कम्युनिष्ट नेता स्वः निर्मल लामाको आत्मकथा :म तामाङ्गको छोरो कसरी मस्तराम भएँ ?


Saturday, 21 Jul, 2018 7:50 AM
म मस्तराम !
भारत स्वतन्त्र भएको थिएन । अङ्ग्रेजको उपनिवेशकै रुपमा थियो ।
दार्जिलिङको मुख्य उत्पादन चिया थियो । त्यहाँ दुई–चार सय परिवारले काम गर्न ठूल्ठूला चियाबारीहरु थिए । चियाबारीहरुमा अङ्ग्रेज साहेब रहन्थ्यो । अहिले बुझ्दा साहेब भनेको ‘म्यानेजर’ सरहको मान्छे रहेछ । म्यानेजरको दबदबा झन्डैझन्डै राणाशाही र निरङ्कुश पञ्चायतको जस्तो थियो । त्यहाँ काम गर्ने मानिसहरु कोही बोल्न, केही गर्न नसक्ने अवस्थामा थिए । साहेबले रिसाएर ‘हटाबार’ भनेपछि जोकोहीले पनि एकदुई घण्टाभित्र लट्टीपट्टी बोकेर भाग्नुपरथ्योे । कहाँ जाने ? केही थाहा हुँदैनथ्यो । यति हो, जहाँ गए पनि त्यो ‘एरिया’ चाहिँ काट्नैपथ्र्यो ।
त्यस्तो अवस्थामा काफिबारी चियाकमान गोदामधुरा (धुरा भनेको त्यहाँको चलनचल्तीमा गाउँ) मा १९८६ साल माघ १ गतेको दिन म जन्मेको थिएँ । मेरो आप्पा (बाबु) चारपाँच कक्षा मात्र पढ्नुभएको थियो । उसबेला चारपाँच कक्षा पढ्नु पनि ठूलै कुरा थियो । त्यति पढेका मान्छेहरु पनि थोरै हुन्थे । उनीहरु चियाबारीमा कुल्ली अर्थात् मजदुरी गर्न सक्दैनथे । त्यसैले, आप्पा पनि बेकार बसिरहनुभएको थियो । मौकाले हाम्रो घरको अलिकति माथि अर्को चियाबारी छोटा सिप्रिङ (monteviot state) मा उहाँले ‘क्लर्क’ (बहिदार) को काम पाउनुभयो । हामी मूल परिवार (बाजेको परिवार) बाट छुट्टियौं ।

बाल्यकालमा मेरो समय खोलानालामा खेल्ने, जङ्गल घुम्ने, चाँप–गुराँस टिप्ने, जङ्गली फफूलहरु खाने इत्यादि गर्दै बित्यो । हाम्रो घरभन्दा कमसेकम डेढ घण्टा तल झरेपछि बालासन नदी छ । त्यो नदी सिलगुडी मट्टिगढासम्म पुगेको छ । त्यही नदीमा म साथीहरुसँगै माछा मार्न जान्थें । हामी माछा मार्न गुन्द्रुक बोकेर जान्थ्यौं । कहिलेकाहीं माछा मार्न नसक्दा घरबाट बोकेर गएको त्यस्तै खाजाबाट काम चलाउनुपथ्र्यो । हामी भाँडाकुँडा भने बोक्दैनथ्यौं । माछा पकाउन हरियो बाँस काटेर करिब दुई हातबराबरको ढुङ्ग्रो बनाउँथ्यौं । त्यसलाई भित्तामा कोल्टे पारेर राख्थ्यौं र तलबाट आगो लगाथ्यौं । हरियो बाँस जल्दैन, आगोले कालो हुँदै गएर पातलो मात्र हुन्छ । हरियो बाँस पातलो भइसक्दा ढुङ्ग्रोमा जे पकाए पनि पाक्छ । त्यसमा पकाएको माछा धेरै मीठो हुन्थ्यो । भोक मीठो भएको हो कि बाँसमा पकाएको कारणले मीठो भएको हो, त्यो त यसै भन्न सकिँदैन । तर, ढुङ्ग्रोमा पकाएको चीज साह्रै मीठो लाग्थ्यो ।

