HIMALAYAN HYDRO
nlic

के हो पञ्चबलि ? हिन्दूधर्मका ज्ञाता भन्छन्– जीवहत्या पञ्चबलि होइन

लीना खड्का


Monday, 25 Sep, 2017 2:18 PM
असुरमाथि दैवी शक्तिको जीतमा विजयोत्सव मनाइँदै आएको विजया दशमी हिन्दू प्राचीन र ठूलो चाड हो । विजया दशमीलाई बडा दशैँ तथा नवरात्रि पनि भनिन्छ । विजया दशमीमा भक्तहरुले दुर्गा भवानीको नौ रुपको पूरा आरधना गर्छन् । 
 
पौराणिक कथाअनुसार दुर्गा भवानीको जन्म असुर नाशका लागि भएको थियो । यही कारण बडा दशैँमा जगदम्बे दुर्गा भवानीको विशेष रुपले पूजा आरधना हुने गर्छ । दशैँको समय देवी स्थानहरुमा भक्तहरुको बाक्लै भिड लाग्छ । 

दशैँको पहिलो दिन माता दुर्गा भवानीको प्रथम स्वरुप शैलेपुत्रीको पूजा आरधना गरिन्छ । दोस्रो दिन ब्रम्ह्चारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुशमाण्डा, पाँचौं दिन स्कन्दमाता, छैठौं दिन कात्यमयनी, सातौं दिन कालरात्रि, आठौं दिन महागौरी र नौ दिन सिद्धिधात्रीको पूजा आरधाना गरिन्छ । नवरात्रिको नवौँ दिन माता दुर्गा भवानी आफ्ना भक्तहरुको माझमा रहनका लागि पृथ्वीमा आएर बस्ने जनआस्था पनि रहँदै आएको छ । यसै कारणले दशैँका नौ दिन भक्तहरु माता दुर्गालाई खुसी बनाएर आर्शीवाद ग्रहण गर्न अनेकौ विधी विधानमा माता जगदम्बाको स्तुती गर्छन् ।

बडा दशैको सुरुवात घटस्थापनाबाट हुन्छ । यो दन घडा स्थापना गरी नौ थरीका अन्नहरुबाट जमरा राखिन्छ । दोस्रो, तेस्रो, चौथो र पाँचौ दिन बिहान र बेलुका शुद्ध भएर जमरामा नित्य पूजा, आरधना र धुप बत्ती गर्ने गरिन्छ । छैठौं दिन बेलुका बेलको हाँगाको स्तुती गरिन्छ र सोही बेलको हाँगो, उखुको बोट, केराको पात लगायतका अन्य फूलहरु सहित दशैको सातौं दिन भित्राइन्छ र दुर्गा माताको प्रमुख तीन स्वरुप महागौरी, महालक्ष्मी र महा सरस्वतीको आव्हान गरिन्छ ।

बडादशैँको आठौँ दिनलाई महाअष्टमी र नवौं दिनलाई महानवमी भनिन्छ । त्यसै बडा दशैको १० दिनलाई असुरमाथि दैवी शक्तिको विजयदिवसको रुपमा शुभसाइत निकालेर माता दुर्गा भवानीको आर्शीवाद स्वरुप टिका र जमरा ठूला र मान्यजनको हातबाट ग्रहण गरिन्छ । दशैँको अन्तिम दिन कोजाग्रत पूर्णिमामा जमरालाई नदीमा लागेर विसर्जन गर्ने प्रचलन छ । 

