siddhartha

के हो पञ्चबलि ? हिन्दूधर्मका ज्ञाता भन्छन्– जीवहत्या पञ्चबलि होइन

लीना खड्का


Monday, 25 Sep, 2017 2:18 PM
असुरमाथि दैवी शक्तिको जीतमा विजयोत्सव मनाइँदै आएको विजया दशमी हिन्दू प्राचीन र ठूलो चाड हो । विजया दशमीलाई बडा दशैँ तथा नवरात्रि पनि भनिन्छ । विजया दशमीमा भक्तहरुले दुर्गा भवानीको नौ रुपको पूरा आरधना गर्छन् । 
 
पौराणिक कथाअनुसार दुर्गा भवानीको जन्म असुर नाशका लागि भएको थियो । यही कारण बडा दशैँमा जगदम्बे दुर्गा भवानीको विशेष रुपले पूजा आरधना हुने गर्छ । दशैँको समय देवी स्थानहरुमा भक्तहरुको बाक्लै भिड लाग्छ । 

दशैँको पहिलो दिन माता दुर्गा भवानीको प्रथम स्वरुप शैलेपुत्रीको पूजा आरधना गरिन्छ । दोस्रो दिन ब्रम्ह्चारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुशमाण्डा, पाँचौं दिन स्कन्दमाता, छैठौं दिन कात्यमयनी, सातौं दिन कालरात्रि, आठौं दिन महागौरी र नौ दिन सिद्धिधात्रीको पूजा आरधाना गरिन्छ । नवरात्रिको नवौँ दिन माता दुर्गा भवानी आफ्ना भक्तहरुको माझमा रहनका लागि पृथ्वीमा आएर बस्ने जनआस्था पनि रहँदै आएको छ । यसै कारणले दशैँका नौ दिन भक्तहरु माता दुर्गालाई खुसी बनाएर आर्शीवाद ग्रहण गर्न अनेकौ विधी विधानमा माता जगदम्बाको स्तुती गर्छन् ।

बडा दशैको सुरुवात घटस्थापनाबाट हुन्छ । यो दन घडा स्थापना गरी नौ थरीका अन्नहरुबाट जमरा राखिन्छ । दोस्रो, तेस्रो, चौथो र पाँचौ दिन बिहान र बेलुका शुद्ध भएर जमरामा नित्य पूजा, आरधना र धुप बत्ती गर्ने गरिन्छ । छैठौं दिन बेलुका बेलको हाँगाको स्तुती गरिन्छ र सोही बेलको हाँगो, उखुको बोट, केराको पात लगायतका अन्य फूलहरु सहित दशैको सातौं दिन भित्राइन्छ र दुर्गा माताको प्रमुख तीन स्वरुप महागौरी, महालक्ष्मी र महा सरस्वतीको आव्हान गरिन्छ ।

बडादशैँको आठौँ दिनलाई महाअष्टमी र नवौं दिनलाई महानवमी भनिन्छ । त्यसै बडा दशैको १० दिनलाई असुरमाथि दैवी शक्तिको विजयदिवसको रुपमा शुभसाइत निकालेर माता दुर्गा भवानीको आर्शीवाद स्वरुप टिका र जमरा ठूला र मान्यजनको हातबाट ग्रहण गरिन्छ । दशैँको अन्तिम दिन कोजाग्रत पूर्णिमामा जमरालाई नदीमा लागेर विसर्जन गर्ने प्रचलन छ । 

बडा दशैँमा महाअष्टमी र महानवमीको छुट्टै महत्व छ । साँचै नै दशैँ आएको अनुभूति यी दिनहरुले गराउँछन् । तर, यी दिनहरुमा हजारौं वर्षदेखि  विद्यमान बली प्रथा छ । यसलाई धर्मको नाम दिइएको छ र निकै महत्वमा पनि राखिएको छ । घिरौंला र कुबिण्डोमात्रै होइन कुखुरा, बोका, राँगो, हाँसको बलि पनि दिइन्छ । पशुपंक्षि बलीलाई दशैँमा राज्यले नै मान्यता दिएको छ । राष्ट्रिय कोतघरहरुमा पनि वलि दिने गरिएको छ । वर्षौंदेखि काठमाडौंको बसन्तपुरमा रहेको दशैँ घरमा कालरात्रिको नाममा पञ्चबलि दिने प्रचलन पनि छ । त्यहाँ पञ्च बलिका रुपमा थुप्रै कुखुरा, बोका, राँगो, हाँस र कुबिन्डो बलि दिने गरिन्छ । 