हामी प्रायः हप्तामा एकचोटि माछा मार्न जान्थ्यौं । एकचोटि हामीले माछा पाएनौं । सदाझैं ढुङ्ग्रोमा भात र गुन्द्रुक पकायौं । तर, एकछिनपछि अलिकति माछा मार्यौं । हामीले त्यो माछा भात र गुन्द्रुकमा मिसाएर पकायौं । वाफ रे ! त्यो त साह्रै मीठो खाजा पो बन्यो । हामीले खुब स्वाद लिएर खायौं । अलिकति बाँकी बसेको माछा र गुन्द्रक मैले बेलुका घर लिएर आएँ । घरमा आमालाई भनें, “आमा माछा र गुन्द्रुक मिसाउँदा कस्तो मीठो हुँदो रहेछ ।” आमाले ‘त्यस्तो पनि हुन्छ र ?’ भन्नुभयो । मेरो पालो आमाले ‘हुन्नहुन्न’ भन्दाभन्दै पनि माछामा गुन्द्रुक मिसाइदिएँ । त्यो यस्तो रद्दी भयो– खानयोग्य नै भएन ।
यी कुराहरु म करिब दश–बाह्र वर्ष पुग्दाखेरिका हुन् ।
स्कुलमा जाडो महिनाको बिदा (यहाँ मीनपचास बिदा भनेजस्तै) हुँदाखेरि म चियाबारीमा काम गर्न जान्थें । केटाहरुलाई छोकडा र केटीहरुलाई छोकडी भनिन्थो । सायद हिन्दी शब्दलाई अङ्ग्रेजहरुले बिगार्दा ती शब्दहरु बनेका होलान् ।
मैले दिनको दुई आना अर्थात् आठ पैसा ज्याला पाउँथे । चौसठ्ठी पैसाको एक रुपियाँ हुन्थ्यो । अहिलेको जस्तो सय पैसाको होइन । हामीले चियाबारीमा विभिन्नथरिका कामहरु गर्नुपथ्र्यो । तीमध्ये एउटा काम खहरेखोलाको किनारमा राखिएको चियाको बेर्नाको लागि पाँचसात मिनेटको बाटो हिँडी खोलाबाट पानी बोकेर ल्याउनुपथ्र्यो । यो काम ठेक्कामा गर्नुपथ्र्यो । एकजनाले सय घिटी (बाँसको एकदुइटा आँखा भएको करिब दुई हात लामो ढुङ्ग्रो) बोक्नुपर्ने ।
म पहिलोचोटि त्यस्तो काम गर्न गएँ । सायद मेरो उमेर बाह्र वर्षको हुँदो हो । मैले पन्ध्रबीस घिटी बोकें हुंँला । मेरो काँध पिल्सिएर रातो भयो । काँध यति दुख्यो, मैले थप एक घिटी पनि बोक्न सकिनँ । म रोएँ । म रोएको देखेर कामदारी (काम लगाउने नाइके) ले मलाई नराम्रो शब्दले गाली गर्यो । म झन् साह्रो रोएँ । बाँकी पानी साथीहरु कसैले दुई घिटी, कसैले पाँच घिटी गरी पूरा गरिदिए । भोलिपल्ट मैले जान्नँ भने । साथीहरुले ‘हामी पूरा गरिदिन्छौं, हिंड्’ भनेपछि म फेरि गएँ । वास्तवमा दशबाह्र दिनसम्म मैले दशपन्ध्रभन्दा बढी घिटी बोक्नुपरेन । बाँकी सबै घिटी साथीहरुले नै बोकिदिए । पछि त मेरो पनि काँध पाको भयो । कोही साथीलाई सन्चो भएन, कोही थाके भने म उनीहरुलाई सघाइदिने मान्छे भएँ ।

