cg electronics
nlic

के हो पञ्चबलि ? हिन्दूधर्मका ज्ञाता भन्छन्– जीवहत्या पञ्चबलि होइन

लीना खड्का


Monday, 25 Sep, 2017 2:18 PM
असुरमाथि दैवी शक्तिको जीतमा विजयोत्सव मनाइँदै आएको विजया दशमी हिन्दू प्राचीन र ठूलो चाड हो । विजया दशमीलाई बडा दशैँ तथा नवरात्रि पनि भनिन्छ । विजया दशमीमा भक्तहरुले दुर्गा भवानीको नौ रुपको पूरा आरधना गर्छन् । 
 
पौराणिक कथाअनुसार दुर्गा भवानीको जन्म असुर नाशका लागि भएको थियो । यही कारण बडा दशैँमा जगदम्बे दुर्गा भवानीको विशेष रुपले पूजा आरधना हुने गर्छ । दशैँको समय देवी स्थानहरुमा भक्तहरुको बाक्लै भिड लाग्छ । 

दशैँको पहिलो दिन माता दुर्गा भवानीको प्रथम स्वरुप शैलेपुत्रीको पूजा आरधना गरिन्छ । दोस्रो दिन ब्रम्ह्चारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुशमाण्डा, पाँचौं दिन स्कन्दमाता, छैठौं दिन कात्यमयनी, सातौं दिन कालरात्रि, आठौं दिन महागौरी र नौ दिन सिद्धिधात्रीको पूजा आरधाना गरिन्छ । नवरात्रिको नवौँ दिन माता दुर्गा भवानी आफ्ना भक्तहरुको माझमा रहनका लागि पृथ्वीमा आएर बस्ने जनआस्था पनि रहँदै आएको छ । यसै कारणले दशैँका नौ दिन भक्तहरु माता दुर्गालाई खुसी बनाएर आर्शीवाद ग्रहण गर्न अनेकौ विधी विधानमा माता जगदम्बाको स्तुती गर्छन् ।

बडा दशैको सुरुवात घटस्थापनाबाट हुन्छ । यो दन घडा स्थापना गरी नौ थरीका अन्नहरुबाट जमरा राखिन्छ । दोस्रो, तेस्रो, चौथो र पाँचौ दिन बिहान र बेलुका शुद्ध भएर जमरामा नित्य पूजा, आरधना र धुप बत्ती गर्ने गरिन्छ । छैठौं दिन बेलुका बेलको हाँगाको स्तुती गरिन्छ र सोही बेलको हाँगो, उखुको बोट, केराको पात लगायतका अन्य फूलहरु सहित दशैको सातौं दिन भित्राइन्छ र दुर्गा माताको प्रमुख तीन स्वरुप महागौरी, महालक्ष्मी र महा सरस्वतीको आव्हान गरिन्छ ।

बडादशैँको आठौँ दिनलाई महाअष्टमी र नवौं दिनलाई महानवमी भनिन्छ । त्यसै बडा दशैको १० दिनलाई असुरमाथि दैवी शक्तिको विजयदिवसको रुपमा शुभसाइत निकालेर माता दुर्गा भवानीको आर्शीवाद स्वरुप टिका र जमरा ठूला र मान्यजनको हातबाट ग्रहण गरिन्छ । दशैँको अन्तिम दिन कोजाग्रत पूर्णिमामा जमरालाई नदीमा लागेर विसर्जन गर्ने प्रचलन छ । 

बडा दशैँमा महाअष्टमी र महानवमीको छुट्टै महत्व छ । साँचै नै दशैँ आएको अनुभूति यी दिनहरुले गराउँछन् । तर, यी दिनहरुमा हजारौं वर्षदेखि  विद्यमान बली प्रथा छ । यसलाई धर्मको नाम दिइएको छ र निकै महत्वमा पनि राखिएको छ । घिरौंला र कुबिण्डोमात्रै होइन कुखुरा, बोका, राँगो, हाँसको बलि पनि दिइन्छ । पशुपंक्षि बलीलाई दशैँमा राज्यले नै मान्यता दिएको छ । राष्ट्रिय कोतघरहरुमा पनि वलि दिने गरिएको छ । वर्षौंदेखि काठमाडौंको बसन्तपुरमा रहेको दशैँ घरमा कालरात्रिको नाममा पञ्चबलि दिने प्रचलन पनि छ । त्यहाँ पञ्च बलिका रुपमा थुप्रै कुखुरा, बोका, राँगो, हाँस र कुबिन्डो बलि दिने गरिन्छ । 