के साँच्चै जगतजननी र जगदम्बा नामले पूजिने भगवती दुर्गाले रगतको बलि माग्लिन् त ? समस्त जगतकी आमा भनेर पूजित उनी आफ्नै सन्तानहरुको रगतको बलि पाउँदा खुसी होलिन् त ? बलि प्रथाले त हिन्दु धर्ममा नै प्रश्न चिन्ह खाडा गरिदिएको छ । 

हिन्दूधर्मका ज्ञाता प्राध्यापक भवानीप्रसाद खतिवडा हिन्दू धर्मशास्त्रमा कुनै पनि देवीदेवताले मलाई रगतको बलि देउ भनेको कुरा उल्लेख नगरिएको बताउँछन् । ‘वास्तवमा बलिको सन्देशमूलक भाव बेग्लै छ, जुन हामीले अझै पनि बुझ्न सकिरहेका छैनौं । बलि दिनु भनेको त्याग गर्नु हो । मानिसहरु भित्र रहेका काम, क्रोध, लोभ, मोह र घृणाजस्ता अमानवीय गुण तथा कुप्रवृत्तिहरु त्याग गरेर आफ्नो पुरै ध्यानचित्त मातालाई समर्पण गर्नु नै जगतजननि माता दुर्गाले चाहेको र खोजेको पञ्च बलि हो,’ खतिवडाले धर्मको ब्याख्या गरे ।

मानिसहरुको मासुप्रतिको बढ्दो मोहका कारणले गर्दा पनि दशँैमा बली दिने प्रचलन सुरु भएको हो । ‘बलि प्रथा मानिसको स्वार्थका लागि निर्मित एक कुप्रथा हो । माता दुर्गाको नाममा मानिसहरुले आफ्नो घृणितस्वार्थ पूर्तिका लागि यसको सरुवात गरेका हुन् । नत्र कुन आमाले आफ्नै सन्तानको रगतको बलि मागेर त्यसलाई प्रसाद स्वरुप खान भन्लिन् र ?’ खतिवडाको प्रश्न छ । 

 


Ruslan

paicho

bussewa

राजनीति

​काँग्रेस केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक बिहीबार

९ फागुन, काठमाडौ । नेपाली काँग्रेस केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको बैठक समसामयिक राजनीतिक विषयमा छलफल गर्न बिहीबार फागुन १० गते बस्दैछ । पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा बस्ने बैठकमा पार्टी संसदीय दलको विधानलगायत समसामयिक विषयमा छलफल हुने पार्टी केन्द्रीय कार्यालयका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले जानकारी दिए । 

संघीय संसदका सांसदको सपथग्रहण फागुन २० गते

९ फागुन, काठमाडौं । संघीय संसदका सांसदहरुको सपथग्रहण फागुन २० गते हुनेभएको छ । संसद सचिवालयले बुधबार सूचना प्रकाशित गरी फागुन २० गते अपरान्ह ४ बजे संघीय संसदको प्रतिनिधिसभा बैठक कक्षमा पद तथा गोपनीयताको सपथ ग्रहण हुने जनाएको छ । संघीय संसदमा प्रतिनिधिसभाका

मन्त्रालय भागवण्डा गर्न ओली प्रचण्ड छलफलमा

९ फागुन, काठमाडौं । मन्त्रिपरिषद बैठकलाई पूर्णता दिन नेकपा एमाले अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र माओवादी केन्द्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ बीच छलफल भएको छ । प्रस्ताविन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका अध्यक्षद्वय समेत रहेका ओली र प्रचण्डबीच मन्त्रालय बाँडफाँडको

अन्तर्राष्ट्रिय

​रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फिर्ता गर्नेबारे म्यानमारमा द्विपक्षीय बैठक