मेरो त्यही उमेरमा हामी धेरै दुःखमा थियौं । आप्पा फेरि बेकार हुनुभयो । जागीर खोसियो । आमा एकजनाको कमाइ । त्यो पनि मजदुरी (कुल्ली काम) थियो । ‘औरत’ हुनुहुन्थ्यो उहाँ । आइमाई कुल्लीलाई औरत र लोग्नेमान्छेलाई ‘मरद’ भनिन्थ्यो । एउटै काम गर्दा पनि औरतको ज्याला छ आना र मरदको ज्याला आठ आना थियो । आमाको ज्यालाबाट नै हाम्रो घर धानिनुपथ्र्यो
मेरी आमा व्यवहारकुशल हुनुहुन्थ्यो । उहाँले कतैबाट एउटा गाई ल्याउनुभयो । गाईको नाम लालमू थियो । गाईको दूध बजारमा लगी बेचेको आम्दानीले अलिकति राम्रो खान पाउने अवस्था बन्यो । म बजारमा दूध लिएर जान्थें । चिया पसलपसलमा पाव (ट्वाक) ले दूध नाप्दै बाँड्दै जान्थें । हप्ताको एकचोटि पैसा उठाउन जान्थें । एकदिन अचानक एक घण्टा पनि बिरामी नपरीकन लालमू मर्यो । घरमा रुवाबासी भयो । त्यस दिन खाना पनि पाकेन । हामीहरुले घरकै अगाडि एउटा खाल्डो खन्यौं । एकमाना चामल, भारु एक रुपियाँको डबल, एकमुठ्ठी सिंदुर र फूलमाला राखी लालमूलाई गाडिदियौं । हामी धेरै दुःखी भयौं ।
दार्जिलिङ्मा रक्सी बनाउने भनेपछि धेरै गाह्रो । ‘एक्ससाइज’ भनिन्थ्यो, त्यसले रक्सी बनाउनेलाई पक्रिन्थ्यो । एक्ससाइज भनेको सायद कर विभाग वा त्यस्तै कुनै प्रशासनिक अङ्ग थियो । त्यस्तो अवस्थामा पनि आमाले मट्टीतेलको टिनमा चामलको जाँड बनाएर तारको जाली केके राखी भाँडामाथि राखेर अति गोप्य ढङ्गले रक्सी बनाउन थाल्नुभयो । अब त्यो रक्सी बजारको चिया पसल (रेस्टुरेन्ट) मा कसरी पुर्याउने ? यो काम फत्ते गर्नु धेरै गाह्रो थियो ।
सायद म स्कुलमा ६ कक्षामा पढ्थें । झोलामा किताब बोक्ने चलन थिएन । केटाकेटी सबैले हातमै किताबहरु बोकेर स्कुल जान्थे । तर, मैले झोला बोक्न थालें । त्यतिबेला एक किसिमको नरमखालको चारपाटे ‘मिलिट्री ब्याग’ पाइन्थ्यो । आजभोलिजस्तो ‘पोलिथिनसोलिथिन ब्याग’ केही थिएन । म मिलिट्री ब्यागमा रक्सी राखेर लान्थें । ब्यागमा मुस्किलले डेढ माना रक्सी अट्थ्यो । म हरेक दिन बोकेर जान्थें । त्यही ब्याग बोकेर म हरेक दिन चिया पसलमा जान्थें । किताब झिकेर रक्सी भएको ब्याग त्यहीं छाड्थें । र, स्कुल जान्थें । बेलुकी स्कुलबाट त्यही पसलमा पुगेर खाली ब्याग र पैसा लिएर घर फर्कन्थें ।

