मंगल ग्रहमा अक्सिजनको रहस्य खोज्दै नासा


Monday, 18 Nov, 2019 9:11 AM
काठमाडौं । मंगल ग्रहको हावामा अक्सिनको पाइनुको रहस्यबारे नासाले निरन्तर अध्ययन गरिरहेको छ । तर दुनियाँको कुनैपनि रसायन प्रक्रियाले यसलाई व्याख्या गर्न नसक्ने भएपछि अक्सिजनको रहस्य झन गम्भीर बन्दै गएको नासाको भनाइ छ । 

नासाको ‘क्युरोसिटी’ रोभर हाल मंगल ग्रहमा विभिन्न ग्यासहरुको मापन गरिरहेको छ जसमा काम गरिरहेका वैज्ञानिकहरुले वसन्त ऋतु र गर्मीयामको समयमा मंगल ग्रहको हावामा अक्सिजनको मात्रा ३० प्रतिशतले वृद्धि भएको पत्ता लगाएका हुन् ।

यस्तोमा अक्सिजन बढ्नु पछाडिको केमिकल प्रक्रिया रहस्यमयी भएपनि अनुसन्धानकर्ताहरुले केही सम्भाव्यताको अनुमान लगाएका छन् । यस किसिमका परिवर्तनहरु प्राय भौगोलिक बदलावको नतिजा स्वरुप प्राकृतिक हुने गरेका छन् । तरपनि वैज्ञानिकहरुले सुक्ष्मजीवसँग जोडिएको यस किसिमको प्रक्रियाबारे कुनै स्पष्ट कारण पत्ता लगाउन नसकेको बताए । 

यस अनुसन्धानको नतिजा पृथ्वीको ६ वर्ष र मंगल ग्रहको तीन वर्षको पूर्ण अध्ययनबाट संकलित डाटामार्फत निकालिएको हो । यसमा वैज्ञानिकहरुले मौसम अनुसार मंगल ग्रहको पर्यावरणमा आउने बदलावहरुबारे अनुसन्धान गरेका हुन् । उनीहरुले यसबाट प्राप्त सबै जानकारी जर्नल जेजीआर–प्लानेट्समा प्रकाशित गरेका हुन् । 

मंगल ग्रहको वायुमण्डल सबैभन्दा बढी कार्बन डाइ–अक्साइड र त्यसपछि कम मात्रामा नाइट्रोजन, आर्गन, अक्सिजन र मिथेन लगायतका ग्यासहरुले बनेको छ । जसमा नाइट्रोजन र आर्गनको मात्रामा अनुमान गरे अनुरुप हावामा  कार्बन डाइ–अक्साइडको मात्रा अनुसार मौसमी बदलाव देखिएको हो  ।

हावाको चापमा आउने बदलावले नै कार्बनको मात्रामा परिवर्तन ल्याउने गर्दछ । यस्तोमा वैज्ञानिकहरुले अक्सिजनले पनि यही प्रक्रिया अपनाउने अनुमान गरेका थिए । तर प्रत्येक उत्तरी ध्रुवतर्फ बसन्त ऋतुमा अक्सिजनको मात्रा बढेको पाइएको हो भने फेरि शरदमा फेरि कम हुँदै गएको हो । 
यसमा पहिले त अनुसन्धानकर्ताहरुले कार्बन डाइ–अक्साइड वा पानीका अणुहरु टुक्रिएर अक्सिजन उत्सर्जन भइरहेको हुन सक्ने शंका गरेका थिए । तर त्यहाँको वातावरणमा त्यति धेरै मात्राले अक्सिजन उत्पादन गराउन मंगल ग्रहमा भएको पानी भन्दा पाँच गुणा आवश्यक रहेको बताइएको छ भने कार्बन अक्साइड एकदम सुस्त गतिमा टुक्रिने हुँदा छोटो समयमा अक्सिजन बढ्न नसक्ने बताइएको हो ।

सूर्यको किरणले पानी र कार्बन डाइअक्साइड टुक्राउनाले नै मंगल ग्रहमा अक्सिजन उत्पादन हुने गरेको छ तर त्यति धेरै मात्रामा एउटा निश्चित मौसममा मात्र अक्सिजनको मात्रा वृद्धि हुनु व्याख्या गर्नै नसकिने अनौठो प्रक्रिया भएको वैज्ञानिकहरुको भनाइ छ ।