के साँच्चै जगतजननी र जगदम्बा नामले पूजिने भगवती दुर्गाले रगतको बलि माग्लिन् त ? समस्त जगतकी आमा भनेर पूजित उनी आफ्नै सन्तानहरुको रगतको बलि पाउँदा खुसी होलिन् त ? बलि प्रथाले त हिन्दु धर्ममा नै प्रश्न चिन्ह खाडा गरिदिएको छ । 

हिन्दूधर्मका ज्ञाता प्राध्यापक भवानीप्रसाद खतिवडा हिन्दू धर्मशास्त्रमा कुनै पनि देवीदेवताले मलाई रगतको बलि देउ भनेको कुरा उल्लेख नगरिएको बताउँछन् । ‘वास्तवमा बलिको सन्देशमूलक भाव बेग्लै छ, जुन हामीले अझै पनि बुझ्न सकिरहेका छैनौं । बलि दिनु भनेको त्याग गर्नु हो । मानिसहरु भित्र रहेका काम, क्रोध, लोभ, मोह र घृणाजस्ता अमानवीय गुण तथा कुप्रवृत्तिहरु त्याग गरेर आफ्नो पुरै ध्यानचित्त मातालाई समर्पण गर्नु नै जगतजननि माता दुर्गाले चाहेको र खोजेको पञ्च बलि हो,’ खतिवडाले धर्मको ब्याख्या गरे ।

मानिसहरुको मासुप्रतिको बढ्दो मोहका कारणले गर्दा पनि दशँैमा बली दिने प्रचलन सुरु भएको हो । ‘बलि प्रथा मानिसको स्वार्थका लागि निर्मित एक कुप्रथा हो । माता दुर्गाको नाममा मानिसहरुले आफ्नो घृणितस्वार्थ पूर्तिका लागि यसको सरुवात गरेका हुन् । नत्र कुन आमाले आफ्नै सन्तानको रगतको बलि मागेर त्यसलाई प्रसाद स्वरुप खान भन्लिन् र ?’ खतिवडाको प्रश्न छ । 

 


Ruslan

paicho

bussewa

राजनीति

​संघीय समाजवादी फोरम सरकारमा सहभागी हुँदै

१४ जेठ, काठमाडौ । संघीय समाजवादी फोरम नेपाल केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारमा सहभागी हुने भएका छन् । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी र संघीय समाजवादी फोरम नेपालबीच आज प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा दुई बुँदे सहमति भएपछि संघीय समाजवादी फोरमलाई सरकारमा जान बाटो खुलेको हो । सहमतिमा प्रधानमन्त्री एवं नेकपाका अध्यक्ष ओली र नेकपाका अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल तथा संघीय फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले हस्ताक्षर

राष्ट्रियसभाबाट सरकारको नीति तथा कार्यक्रम पारित

१३ जेठ, काठमाडौ ।  राष्ट्रियसभाको बहुमतले आगामी आर्थिक वर्ष २०७५\७६को नीति तथा कार्यक्रम पारित गरेको छ । बानेश्वरस्थित संघीय संसद् भवनमा आज बसेको राष्ट्रियसभा बैठकले यही जेठ ७ गते संसद्को दुवै सदनमा प्रस्तुत आगामी आवको नीति तथा कार्यक्रम पारित भएको हो । बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको जवाफपछि सदस्य राधेश्याम अधिकारी, वृषेशचन्द्र लाल, जीतेन्द्रनारायण देव, प्रमिला कुमारी र अनिता देवकोटाले प्रधानमन्त्रीले 

राष्ट्रियसभा बैठक शुरु

१३ जेठ, काठमाडौ । राष्ट्रियसभाको आजको बैठक शुरु भएको छ । बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले यही जेठ ७ गते संसद्को दुवै सदनमा प्रस्तुत गरिएको आगामी आर्थिक वर्ष २०७५÷७६ को नीति तथा कार्यक्रममाथि उठेका प्रश्नको जवाफ दिँदै छन् । प्रधानमन्त्री ओलीले यही जेठ १० गते राष्ट्रियसभामा नीति तथा कार्यक्रममाथि छलफल गरियोस् भन्ने प्रस्ताव गरेका थिए । छलफलका क्रममा तीन संशोधनसहित राष्ट्रियसभा सदस्यले आफ्ना धारणा राखेका