तर हाम्रो घर त्यतिले पनि चल्न सकेन । गाई–गोरुको एकशेर आन्द्राभुँडी आठ पैसामा पाइन्थ्यो । अहिलेजस्तो जोख्नको लागि किलोसिलोको चलन थिएन । चालीस शेरको एक मन हुन्छ । दशपन्ध्र शेर आन्द्राभुँडी किनेर आमा र म तल काफीबारीमा लगेर बेच्थ्यौं । हरेक बिहीवारको दिन हामी त्यो काम गर्थ्यौं । प्लास्टिकस्लास्टिक केही थिएन, थुन्छेमा बोक्थ्यौं । आन्द्रभुँडीको पानी चुहेर पछाडिको जम्मै लुगा भिज्थ्यो । त्यहाँ गएपछि आमाकी माइली बहिनीकहाँ बस्थ्यौं । बेलुकी फर्कन भ्याइँदैनथ्यो । त्यहीँ बास बस्थ्यौं । भोलिपल्ट विहानै उठेर फर्कन्थ्यौं । आमा कुल्ली काम गर्न जानुहुन्थ्यो । म ‘होमवर्कसोमवर्क’ केके छ, गरेर स्कुल जान्थें । दुईतीन वर्षसम्म प्रत्येक बिहीवार स्कुलमा आधा विदा लिएर गाईगोरुको आन्द्राभुँडी बेच्ने काममा मैले आमालाई सघाएँ । शिक्षकले औपचारिक रुपमै आधा दिन विदा दिने चलन थियो । म स्कुलमा विदा माग गरीकनै त्यो काम गर्थें । बिहीवारको दिन स्कुलमा खेल्दाखेल्दै मैले बिर्सें भने पनि ‘ल ल मस्तराम जानेबेला भएन र ?’ भनेर ‘टिचर’हरु कराउँथे । मेरो नाम त्यतिखेर मस्तराम थियो । औपचारिक नाम नै मस्तराम थियो । अर्थात् घर, स्कुल सबै ठाउँमा मेरो नाम मस्तराम थियो । अहिलेको नाम त मैले आफैंले राखेको हुँ । मेरो न्वारनको नाम अझ अर्कै छ तेजबहादुर ।
मेरो नाम मस्तराम कसरी हुन गयो भन्नेबारे एउटा सानो कथा छ ।
बाजेले घरको पूजा ‘देवाली’ (तामाङहरु पुर्खाको पूजा गर्नुलाई खोप्पासुङ भन्छन् ।) गर्दा पुर्खाको नाम सम्झियोस् भनेर मेरो नाम मस्तराम राखिदिनुभयो । मेरा पुर्खाहरु दुर्गादास, मस्तरामलगायत के के हो थिए । पछिल्ला सन्तानहरुले पुर्खाको नाम बिर्सिदेलान् भनेर बाजेले मलाई त्यो नाम दिएका रहेछन् ।
म सोच्छु– तामाङको नाम त सोनाम, वाङ्दी, साङ्गे, लाक्पा आदि हुनुपर्ने हो । तर, मेरो नाम मस्तराम कसरी हुन पुग्यो ?
सायद काभ्रेको पहाडको कतै टुप्पातिर हाम्रो पुख्र्यौली गाउँ अझै पनि छ । हाम्रो चारपाँच पुस्ता अगाडिको पुस्ता काभ्रेमा थियो । मलाई लाग्छ, सायद त्यहाँ कुनै जोगी आयो होला । मन्दिर बनाएर ऊ वर्षाैंसम्म बस्यो होला । उसले हाम्रा बाजेबराजुहरु जन्मनेबित्तिकै नाम राख्दै गयो होला । किनभने, ती नामहरु त हिन्दू नामहरु भए नि, तामाङ नाम त होइनन् । ‘मस्तराम’ भन्ने नाम त्यसरी आयो होला भन्ने लाग्छ ।
