ghaderi
esewa

मुलुक कसरी चलाउने ? पृथ्वीनारायणका दिब्योपदेश पढे पुग्छ !


Friday, 11 Jan, 2019 9:10 AM
२७ पुस, काठमाडौं । नेपाल एकीकरणका नायक पृथ्वीनारायण शाहको सम्झना हरेक नेपालीको मनमा छ । यो देशको स्वाधिनता कसरी जोगाउने, अखण्डता कसरी कायम गर्ने र देशको विकास कसरी हुन्छ । आज पनि नेपाली राजनीतिको केन्द्रविन्दुमा यिनै विषय छन् । यही मुलमन्त्रलाई बुझ्न नसक्दा दुईतिहाईको सरकार बन्दा पनि नेपालमा स्थिरताको लक्षण देखिएको छैन । मुलुकको शासन कसरी चलाउने भनि उनले दिएको विचारलाई अहिलेको नेतृत्वले बुझ्न सक्यो भने हाम्रा धेरै समस्याको हल एकैपटक हुन्छ । 

जुनसुकै देशको परराष्ट्र नीतिका तीनवटा लक्ष्य हुन्छन् । पहिलो– देशको स्वाधीनता, सार्वभौमिकता र प्रादेशिक अखण्डताको रक्षा गर्ने । दोस्रो– आर्थिक, सामाजिक विकास र तेस्रो– विदेशी हस्तक्षेप एवं घुसपैठबाट बच्ने । ठूला शक्ति राष्ट्रहरुले कमजोर देशभित्र हस्तक्षेप गर्छन् । सानाले त्यो हस्तक्षेपलाई रोक्ने प्रयास गर्छन् । पृथ्वीनारायण शाहको परराष्ट्र नीतिलाई यसैको आलोकमा हेरिनुपर्छ । उनको परराष्ट्र नीतिमा पाँच वटा मुख्य तत्व देखिन्छन् । उनको परराष्ट्रनीतिको लक्ष्य पनि नेपालको सुरक्षा नै हो ।

हिमालयको काखमा एउटा हिन्दूराष्ट्र निर्माण गर्ने र त्यसलाई सुरक्षित राख्ने उनको परराष्ट्र नीतिको प्रमुख लक्ष्य देखिन्छ । त्यसैकारण उनले नेपाल एकीकरण गरे । किनभने, जनतामा एकता नभइकन सुरक्षा हुँदैन भन्ने उनलाई थाहा थियो । भारतमा त्यो प्रष्ट देखेका थिए । १९ वर्षको उमेरमा उनी राजा बने । २० वर्षको उमेरमा हतियार किन्न बनारसको यात्रामा गए । गोरखाको राजपाठ आफ्नी आमा र कालु पाण्डेलाई जिम्मा लगाएर बनारस गएका थिए । बनारस जाँदा उनले हतियार मात्रै किनेनन, बिहे पनि गरे । आफ्नो गोत्र बदले ।

त्यतिबेला गंगाजीको दायाँ–बायाँ रहेका हालको उत्तर भारतका राजा, रजौटाहरुको अवस्था कमजोर थियो । तिनीहरुलाई अंग्रेजहरुले कपाकप खाँदै जाने सम्भावना पृथ्वीनारायण शाहले देखे । नेपालमा बाइसे र चौबीसेलगायत काठमाडौं उपत्यका र पूर्वका किराँत राज्यहरु समेत एक भएन भने अंग्रेजले त्यसैगरी खान्छ भन्ने उनले देखे । र, नेपाल एकीकरण नै उनको परराष्ट्र नीतिको पहिलो तत्व हो ।