अन्तर्राष्ट्रिय

​श्रीलङ्कामा मौसमी वर्षाका कारण २३ को मृत्यु

१४  जेठ, कोलम्बो । श्रीलङ्कामा मौसमी वर्षाका कारण मृत्युहुने व्यक्तिको संख्या २३ पुगेको श्रीलङ्का प्रकोप व्यवस्थापन केन्द्र (डिएमसी) ले सोमबार जानकारी दिएको छ । अबिरल रुपमा परेको यस वर्षाबाट ७५ हजार व्यक्तिलाई शरणार्थी शिविरसम्म पु¥याइएको पनि सो समाचारमा जनाइएको छ । यस आइतबार मात्र परेको चट्याङमा परी पाँच जनाको मृत्यु भएको थियो । त्यसैगरी भारी वर्षाको कारण परेको डुबानमा २३ जनाको मृत्यु भएको डिएमसीमा प्रवक्ता 

ट्रम्प-किम बैठक रद्द हुनुमा को जिम्मेवार ?

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले मे २४ मा उत्तर कोरियाली नेता किम जोन उनलाई पत्र पठाउँदै सिंगापुरमा जुन १२ का लागि प्रस्तावित शिखर बैठक रद्द गरेको जानकारी गराए। शिखर बैठक रद्द गरिएको खबर त्यतिबेला आयो जतिबेला उत्तर कोरियाले पुङ्गेरीस्थित आफ्नो पारमाणविक परीक्षणस्थललाई नष्ट पारिसकेको थियो। उत्तर कोरियाको त्यो कदमले धेरैलाई आश्चर्यमा पारेको थियो र पछिल्ला हप्ताहरूमा त्यसप्रति प्रतिक्रियाहरू आउने क्रम जारी थियो।

विचार / ब्लग

लालबाबु पण्डितको ‘सेलिब्रेटी’ मोह, आफ्नै कर्मचारीलाई पागल भन्न मिल्छ ?

कर्मचारी समायोजन अन्र्तगतको स्वेच्छिक अवकाशको विषयलाई लिएर यतिबेला प्रधानमन्त्री, मन्त्री र कर्मचारीबीच जुहारी चलिरहेको छ । अवकाशको विषयलाई लिएर दुवै पक्ष एकअर्काप्रति तिखो टिप्पणीमा उत्रिएका छन् । उनीहरुबीचको आरोप–प्रत्यारोपलाई सुन्दा दुवै पक्ष एकअर्काप्रति पूर्णरुपमा सशंकित् र अविश्वस्त देखिएका छन् ।

माइत जाने चेलीलाई ५ सय ८० शब्दको सुझाव

माइत भन्ने बित्तिकै हरेक महिलाको अनुहारमा रौनक आउँछ । माइतको मोह महिलाले जीवनभर भुल्दैनन् । पतिले घरमा जतिसुकै सुख दिएको होस्, माइतमा पाइने सुखका अगाडि ती सबै कम लाग्छन् । माइतबाट सानो बोलावट मात्रै आउनुपर्छ, जानका लागि तुरुन्त तयार नहुने को नै होला र ? माइत जानु नराम्रो होइन । तर, प्रायः के पनि देखिन्छ भने जुन खुसी र उत्साहले महिलाहरु माइत जान्छन्, त्यति नै खुसी लिएर भने फर्कदैनन् ।

अध्यक्ष पद नै एमाले–माओवादी एकताको बाधक ! ओली र दाहालको आ–आफ्नै रणनीति

निर्वाचनलगत्तै पार्टी एकीकरण गर्ने बताएका दुई नेताले एकता प्रयास ठोस रुपमा अघि नबढेको बेला यस्तो कुरा बताउँदा दुबै पार्टीको एकता चाहनेलाई हौसला मिलेको थियो । आशा जागेको थियो । तर, एतिका दिन बितिसक्दा पनि पार्टी एकताले गति लिन सकेको छैन । 
Top