प्रसङ्ग आएकोले भनिहालौं, हाम्रो पुर्खाको गाउँ काभ्रेको दोलालघाटबाट माथितिर रहेको कार्तिके हो । हामी २००७ सालमा काठमाडौं आएपछि हाम्रा बाजेबराजुहरुबाट नाम सुनेको आधारमा त्यो ठाउँ कहाँ हो भनेर खोज्ने विचार गर्यौं । हामीलाई आमाले गाली गर्नुहुँदा ‘यो कार्तिके‘’ भन्नुहुन्थ्यो । त्यसको अर्थ कार्तिके भन्ने गाउँ नेपालमा अवश्य पनि छ भन्ने हामीलाई लाग्यो । अर्काे कुरो, बाजेहरु कोशी नदी, सैलुङ्गा लेकको कुरा गर्नुहुन्थ्यो । ‘उँभो त सैलुङको लेकैमा, मालिङ्गोको घारीमा’ भनेर बाजेहरु गीत गाउँदै नाच्नुहुन्थ्यो । काठमाडौं आएर खोजिगर्दा सैलुङ लेक पनि भेटियो र कार्तिके गाउँ पनि भेटियो । तर, कार्तिके गाउँ दुइटा पाइयो । एउटा कमानसिंह लामाको गाउँ कुँडारीछेउमा र अर्काे दोलालघाटमाथिको पहाडको टुप्पामा । कमानको गाउँछेउको कार्तिकेमा हाम्रो थरका मानिसहरु रहेनछन् । यता दोलालघाटमाथि भने रहेछन् । त्यहाँ त हाम्रो थर ‘लो’ को गाउँ नै रहेछ । मेरो दाइ (निर्मल लामाको जेठा दाइ नरेन्द्र लामा हुनुहुन्छ । उहाँ जनमुक्ति सेनामा भर्ती भएर सात सालमा राणाशासनविरुध्द लड्नुभको थियो ।) त्यहाँ जानुभयो । त्यतिबेला मोटरबाटो खोलिएको थिएन । उहाँ पैदलै जानुभयो । त्यहाँका मानिसहरुसँग कुराकानी गर्नुभयो । सबै कुरा मिल्यो । उनीहरुका अनुसार हाम्रा बराजुमध्ये कोही एकजना दार्जिलिङ् गएर फर्केनन् भन्ने कुरा पनि मिल्यो । हाम्रो घरमा पूजापाठ गर्ने तौरतरीका इत्यादिलगायत नामसाम सबै मिल्यो । दाइलाई सबैले स्वागतसत्कार गरे । गाउँलेहरुले बेलुकी कुखुरा काटेर रक्सी पनि ख्वाए । तर, राति अचम्मै भयो ! घटना के घट्यो भने, राति त त्यस गाउँमा एकजना पनि लोग्नेमान्छे देखिएनन् । जहाँ गए पनि, जुन घरमा गए पनि सबै ठाउँमा आइमाईहरु मात्र भेटिए । भोलिपल्ट बिहान पनि कोही लोग्नेमान्छे देखापरेनन् । सबै वेपत्ता भए । के भयो ? के भयो ? दाइलाई केही थाहा भएन । उहाँ फर्कनुभयो ।
दाइले फर्केर आएपछि हामीलाई त्यो घटना सुनाउनुभयो । मैले केही काम परेर लोग्नेमान्छेहरु हिँडेका होलान् भनें । बीस वर्षपछि त्यही गाउँकी एक चेलीसँग मेरो भेट भयो । हामी दुईको एउटै थरले गर्दा मसँग उनको कुरा मिल्यो । कुराकानी राम्रै भयो । ऊ एउटी ‘लोसा’ (तामाङहरु छोरीचेलीलाई ‘लो स्या’ भन्छन् ।) थिई । हाम्रो लो थरमा स्वास्नीमान्छेलाई ‘लोसा’ भनिन्छ । तामाङ जातिमा महिला भए थरको पछाडि ‘सा’ थप्ने चलन छ । मैले उनलाई ‘घर कहाँ हो ?’ भनेर सोधें । उनले उनको गाउँ कार्तिके भएको बताइन् । उनी करिब ३५–४० वर्ष उमेरकी हुँदी हो । उनको विवाह थानकोटमा भएको रहेछ । कुराकानीको क्रममा मैले उनलाई छोटकरीमा कुरा बताएँ र अन्तमा सोधें, “दश वर्षअगाडि मेरा दाइ तपाईंको गाउँमा जानुभएको थियो । हाम्रा पितापुर्खाहरु त्यहींका हुन् भन्थे । रीतिथिति सबै मिल्यो । यसबाट हामीहरु त्यहींबाट दार्जिलिङ हिँडेको भन्ने कुरा चाहिँ सावित भयो । मेरा दाइलाई राम्रै सत्कार पनि गरियो । तर, बेलुकी सबै लोग्नेमान्छेहरु भागे रे ! किन होला ?”