दोस्रो तत्व हो, त्यो एकीकरणका लागि आवश्यक कुटनीति र राजनीति । त्यही उनले गरे । काठमाडौं र नुवाकोटतर्फ लडाईं शुरु गर्नुअघि उनले बाइसे, चौबीसे सबै राजाहरुकहाँ आफ्ना दूत पठाए । लमजुङ, तनहुँ, कास्की, पर्वत, पाल्पा, रुकुम, सल्यान सबैतिर दूत पठाए । काठमाडौंमा समेत पठाइएका छन् । उनले सबैलाई कूटनीतिक र राजनीतिक तवरले सहमत गर्ने कोशिस गरे, ‘हामी एक भएनौं भने अंग्रेजको दास हुनेछौं । एक हुने कि नहुने ? हेर्नुस, तराईभन्दा पारि भारतमा के भइरहेको छ ?’
यसो भनेर सबैलाई सहमत बनाउने कोशिस गरे ।
एकीकरणकै सिलसिलामा उनले मकवानपुरका राजा हेमकर्ण सेनकी छोरीसँग बिहे गरेका थिए । तर, बिहे मात्रै गरे, राजकुमारीलाई गोर्खा ल्याएनन् । त्यो खटपट अर्कै छ । मकवानपुरका राजाको सम्पर्क तराईका मुसलमान राजाहरुसँग पनि थियो । र, उनीहरुले हातहतियार ल्याउनका लागि मद्दत गर्छन् कि भनेर बिहे गरेका थिए । तर, व्यवहारमा आफूलाई अपमान गरेको महशुस पृथ्वीनारायण शाहलाई भयो ।
उनले भनेका छन् , ‘डोला पनि ल्याउँ, मकवानपुरसँग कुरा पनि गरौं भनेर गयौं तर कुरा मिलेन । त्यसपछि मैले नौलाखे हीरा र एकदन्त हात्ती दिन्छौ भने डोला पनि लैजान्छु र दिँदैनौ भने फर्केर जान्छु भनेर निहुँ झिकेँ ।’
आफ्नो माग पूरा नभएपछि पृथ्वीनारायण शाह चन्द्रागिरी हुँदै गोरखा फर्किए । अहिले केबलकार बनेको ठाउँबाट काठमाडौं उपत्यका हेर्दा साह्रै राम्रो देखे । उनका साथमा आएका ज्योतिषीहरुले ‘तपाईंको इच्छा पूरा हुन्छ’ भनिदिए ।
‘कसरी मेरो मनको इच्छा तिमीहरुले बुझ्यौ’ भनेर सोध्दा उनीहरुले भने, ‘जसै तीन शहर नेपाल खाल्डोमा नजर भएथ्यो, सहसा हात जुँगामा गयो ।’ त्यो भनेको ‘त्यहाँको राजा हुन पाए त’ भन्ने भाव झल्किन्छ उनको भनाइमा ।
तेस्रो, उनको परराष्ट्रनीतिको तत्व हो, सेना । यदि राजनीति र कूटनीतिले काम गरेन भने सेना प्रयोग गर्ने । त्यतिबेला उनीसँग १५–१६ सय सैनिक थिए होलान् । गोर्खामा १२ हजार घरधुरी थिए । ती धुरीबाट १–१ जना लडाका मागेर लडाईं थालिएको थियो । त्यतिबेला न बर्दी थियो, न त कवाज हुन्थ्यो ।
बनारसबाट फर्केर आउँदा गोरखपुरबाट उनले तीन जना मुसलमान साथमा लिएर आएका थिए । उनीहरुलाई बन्दुक बनाउने, चलाउने र मर्मत गर्ने तरिका थाहा थियो । उनीहरुले गोर्खाली फौजलाई तालिम दिए ।

सिन्धुलीगढीमा क्याप्टेन किनलकको फौजलाई गोरखाको फौजले परास्त गरेको थियो । ‘उहाँ पनि काटी पत्थर काला च्याती ल्यायाँ’ भनेका छन् । ‘पत्थर काला’ भनेको बन्दुक हो । खोसेर त ल्याइयो तर कसरी चलाउने हो भन्ने थाहा थिएन । ती मुसलमानलाई थाहा रहेछ । उनीहरुको सहयोगमा अरुले पनि सिके ।
पृथ्वीनारायण शाहको परराष्ट्र नीतिको चौथो तत्व हो प्रतिरक्षात्मक लडाईं । दिव्योपदेशमा उनले भनेका छन, ‘जाई कटक नगर्नु, झिकी कटक गर्नु ।’ यसको अर्थ हो, आफैं निहुँ खोजेर जाइनलाग्नु तर निहुँ खोज्न आउनेलाई त्यसै नछोड्नु ।
नेपाल पहाडी मुलुक भएकाले परम्परादेखि नै पहाडमा लड्न हामी अभ्यस्त छौं । अग्लो ठाउँमा टाकुरामा बसेर तल बसेका शत्रुलाई ढुंगा गुल्टाएर वा धनुकाँड हानेर लड्ने हाम्रो शैली हो ।
हामी मैदानमा सक्दैनौं, त्यसैले आक्रमण गर्दै नजानु भनेर उनले भनेका छन् । उनले ‘सानालाई मिलाऊ, ठूलालाई नचलाऊ’ पनि भनेका छन् । यसैअनुरुप उनले बाइसे, चौबीसेलगायत राज्यहरुलाई आफूमा मिलाए तर भारत र चीनजस्ता महाशक्तिहरुलाई जिस्क्याउन गएनन् ।
पृथ्वीनारायण शाहले अपनाएको परराष्ट्र नीतिलाई नै जंंगबहादुर राणा, भीमसेन थापा, राजा महेन्द्रले पछ्याएको देखिन्छ । किनभने, परराष्ट्र नीतिको पहिलो निर्धारक तत्व भनेको भूगोल हो । अरु चिज बदलिन सक्छ, भूगोल बदलिँदैन । यही भूगोलका आधारमा पृथ्वीनारायण शाहले ‘नेपाल दुई ढुंगाबीचको तरुल हो’ भनेका थिए, जुन आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ ।
आर्थिक नीतिहरु
पृथ्वीनारायण शाहले मुलुकको आर्थिक समृद्धिका बारेमा पनि धेरै कुरा भनेका छन् । मुलुक गरिब भयो भने सुरक्षित रहँदैन भन्ने उनको मान्यता थियो ।
उनले पूर्व र पश्चिमको रास्ता बन्द गरी यहीँ रसुवाबाट, जहाँ अहिले चीनले बाटो खन्ने भनेको छ, काठमाडौंसम्म यातायातको बाटो खुलाउने इच्छा राखेका थिए । सिक्किम र गोरखाभन्दा पश्चिमका बाटो बन्द गर्ने उनको आशय हो ।