त्यस्तै क्युरोसिटी रोभरको अध्ययनमा सो अक्सिजन जमिनबाट आएको हुन सक्ने अनुमान पनि लगाइएको छ तर यसको कुनै प्रमाण छैन । 
यसबारेमा युनिभर्सिटी अफ म्यारील्यान्डका डाक्टर टिमोथी मेक कोनोची भन्छन,‘मंगलको हावामा एकदम कम मात्रामा पानीको बाफ छ । तर अचानक रहस्यमयी तरिकाले पूरै ग्रहमा भएको पानी भन्दा धेरै अक्सिजन कहाँबाट आयो यसको स्पष्टिकरण कतैबाट फेला पार्न सकिएन ।’ त्यस्तै फेरि केही समयपछि अक्सिजनको मात्रा घट्दै गएकाबारे पनि पूर्ण जानकारी हासिल गर्न नसकिएको बताइएको छ । यस्तोमा मेकोनोचीले अक्सिजनको श्रोत जमिनमा हुन सक्ने शंका रहेको पनि बताए । 

त्यस्तै मिथेन ग्यासको रहस्य पनि बारम्बार चर्चामा आइरहने गरेको छ । पृथ्वीमा मिथेन ग्यास जिवित प्राणीबाट उत्पादन हुने गर्दछ जसकारण मंगल ग्रहमा पनि यो फेला पर्नु र गर्मीयाममा ६० प्रतिशतले वृद्धि हुनु पछाडिका कारणबारे पनि वैज्ञानिकहरुले ठोस प्रमाण र स्पष्ट जानकारी हासिल गर्न सकेका छैनन् ।

त्यस्तै अक्सिजन पनि बाटेबिरुवा लगायत जिवित प्राणीले उत्सर्जन गर्न सक्छ जसले मंगल ग्रहमा जीवनको सम्भाव्यताको विषयमाथि पनि पुनः प्रकाश पारेको छ । पछिल्ला केही दशकमा वैज्ञानिकहरुले मंगल ग्रह सम्बन्धी थुप्रै जानकारी संकलन गरिसकेको भएपनि अझै धेरै रहस्यहरु फुकाउन समय लाग्ने अध्ययनकर्ताहरुको भनाइ छ ।   


global ime

runner bike

राजनीति

अग्नि सापकोटाविरुद्धको मुद्दा न्यायाधीश हरि फुयाँलले हेर्न नमिल्ने

१२ माघ, काठमाडौं । सभामुखका एकल उम्मेदवार अग्नि सापकोटाविरुद्ध परेको रिटमाथिको सुनुवाइ न्यायाधीश हरि फुयालले नगर्ने भएका छन् ।
सर्बोच्चको न्यायाधीश हुनुअघि सापकोटाविरुद्धकै अर्को मुद्दामा कानून व्यवसायीको हैसियतले बहस गरेकाले नैतिकताका कारण उनले मुद्दा नहेर्न लागेको स्रोतले जनाएको छ । सापकोटालाई सभामुख नबनाउन माग गर्दै वरिष्ठ अधिवक्ता दिनेश त्रिपाठीले दायर गरेको रिटको सुनुवाइ फुयाँलको एकल इजलासमा आज तोकिएको थियो । स्रोतका अनुसार, न्यायाधीश फुँयालले विगतमा आफूले सापकोटाविरुद्धकै मुद्दामा बहस गरेकाले हेर्न नमिल्ने जानकारी गराएका छन् ।

नेपाली कांग्रेसका पूर्वसांसद गम्भीरजंग कार्कीको निधन

१२ माघ, काठमाडौं । नेपाली काँग्रेसका पाल्पाका पूर्वजिल्ला सभापति गम्भीरजङ्ग कार्कीको ७६ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । मिर्गौला रोगबाट पीडित उनको आज विहान उपचारका क्रममा काठमाडौँस्थित ग्राण्डी अस्पतालमा मृत्यु भएको नेपाली काँग्रेस पाल्पाका सचिव झपिन्द्र गैरेले जानकारी दिए । उनको मिर्गौलाको डायलायसिस हुँदै आएको थियो । पाल्पाको रम्भा गाउँपालिका–५ ताहूँमा विसं २००० मा जन्मिएका कार्की विसं २०४८ मा  क्षेत्र नं २ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए । विसं २०५१ देखि २०५६ सम्म उनले काँग्रेस पाल्पाको जिल्ला सभापतिको जिम्मेवारी वहन गरेका थिए । 

अग्नि सापकोटाविरुद्धको रिट न्यायाधीश फुँयालको इजलासमा

१२ माघ, काठमाडौं । प्रतिनिधि सभाको सभामुखमा उम्मेदवारी दिएका नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता अग्निप्रसाद सापकोटाविरुद्धको रिट सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश हरिप्रसाद फुँयालको इजलासमा परेको छ । नेता सापकोटालाई सभामुखमा निर्वा्चित नगर्न माग गर्दै वरिष्ठ अधिवक्त दिनेश त्रिपाठीले शुक्रबार दायर गरेको रिट न्यायाधीश त्रिपाठीको एकल इजलासमा परेको हो । रिटमा सापकोटालाई सभामुख बनाउन नहुने पाँच बुँदा उल्लेख गरिएका छन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय

