२७ असार, काठमाडौं । भारतको कानपुरमा डीएसपीसहित आठ प्रहरी हत्याका मुख्य अभियुक्त विकास दुबेको दाहसंस्कार शुक्रबार साँझ भैरोंघाटस्थित विद्युत् शवदाह गृहमा गरियो । उनको अन्त्येष्टिमा उनका पत्नी ऋचा र छोरो पनि सहभागी थिए। त्यहाँ पत्रकार तथा प्रहरीको जमघट बाक्लो थियो। त्यस क्रममा पत्रकारले दुबेकी पत्नी ऋचालाई आफ्ना पतिको इन्काउटर गरिएकोबारे जिज्ञासा राखेका थिए।

विचार / ब्लग

यो जन्म तिमीमा समर्पित

मेरो यो अमूल्य जीवनका 
लागि
तिमीले आफ्नो जीवनको ख्याल 
राखेनौ।
मेरो आगमनको खुसी सँगै 
तिमीले आफ्नो सबै पीडा भुलायौ 

राष्ट्रिय धान दिवस र यसको शास्त्रीय महत्त्व

-प.ज्यो.बिष्णु प्रसाद उपाध्याय
नेपालको अर्थतन्त्रमा कृषिको योगदान ठूलो रहेको छ। हाम्रो जस्तो मुलुकले बढदो व्यापार घाटा न्युनीकरण गर्ने हो भने कृषि जन्य उत्पादन बढाउनै पर्छ । यसको विकल्प छैन। सोही कारण  किसानको मनोबल उच्च राख्न र उनिहरुको श्रमको सम्मान गर्ने उदेश्यले कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले मुलुकभरी असार १५ गतेलाई राष्ट्रिय धान दिवसका रुपमा २०६१ साल देखि  अनवरत रुपमा मनाउँदै आएको छ। जुन सराहनीय छ। यसो भनी रहदा यहाँ भन्दा

कोरानाको चेपुवामा नेपालको अर्थतन्त्र : चाल्नुपर्ने कदम

आज विश्व जगत नोवल कोरोना नामक भाइरसबाट आक्रान्त बन्दै गएको छ ।यसको फैलदों गतिलाई दृष्टिगत गर्दा समयमा नियन्त्रणको प्रभावकारी उपाय पत्ता लगाउन नसकेमा विश्वव्यापी रुपमा एक करोडको हाराहारीमा  मानिसहरु यसबाट सङ्क्रमित हुने र  नियन्त्रणको प्रयास गर्दा गर्दै पनि ५ लाखको संख्यामा व्यक्तिले ज्यान गुमाउन सक्ने सम्भावना देखिन्छ । विश्वका शक्तिशाली देशहरु समेत यस भाइरसका सामु आत्मसमर्पण गर्न वाध्य भएका घटनाले गर्दा नेपाल जस्ता सानो अर्थतन्त्र र अल्पविकसित
Top