सिक्किममा अंग्रेजको पनि नियन्त्रण थियो । त्यतातिरको बाटो बन्द गरेर यताबाट व्यापार ग¥यो भने कर उठ्छ र हामी सम्पन्न हुन्छौं भन्ने उनको विश्वास हो ।
उनले समयमै भनेका थिए, ‘दक्षिणका बादशाहसँग घाहा राख्नु । त्यो महाचतुर छ ।’ घाहा भनेको शान्ति, मैत्री हो । त्यो भनेको अंग्रेजलाई खुशी राख्नु भनेको हो ।
‘हिन्दूस्तानमा विद्रोह भयो भने अंग्रेज फौज किल्ला खोज्दै आउन्या छन’ भनेर उनले भनेका छन् । किनभने, हिन्दूस्तानमा विद्रोह भयो भने सुरक्षाका लागि अंग्रेजहरु पहाडतिर स्वाभाविकै हुन्थ्यो । ‘आयो भने चुरेमा खुबै काटिन्या छ, ५–७ पुस्तालाई खजाना पनि मिल्न्याछ’ भन्नुको तात्पर्य हो, अंग्रेजहरु आए भने चुरेमा काट्छौं र ५–७ पुस्तालाई पुग्ने गरी हतियार खोस्छौं ।
उनले भनेका छन, विदेशका साहु–महाजनलाई गौर, पर्साहा (पर्सा) देखि उँभो आउन नदिनु, आया भन्या मुलुक कंगाल गरी छाड्न्या छन् ।’
यस्तै, अर्को ठाउँमा भनेका छन, ‘आफ्ना देशका कपडा बुन्न जान्यालाई नमूना देखाई कपडा बुन्न सिकाउनु । आफ्ना देशका कपडा लाउनु । विदेशका कपडा लाउन मनाही गरिदिनु ।’ भन्नुको तात्पर्य, स्वदेशी उत्पादनलाई प्रश्रय दिनु र विदेशी उत्पादनलाई निरुत्साहित गर्नु । यो आजका सन्दर्भमा पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ ।
‘गह्रो बन्या जग्गामा घर भया घर सारी गह्रो बनाउनु’ भनेका छन् । यसको अर्थ हो, घर भएको जग्गा खेतियोग्य छ भने भिरालोमा घर सारेर त्यहाँ खेति गर्नु । यसैगरी, ‘खानी भयाका जग्गामा गाउँ भया गाउँ सारी खानी खन्नु’ भनेका छन् । यसको अर्थ कुनै गाउँको जग्गामा खानी भेटियो भने गाउँ अन्यत्र सारेर भए पनि खानी निकाल्नु भन्ने हो । यो पनि समृद्धिको एउटा ‘प्रेस्क्रिप्सन’ हो ।
‘आफ्ना देशको जडिबुटी विदेश लगी बेच्नु र नगद खैंचनु’ भनेका छन् । जसको अर्थ हो, स्वदेशका जडिबुटी विदेशमा बेचेर विदेशी मुद्रा आर्जन गर्नु । ‘प्रजा मोटा भया दरबार बलियो रहन्छ’ भन्ने उनको नीति थियो । अर्थात, जनता सम्पन्न भए मात्र सरकार पनि बलियो हुन्छ । यदि जनता तन्नम भने उनीहरुले सरकारको विरुद्ध विद्रोह गर्न सक्छन् भन्ने उनको राय थियो ।