९ फागुन, एजेन्सी । बंगलादेशमा रहेका रोहिङ्ग्या म्यान्माली शरणार्थीलाई फिर्ता गर्ने सम्बन्धमा बंगलादेश र म्यानमारका अधिकारीबीच मङ्गलबार छलफल भएको समाचार छ । यसअघि बंगलादेश र म्यानमारबीच करिब दुई महिना भित्रमा रोहिङ्ग्या शरणार्थी फिर्ता गर्ने सहमति भएको जनाइएको थियो । उक्त सहमतिको पूर्ण कार्यान्वयन नभए पनि केही शरणार्थीहरु स्वदेश फर्केका छन् । 

सिरियामा हवाई हमला, बालबालिकासहित ७७ जनाको मृत्यु

८ फागुन, काठमाडौं । सिरियाको राजधानी दमास्कसनजिक सरकारी सेनाले गरेको हवाइ आक्रमणमा ७७ जनाको मृत्यु भएको छ ।  ३ सय जना घाइते भएका छन् । सरकारी सेनाले विद्रोहीलाई मारेको दावी गरे पनि मृत्यु हुनेमा २० जना बालबालिका र सर्वसाधारण छन् । राजधानी दमासकस नजिक गुटा भन्ने स्थानमा हवाइ र रकेट आक्रमण गरिएको हो । 

अमेरिकी राष्ट्रपति बन्दुक राख्न पाउने नियम सुधार गर्ने पक्षमा

८ फागुन,वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बन्दुक राख्न पाउने नियममा सुधारको पक्षमा समर्थन जनाएका छन् । नागरिकलाई बन्दुक राख्न इजाजत दिनु अघि उसको पृष्ठभूमिलाई सूक्ष्म ढंगबाट जाँच गर्नु पर्ने प्रस्तावमा उनले समर्थन गरेका हुन् । ह्वाइट हाउसकाअनुसार ट्रम्पले रिपब्लिकन सीनेटर जोन कार्निङले प्रस्तुत 

विचार / ब्लग

अध्यक्ष पद नै एमाले–माओवादी एकताको बाधक ! ओली र दाहालको आ–आफ्नै रणनीति

निर्वाचनलगत्तै पार्टी एकीकरण गर्ने बताएका दुई नेताले एकता प्रयास ठोस रुपमा अघि नबढेको बेला यस्तो कुरा बताउँदा दुबै पार्टीको एकता चाहनेलाई हौसला मिलेको थियो । आशा जागेको थियो । तर, एतिका दिन बितिसक्दा पनि पार्टी एकताले गति लिन सकेको छैन । 

१२ वर्षपछि प्रचण्डले सम्झिएकी दिपा

आफ्नो बच्चा बिरामी भएर धौलागिरी अन्चल अस्पताल बागलुङमा उपचार गराउँदै थिइन् दिलमाया रोका दिपा । बिहानको समय, त्यस्तै सवा आठ भएको हुँदो हो, उनको मोवाईलमा घण्टी वज्यो । उनले मोवाईल हेरिन कुनै परिचित नम्वर त थिएन, तै पनि फोन उठाईन । उनले हेलो भन्दा नभन्दै उताबाट आवाज आयो कतै परिचित जस्तो । हेलो दिपा जि हो ?

​नेपाल नीतिमा ‘फ्लेग्जिवल’ मोदी, ‘विन ओभर नेपाल’ नयाँ एजेण्डा !

नयाँ दिल्लीमा शुक्रवार सम्पन्न नेपाल भारत प्रबुद्व समुह ‘इपीजी’को छैठौं बैठकमा भारतले देखाएको लचकताले भारतले आफ्नो नेपाल नीतिमा केही परिवर्तन ल्याउन खोजेको संकेत गरेको छ । नेपालमा नयाँ राजनीतिक परिवर्तनपछि बसेको इपीजीको यो पहिलो बैठक हो । नेपाल र भारतबीच भएका सन्धि र सम्झौताको पुनरावलोकन गरी सम्बन्धको नयाँ आयाम खोज्ने कार्यादेश पाएको ‘इपीजी’ समुहले कुनै ठोस सहमति गर्न नसक्ने भएपनि उसको निष्कर्ष दुवै देशका लागि नैतिक बन्धनयुक्त  भने अवश्य छ :
Top