बडा दशैँमा महाअष्टमी र महानवमीको छुट्टै महत्व छ । साँचै नै दशैँ आएको अनुभूति यी दिनहरुले गराउँछन् । तर, यी दिनहरुमा हजारौं वर्षदेखि  विद्यमान बली प्रथा छ । यसलाई धर्मको नाम दिइएको छ र निकै महत्वमा पनि राखिएको छ । घिरौंला र कुबिण्डोमात्रै होइन कुखुरा, बोका, राँगो, हाँसको बलि पनि दिइन्छ । पशुपंक्षि बलीलाई दशैँमा राज्यले नै मान्यता दिएको छ । राष्ट्रिय कोतघरहरुमा पनि वलि दिने गरिएको छ । वर्षौंदेखि काठमाडौंको बसन्तपुरमा रहेको दशैँ घरमा कालरात्रिको नाममा पञ्चबलि दिने प्रचलन पनि छ । त्यहाँ पञ्च बलिका रुपमा थुप्रै कुखुरा, बोका, राँगो, हाँस र कुबिन्डो बलि दिने गरिन्छ । 

के साँच्चै जगतजननी र जगदम्बा नामले पूजिने भगवती दुर्गाले रगतको बलि माग्लिन् त ? समस्त जगतकी आमा भनेर पूजित उनी आफ्नै सन्तानहरुको रगतको बलि पाउँदा खुसी होलिन् त ? बलि प्रथाले त हिन्दु धर्ममा नै प्रश्न चिन्ह खाडा गरिदिएको छ । 

हिन्दूधर्मका ज्ञाता प्राध्यापक भवानीप्रसाद खतिवडा हिन्दू धर्मशास्त्रमा कुनै पनि देवीदेवताले मलाई रगतको बलि देउ भनेको कुरा उल्लेख नगरिएको बताउँछन् । ‘वास्तवमा बलिको सन्देशमूलक भाव बेग्लै छ, जुन हामीले अझै पनि बुझ्न सकिरहेका छैनौं । बलि दिनु भनेको त्याग गर्नु हो । मानिसहरु भित्र रहेका काम, क्रोध, लोभ, मोह र घृणाजस्ता अमानवीय गुण तथा कुप्रवृत्तिहरु त्याग गरेर आफ्नो पुरै ध्यानचित्त मातालाई समर्पण गर्नु नै जगतजननि माता दुर्गाले चाहेको र खोजेको पञ्च बलि हो,’ खतिवडाले धर्मको ब्याख्या गरे ।

मानिसहरुको मासुप्रतिको बढ्दो मोहका कारणले गर्दा पनि दशँैमा बली दिने प्रचलन सुरु भएको हो । ‘बलि प्रथा मानिसको स्वार्थका लागि निर्मित एक कुप्रथा हो । माता दुर्गाको नाममा मानिसहरुले आफ्नो घृणितस्वार्थ पूर्तिका लागि यसको सरुवात गरेका हुन् । नत्र कुन आमाले आफ्नै सन्तानको रगतको बलि मागेर त्यसलाई प्रसाद स्वरुप खान भन्लिन् र ?’ खतिवडाको प्रश्न छ । 

 


Ruslan

machha bank

ime

राजनीति

कमजोर सरकार र निरीह प्रतिपक्षले जनता निराशः नेता सिटौला

२ माघ, काठमाडौं । नेपाली काङ्ग्रेस नेता कृष्णप्रसाद सिटौलाले कमजोर सरकार र निरीह प्रतिपक्षका कारण जनतामा निराशा बढ्दै गएको बताएका छन् । गृह नगर भद्र्रपुरमा आज पत्रकारसँग कुरा गर्दै नेता सिटौला बहुमत पाएको बलियो वर्तमान सरकारले जनचाहनाअनुसार काम गर्न नसकेको विचार व्यक्त गरे । ‘दुई तिहाइको सरकार आएपछि जनतामा ठूलो आशा जागेको थियो’, उनले भने, ‘तर, अपेक्षाकृत काम भएको छैन, प्रतिपक्षमा रहेको काङ्ग्रेसले पनि गतिलो भूमिका 