कर उठाउने ठेक्का कसैलाई नदिएर सरकार आफैंले उठाउनुपर्छ भन्ने उनको मान्यता थियो । यदि कसैलाई वर्षमा १५ सय रुपैयाँ उठाएर ल्याऊ भन्यो भने उसले जनतालाई निचोर्छ । जनता निचोरिन थालेपछि सरकारप्रति विद्रोही हुन्छन् । जनतालाई ‘एक्सप्लोइट’ गर्नु हुँदैन । प्रत्येक गाउँमा सरकारकै मान्छे पठाएर सरकारले तोकेबमोजिम मात्रै ट्याक्स लिनु भनेका छन, उनले ।
टक (पैसा) चोखो चलाउनु भनेका छन् । त्यतिबेला तिब्बतको सिक्का काठमाडौंका नेवार बाणाहरुले बनाएर पठाइदिन्थे । तिब्बतीहरुले चाँदी दिन्थे र त्यसको उनीहरुले सिक्का बनाएर तिब्बतमा जान्थ्यो । तर, नेवारहरुले चाँदीको सिक्का बनाएर पठाउँदा अलिकति मिसावट गर्थे ।
जब पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं जिते, त्यतिबेला तिब्बतीका केही सिक्का यहाँ थिए, जुन नेपाली व्यापारीले तिब्बतीलाई सामान बेचेपछि उनीहरुले तिरेको पैसा थियो । त्यतिबेला तिब्बतका शासकले गोर्खाको एक रुपैयाँ र तिब्बतको एक रुपैयाँ बराबर हुनुपर्ने बताए । तर, पृथ्वीनारायण शाहले त्यो मानेनन् ।
‘हाम्रो शुद्ध छ, तिमीहरुकोमा मिसावट छ । त्यसैले तिमीहरुको सय पैसा बराबर हाम्रो ८० पैसा मात्र हुन्छ’ भन्ने उनको अडान थियो । उनको समयमा यो विवाद सुल्झिएन ।
एक ठाउँमा उनले भनेका छन, ‘मलाई एउटा कुराको सन्देह (डर) लागिरह्या छ । नगिचैै हिन्दूस्तान रह्या छ । त्यहाँ छोकडा पात्रिया (उरन्ठेउला नर्तक नर्तकीहरु) छन् । राजामहाराजको नाचगानमा बडो मोह हुन्छ । उनीहरु ती पात्रियाको नाचगानमा भुल्लान् । मुजुरा बजाएर तिनका नाच हेर्न थाल्यो भने राज्य डुब्छ । नाचगान हेर्ने मनसुवा भया तीन शहर नेपालको नेवारहरुको नाच झिकाएर हेर्या हुन्छ । यिनलाई दियाको पनि आफ्नै देशमा रहन्छ ।’
हिन्दूस्तानतिरबाट आएका नर्तक–नर्तकीलाई बक्सिस दिनुभन्दा यहीँका नेवारहरुलाई दिँदा आप्mनो देशको पैसा बाहिर जाँदैन भन्ने उनको अभिव्यक्तिको आशय हो । पृथ्वीनारायण शाहका यि महान विचार हाम्रा लागि मार्गदर्शक हुन । उनी दूरद्रष्टा थिए । आज पनि नेपाली राजनीतिले उनको सोचलाई पक्रन सकेको छैन । 


Ruslan

ktm stell

ime

citizens bank

राजनीति

राज्य चूप लागेर बस्न मिल्दैन : माधव कुमार नेपाल

११ चैत, चितवन । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का वरिष्ठ नेता माधव कुमार नेपालले राज्य निरीह संस्था नभएकाले यसलाई कसैले चुनौती दिन्छ भने चूप लागेर बस्न नमिल्ने बताएका छन् । चितवनमा आज पत्रकारसँगको भेटघाटमा उनले आपराधिक गतिविधि गर्ने जोकोहीप्रति राज्य निरीह बन्न नसक्ने बताए । पूर्वप्रधानमन्त्री नेपालले भने, ‘राज्य भनेको निरीह संस्था होइन, राज्यलाई कसैले चुनौती दिन्छ भने चूप लागेर बस्ने कुरा हुँदैन ।’ नेता नेपाल महायोगी कृष्णदासको नागरिक अभिनन्दनका सिलसिलामा आज चितवन आइपुगेका हुन् । डा सिके राउतको समूहलाई