उनले भनिन, “ल ! किन नभाग्नु ? चारपाँच पुस्तादेखिको अंश खोज्न आयो । पढेलेखेको मान्छे छ, हामी पढेलेखेको मान्छे होइनौं । अब यसले गाउँ खाने भयो भनेर सबै भागेका हुन् नि !” त्यो सुनेर म जिल्ल परें । बडो रमाइलो भयो । मेरा दाजुले भोग्नुभएको यो अनौठो घटना सायद २०१० सालतिरको होला ।

साभार : निर्मल लामाको आत्मकथा ‘सर्वहारा राजनीति’बाट 


global ime

runner bike

राजनीति

वाग्मती प्रदेशको भौतिक योजना मन्त्री बन्दै रामेश्वर फुयाँल

९ माघ, काठमाडौं । सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का नेता रामेश्वर फुयाँल वाग्मती प्रदेशको भौतिक योजना तथा विकासमन्त्री बन्ने भएका छन् ।  गत कात्तिक १६ गते मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले केशव स्थापितलाई बर्खास्त गरेपछि प्रदेशको भौतिक योजना तथा विकास मन्त्रालय मन्त्रीविहीन थियो । १५ महिनादेखि रिक्त मन्त्रालयमा प्रदेशका मुख्य सचेतक रहेका फुयाँललाई प्रस्ताव गरिएको नेकपा स्रोतले जानकारी दियो । यद्यपि फुयाँलले यसबारे कुनै जानकारी नभएको प्रतिक्रिया दिए । ‘पार्टीमा कुराकानी चलेको होला । तर मलाई कसैले केही भनेको छैन,’ उनले भने ।

​राष्ट्रियसभा निर्वाचन : १८ सदस्यका लागि मतदान हुँदै

९ माघ काठमाडौ । राष्ट्रियसभा सदस्यको निर्वाचन मुलुकका सातै प्रदेशमा बिहीबार बिहानदेखि हुँदैछ । कुल १८ पदका लागि बिहान १० देखि अपराह्न ४ बजेसम्म हुने मतदानका लागि मतदान अधिकृत र सुरक्षाकर्मीसहितको टोली मतदानस्थलमा पुगेर मतदान केन्द्रसमेत निर्माण गरिसकेको प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेशकुमार थपलियाले जानकारी दिए ।निर्वाचन आयोगका अनुसार मतदान हुने जिल्ला सदरमुकाममा प्रदेशसभा सदस्य तथा नगरपालिकाका प्रमुख र उपप्रमुख तथा

गोकर्ण रिसोर्ट अगाडि नेविसंघको विरोध प्रदर्शन

८ माघ, काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्ष नेपाली कांग्रेसको भातृसंगठन नेपाल विद्यार्थी संघको एउटा समूहले काठमाडौंको गोकर्ण रिसोर्ट अगाडि बुधबार प्रदर्शन गरेको छ ।  प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीनिकट यति होल्डिङ्सलाई गोकर्ण रिसोर्ट कौडीको मूल्यमा दिएको भन्दै नेविसंघले प्रदर्शन गरेको छ ।  नेपाल ट्रष्टको नाममा रहेको उक्त जग्गा सम्झौता अवधि सकिन ६ वर्ष बाँकी रहँदै यती होल्डिङ्सलाई थप २५ वर्षका लागि दिइएको भन्दै चर्को आलोचना भइरहेको छ ।  यस्तोमा नेविसंघका विद्यार्थीहरु प्रदर्शनका लागि गोकर्ण रिसोर्ट अगाडि पुगेका नेता नवराज त्रिपाठीले जानकारी दिए । 

अन्तर्राष्ट्रिय

अमेरिकाको सियाटलमा अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गरी आक्रमणकारी फरार