देशमा अशान्ति र अस्थिरता युगको अन्त्य : वरिष्ठ नेता नेपाल

२ माघ, काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले देशमा अशान्ति र अस्थिरताको युगको अन्त्य भएको बताएका छन् । भक्तपुरबाट प्रकाशित हुने समय समाज साप्ताहिकको आज आयोजित १४ औँ वर्ष प्रवेश कार्यक्रममा उनले अब देशमा शान्ति र स्थिरता स्थापना भइसकेको बताए । दुई तिहाइको वर्तमान सरकार र नेकपाबाट जनताले विकास र समृद्धिको ठूलो आशा राखेको बताउँदै उनले सरकारले अघि सारेको समृद्ध मुलुक र सुखी 

पहिचान ‘मागेर या बिन्ती चढाएर’ पाइँदैन : प्रचण्ड

२ माघ, धादिङबेँसी । पूर्वप्रधानमन्त्री एवं नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले कुनै पनि जातीय भाषीले आप्mनो पहिचान ‘मागेर वा बिन्ती चढाएर’ नपाइने धारणा व्यक्त गरेका छन् । लिःल फङ (घले समाज) केन्द्रीय समितिले आज धादिङ बेँसीमा आयोजना गरेको  ल्होसार कार्यक्रममा उनले घले जातिलाई आदिवासीमा सुसूचित गराउन आफूले सक्दो प्रयास गर्ने विश्वास दिलाए । पूर्व प्रधानमन्त्री प्रचण्डले घले जातिको आफ्नै परम्परा, संस्कृति, वेशभूषा

अन्तर्राष्ट्रिय

फिलिपिन्समा शक्तिशाली भूकम्प

२ माघ, दाभाओ सिटी । दक्षिण फिलिपिन्समा बुधबार बिहान सबेरै ५.९ म्यानिच्युडको भूकम्प आएको छ । तर यस भूकम्पको कारण मानवीय भौतिक क्षतिको भने हालसम्म कुनै समाचार प्राप्त नभएका यहाँको भू विज्ञान विभागले जानकारी दिएको छ । स्थानीय समयानुसार बुधबार बिहान ४ बजे सो भूकम्प आएको थियो । सो भूकम्पको केन्द्रविन्दु दाभाओ ओरिएन्टल प्रान्तको जेनेरोसो शहरबाट १४९ किलोमिटर दक्षिणपूर्वमा ४८ गहिराईमा रहेको सो विभागले जानकारी दिएको 

केन्याको होटल परिसरमा आक्रमण, पन्ध्र जनाको मृत्यु

२ माघ, नैरोबी । केन्याको राजधानी शहर नैरोबीको एक होटेल परिसरमा मङ्गलबार आत्मघाती बम आक्रमण र गोलाबारीमा परी कम्तीका १५ जनाको मृत्यु भएको प्रहरी स्रोतले जानकारी दिएको छ । एक सय एक कोठा, रेष्टुरेन्ट, कार्यालय भवनहरु र स्वास्थ्य केन्द्रसमेत रहेको यस होटेल परिसरमा मङ्गलबार अपराह्न अल शबाब इस्लामिक आतङ्ककारी समूहले आक्रमण गरेको दाबी गरेका छन् । विस्फोटक पदार्थ बोकेको एक आत्मघाती आक्रमणकारी होटेलमा छिरेको र 

काबुलमा भिषण हमला, चारको मृत्यु, ९० जना घाइते

१ माघ, काबुल । अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा सोमबार साँझ भएको शक्तिशाली ट्रक बम बिस्फोटमा परी चार व्यक्तिको मृत्यु हुनुका साथै अन्य ९० जना घाइते भएका छन् । घाइते भएकामा २३ जना बालबालिका पनि छन् । गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता नाजिब दानिसले बिस्फोटमा भएको क्षतिको विवरण सङ्कलन भइरहेको बताएका छन्  । विस्फोटबाट मारिएकाहरुमा तीन जना सैनिक र एक जना सर्वसाधारण छन् । घाइते भएकामा १२ जना महिला पनि छन् । उक्त बिस्फोट निकै

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top