सुरक्षा समितिको बैठकबाट सेना परिचालन हुने: मन्त्री पोखरेल

११ चैत, विराटनगर । उपप्रधान एवं रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलले राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को बैठकको निर्णयबाट नै मुलुकमा सेना परिचालन हुने बताएका छन् । विराटनगर विमानस्थलमा आज सञ्चारकर्मीसँग संक्षिप्त कुरा गर्दै उनले सुरक्षा परिषद्को बैठक नबसेको खण्डमा अध्यक्षको नाताले प्रधानमन्त्रीले मन्त्रिपरिषद्को बैठकको प्रस्ताव राष्ट्रपतिबाट सदर भएपछि मात्र सेना परिचालन हुने स्पष्ट पारे । उनले सेना परिचालनको एक महीनापछि प्रतिनिधिसभाबाट उक्त प्रस्ताव पास हुनुपर्छ भन्दै प्रधानमन्त्री एक्लैको निर्णयबाट सेनाको परिचालन हुने भन्ने कुरा 

महाधिवेशनले जे भनेको छ, त्यही हो पार्टीको धारणा : प्रकाशमान सिंह

११ चैत, भद्रपुर । नेपाली काङ्ग्रेसका पूर्व महामन्त्री प्रकाशमान सिंहले सङ्घीयता, गणतन्त्र र धर्म निरपेक्षताको विषयमा महाधिवेशनले पारित गरेको दृष्टिकोण नै पार्टीको आधिकारिक ‘लाइन’ भएको बताएका छन् । झापाको विर्तामोडमा नेपाल प्रेस युनियनले आज बिहान आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा उनले पार्टीका विभिन्न नेताले महाधिवेशनको लाइन विपरीत बोलेका विचार निजी हुने स्पष्ट पारे । ‘नेपाली काङ्ग्रेस लोकतान्त्रिक पार्टी भएकाले आफ्नो अलग्गै धारणा राख्न पाउने नेताको पनि अधिकार हो’, उनले भने, ‘तर पार्टीको आधिकारिक धारणा के हो भनेर प्रश्न 

अन्तर्राष्ट्रिय

नेतान्याहु र ट्रम्पबीच भेटवार्ता हुने

११ चैत, वासिङटन । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले वासिङ्टनमा सोमबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । सो भेटवार्ताको क्रममा गोलान हाइटस्मा रहेको यहुदीहरूको सार्वभौमितालाई अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले औपचारिक रुपमा स्वीकार गर्ने अनुमान गरिएको छ । सिरियाले १९६७ मा छ दिनको युद्ध गरी आफ्नो कब्जामा लिएको गोलान हाइट्स लामो समयदेखि नै अन्तर्राष्ट्रिय चासोको विषय बनेको थियो । अमेरिकाले इजरायलको सार्वभौमिता स्वीकार गर्ने अनुमान गरिएको छ । आगामी अप्रिल ९ मा इजरायलमा

​पूर्वी अफगानिस्तानमा विस्फोट आठ सर्वासधारण घाइते

११ चैत, जलालाबाद । अफगानिस्तानको पूर्वी प्रान्त नानगाहारको प्रान्तीय राजधानी जलालाबाद शहरमा रहेको एक स्वास्थ्य शिवीरनजिकै सोमबार एक विस्फोट भएको छ । यसमा परी कम्तीमा आठ सर्वसाधारण घाइते भएका एक स्थानीय अधिकारीले जानकारी दिएका छन् । घाइते मध्ये तीन बालबालिका र तीन महिलालाई प्रान्तीय अस्पतालमा सारिएको प्रहरी र उद्धारकर्ताहरुको टोली जानकारी दिएको प्रान्तीय सरकारका प्रवक्ता अत्ताउल्लाह खोग्यानीले जानकारी दिएका छन् । यस विस्फोटमा परी कैयौ पसल र कार्यालयहरु समेत ध्वस्त भएको बताइएको

नर्वेको तटीय इलाकामा पानीजहाजबाट सयौंको उद्धार

११ चैत, ओस्लो । नर्वेको तटीय इलाकामा खराब मौसम र इन्जिनमा समस्या आएपछि अलपत्र परेको यात्रुबाहक पानीजहाजबाट एक हजार तीन सय भन्दा बढी यात्रु र चालक दलका सदस्यहरुलाई सकुशल उद्धार गरिएको छ । पानीजहाजमा यात्रारत व्यक्तिहरुले शनिबार दिउँसो खिचेको भिडियोमा उक्त जहाज समुद्रमा ढलपल गरेको र मुस्किलले डुब्नबाट जोगिएको देखिएको थियो । नर्वेका उद्धारकर्मीहरुले तत्कालै हेलिकप्टर र अन्य जहाजको सहायताबाट उद्धारकार्य थालेका थिए । भाइकिङ स्काई कम्पनीको उक्त पानीजहाजमा विद्युत आपूर्ति बन्द भएको 

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top