अमेरिकाले ‘बर्थ टुरिजम’ रोक्ने, गर्भवतीलाई भिसामा कडाइ

१२ माघ, काठमाडौं । अमेरिकाले ‘बर्थ टुरिजम’(जन्म पर्यटन)लाई अब रोक्ने भएको छ ।  यसअघि गर्भवती महिलाले अमेरिकाको भिसा लिने, अमेरिकामा बच्चा जन्माउने र त्यसको उद्देश्य  आफ्नो बच्चालाई अमेरिकी नागरिक बनाउने चलन रहेको बताइएको छ । तर, शुक्रबारदेखि अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले अब त्यसो हुन नदिने भएको छ । अमेरिकी अधिकारीहरुका अनुसार अब गर्भवतिले पहिलो प्राथमिकता बच्चा जन्माउने भन्दा पनि अमेरिकामा अरु नै काम भएको देखाउनुपर्नेछ । साथै अमेरिकाले स्वास्थ्य उपचार सम्बन्धी आउने मानिसमा पनि कडा गर्ने भएको छ । यसका लागि भिसा आवेदकले आफ्नो खर्च बर्चको जानकारी पहिला नै जानकारी गराउनुपर्नेछ । 

भारतले आज ७१ औँ गणतन्त्र दिवस मनाउँदै, ब्राजिलका राष्ट्रपति प्रमुख अतिथि

१२ माघ, काठमाडौं । भारतले आइतबार ७१ औँ गणतन्त्र दिवस मनाउँदैछ । गणतन्त्र दिवसको अवसरमा राजधानी दिल्लीको राजपथमा हुने परेडमा ब्राजिलका राष्ट्रपति जायर बोल्सोनारो प्रमुख अतिथि रहने छन् । भारतीय राष्ट्रपति रामनाथ कोविन्दले परेडमा उपस्थित भएर सलामी लिने छन् । परेड ९० मिनेटसम्म चल्ने छ । यसमा सैन्यकला सँगै देशको सांस्कृतिक, सामाजिक तथा आर्थिक स्थितिबारे पनि विभिन्न झलकहरु देखाइने छ ।
यो वर्षदेखि राष्ट्रिय युद्ध स्मारकलाई पनि परेड कार्यक्रममा समेटिने भएको छ । यसअघि प्रधानमन्त्रीले अमर जवान ज्योतिमा पुष्पाञ्जली अर्पण गर्थे तर यो पटक प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी युद्ध स्मारक जाने छन् ।

चीनले सबै प्रकारका पर्यटकीय गतिविधि स्थगित गर्ने

१२ माघ, काठमाडौं । कोरोना भाइरसको प्रकोप बढ्दै गएपछि चीनले सोमबारदेखि सबै प्रकारको पर्यटकीय गतिविधि र अन्तर्राष्ट्रिय ‘टुर’ भ्रमण स्थगित गर्ने भएको छ ।  आन्तरिक पर्यटकीय गतिविधि भने गएको शुक्रबारदेखि नै स्थगित गरिएको छ । कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण तीव्र हुँदै गएपछि चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले चिनियाँ नयाँ वर्ष ‘लुनार’ को अवसरमा चीनले गम्भीर अवस्थाको सामना गरिरहेको बताएका थिए । 
चीनको ट्राभल एजेन्सी सङ्घले भनेको छ, ‘भ्रमणको क्रममा बीचैमा रहेका यात्रुहरुले भने आफ्नो यात्रा अघि बढाउन सक्छन् तर त्यसका लागि ट्राभल एजेन्सीले आफ्ना यात्रुहरुको स्वास्थ्यका बारेमा निरागानी राख्नु पर्ने छ ।’

विचार / ब्लग

सी चिनफिङ भन्छन् -हिमालय वारिपारिको मैत्रीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याऔँ

सी चिनफिङ
राष्ट्रपति श्रीमती विद्यादेवी भण्डारीको निमन्त्रणामा म छिटै चीनको मैत्रीपूर्ण छिमेकी देश नेपालको राजकीय भ्रमण गर्दैछु । मैले नेपालको भ्रमण गर्न लागेको यो पहिलोपटक हो, तथापि मलाई नेपाल अपरिचित भने लाग्दैन । नेपालमा शानदार पहाड र नदीहरू छन्, विशिष्ट संस्कृति पनि छ । त्यसैले म नेपालको भ्रमण गर्न धेरै पहिलेदेखि लालायित थिएँ । मैले चीनको भ्रमण गर्नुभएका धेरै नेपाली नेताहरूसँग धेरैपटक भेटवार्ता गरेको छु र उहाँहरूसँग गहिरो मित्रता पनि गाँसेको छु ।

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 
Top