९ माघ, काठमाडौं । अमेरिकाको सियाटलमा बन्दुकधारीले अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा एकजनाको ज्यान गएको छ । सियातलको व्यस्त क्षेत्रमा स्थानीय समय अनुसार बुधबार बेलुका बन्दुकधारीले गोली चलाएका हुन् । गोली लगाएर सातजना गम्भीर घाइते भएका छन् । घाइते मध्ये एकजना बालक रहेको स्थानीय अधिकारीले बताएका छन् । आक्रमणकारी घटनास्थलबाट भागेको प्रहरीले बताएको छ । आक्रमणको कारण अहिलेसम्म खुलेको छैन । एक महिलाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको र घाइतेहरुको स्थानीय अस्पतालमा उपचार भइरहेको स्थानीय अधिकारीले बताएका छन् ।

कोरोनाभाइरस : चीनको वुहान नगरमा सार्वजनिक यातायात सेवा बन्द

९ माघ, काठमाडौं । श्वाप्रश्वास सम्बन्धी नयाँ स्वास्थ्य समस्या उत्पन्न गराउने भाइरसको सङ्क्रमण थप फैलिन नदिन चिनियाँ अधिकारीहरूले वुहान सहरका सबै सार्वजनिक यातायात तथा उडानहरू स्थगित गर्ने निर्णय गरेको छन्। कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट चिनियाँ सहर वुहानबाट अन्यत्र फैलिइसकेको छ । पाँच सयभन्दा बढी मानिसहरू प्रभावित भइसकेका छन् भने कैयौँको ज्यान गइसकेको छ । कोरोनाभाइरसको पछिल्लो संक्रमण चीनको वुहान सहरको एक बजारमा जनावरबाट सुरु भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ । अहिले चिनियाँ अधिकारीहरूले वुहान सहरका दशौँ लाख बासिन्दालाई जरुरी काम नभई शहर नछोड्न निर्देशन दिएका छन् ।

आगो निभाउने क्रममा अस्ट्रेलियामा अमेरिकी एयरक्राफ्ट दुर्घटना

९ माघ, काठमाडौं । अस्ट्रेलियामा आगो निभाउने क्रममा अमेरिकी विमान दुर्घटनामा पर्दा केही अमेरिकी नागरिकको मृत्यु भएको अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन् ।  ठूलो एयर ट्यांकर र क्रुहरू दक्षिणी न्यु साउथ वेल्समा बिहीबार स्थानीय समयअनुसार १ बजेर ३० मिनेटमा हराएको जनाइएको थियो । दुर्घटनाको कारण खुलेको छैन । न्यु साउथ वेल्सका प्रधानमन्त्री ग्याडिज बेरेजिक्लियनले सो विमान हिउँ परेको पर्वत क्षेत्रमा क्यानबेराबाट दुई घण्टाको दूरीमा दुर्घटनामा परेको जनाएका छन् । तीन क्रु मेम्बरको पहिचान नखुलेको र तर उनीहरू अमेरिकी नागरिक भएको जनाइएको छ । 

विचार / ब्लग

सी चिनफिङ भन्छन् -हिमालय वारिपारिको मैत्रीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याऔँ

सी चिनफिङ
राष्ट्रपति श्रीमती विद्यादेवी भण्डारीको निमन्त्रणामा म छिटै चीनको मैत्रीपूर्ण छिमेकी देश नेपालको राजकीय भ्रमण गर्दैछु । मैले नेपालको भ्रमण गर्न लागेको यो पहिलोपटक हो, तथापि मलाई नेपाल अपरिचित भने लाग्दैन । नेपालमा शानदार पहाड र नदीहरू छन्, विशिष्ट संस्कृति पनि छ । त्यसैले म नेपालको भ्रमण गर्न धेरै पहिलेदेखि लालायित थिएँ । मैले चीनको भ्रमण गर्नुभएका धेरै नेपाली नेताहरूसँग धेरैपटक भेटवार्ता गरेको छु र उहाँहरूसँग गहिरो मित्रता पनि गाँसेको छु ।

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 
Top