esewa

३० मिनेट सम्हालीन नसक्दा सिक्किम यसरी खाएको थियो भारतले


Monday, 26 Oct, 2015 12:45 PM

काठमाडौं ।
६ अप्रिल १९७५ सिक्किम राज्यबासीहरुको कालो दिनका रुपमा रहेको छ । उक्त दिन बिहानै सिक्किमका राजा चोग्याल आफ्नो दरबारमा टहलाइरहेका थिए । एक्कासी उनको दरबार अगाडी भारतीय सैनिकका बक्तरबन्द ट्रकहरुको लर्को देखे । उनी अत्तालिँदै दौडिए र झ्यालबाट हेरे । यती गर्न नभ्याउँदै उनको दरबार भारतीय सैनिकले चारैतर्फबाट घेरिसकेका थिए । यतीकैमा त्यहाँ मेसिनगनका चर्का आवाज आउन थाले ।

राजदरबारको मुल ढोकामा सुरक्षार्थ खटीएका बसन्तकुमार क्षेत्री लगायतका सिक्किमेली सेनाहरु ढले ।

करिब पाँच हजार भारतीय सैनिकले राजदरबारका २ सय ४३ वटा गाडीलाई आफ्नो कब्जामा लिन ३० मिनेटभन्दा बढीको समय पनि लागेन। त्यही दिन १२ बजेर ४५ मिनेटसम्ममा सिक्किमले स्वतन्त्र देशको मान्यता गुमाइसकेको थियो।

न त उनले भारतीय सेनालाई रोक्नै सके, न त, यस्तो होला भन्ने कल्पना नै गरेका थिए । आफ्नै देशका जनप्रतिनिधिहरु भारतसँग मिलेर देश नै बेच्छन् भन्ने उनलाई के थाहा ?

चोग्यालले यसको सूचना हैम रेडियोबाट पुरै विश्वलाई दिए। इग्ल्याण्डको एक गाउँमा रिटायर्ड डाक्टर र जापान तथा स्वीडेनका अन्य दुई व्याक्तिले चोग्यालको यो आपतकालीन सन्देश सुने। त्यसपछि चोग्याललाई नजरबन्द गरियो।

150501124018_chogyal_624x351_sikkimarchives.gov.inभारतले सिक्किम कब्जा गर्ने अभियान निकै अघिदेखि थालेको थियो । त्यो अति गोप्य रुपमा यस क्रममा सन् १९७३ अप्रिल ७ मा दिल्ली नगरपालिकाका आयुक्त बीएस दासलाई भारतीय विदेश सचिव केवल सिंहले उनलाई सिक्किम सरकारको नेतृत्व गर्न आग्रह गरे ।

उनी लगत्तै हेलिकोप्टर मार्फत् सिक्किमको राजधानी गान्तोक पुगे । जहाँ सिक्किमका राजाका विरोधी लोण्डुप दोर्जेले उनलाई स्वागत गरे ।
सिक्किमका राजा चोग्यालले दारको भुमिका बुझिसकेका थिए । उनले दासलाई सिक्किम गोवा नभएको भन्दै धम्की दिए ।

चोग्यालले आफ्नो देशलाई पनि भारतले भुटानलाई जस्तै मान्यता देओस् भन्ने चाहना थियो । उनले दासलाई सिक्किमका जनतालाई दवाउने योजना नबनाउन धम्की समेत दिए ।

भारतले सिक्किमलाई भारतमा विलय गर्ने योजना सन् १९६२ मा बनाएको थियो । जतीखेर भारत तीन युद्ध भएको थियो । सिक्किमको चुबी खर्क, जुन चीन सँग पनि जोडीएको छ, यो मार्गको प्रयोग गरेर चीनले भारतमाथि हमला गर्न सक्ने धेरै आधार थिए ।

सिक्किमका राजा चोग्यालले अमेरिकी महिलासँग बिवाह गरेका थिए । होप नामकी ती महिलाले राजा चोग्याललाई स्वतन्त्र सिक्किम राज्यकालागि अमेरिकी समर्थन जुटाउने प्रतिबद्धता जनाइन् । तर, भारतले सिक्किमको यो अभियान मन पराएन । चोग्यालकी श्रीमती होप कुकको व्याक्तित्व पूरै रहस्यमय थियो।

140502054515_rn_kao_with_pn_dhar_624x351_pndharचोग्याललाई भारतविरुद्ध भड्काउनमा उनको ठूलो भूमिका पनि। त्यही सिलसिलामा स्कुलको पाठ्यपुस्तक बदलिए। उनले युवा अफिसरलाई बोलाएर हरेक साता बैठक गर्न थालिन्।

जब उनी चोग्यालकी रानीको भूमिका निभाउँथिन्, तव उनी त्यहीँको स्थानीय भेषभुषा लगाएर निक्कै विनम्रतासँग मसिनो स्वरमा कुरा गर्थिन्। जब उनी दुखी हुन्थिन् तब सबै सन्तुलन गुमाउँथिन्।

अन्तिममा राजा रानीका बीचमा यस्तो लफडा भयो की रानी अमेरिका फर्कने निधोमा पुगिन् । भारतको निरन्तरको दवाव पछि चोग्यालले १९७४ मे ८ का दिन मनले नमान्दा नमान्दै एउटा सम्झौता गरे । र उनले निर्वाचन घोषणा गरे ।

भारतले भित्र भित्रै सेटीङ मिलाइसकेको थियो । यस कारण उनलाई समर्थन गर्ने नेसनलिस्ट पार्टीले ३२ मा जम्मा एक सिट जित्यो । बाँकी उनै भारतका खुफीया लेण्डुपको पार्टीले, जुन भारतको पुरै योजनामा चलेको थियो । अवस्था यस्तो आइपुग्यो की चोग्यालले गराएको सपथ उनीहरुले नलिने अडान लिए ।

यस बीचमा चोग्याल नेपाल आए । राजा बीरेन्द्रको राज्यभिषेकका लागि चोग्याल जकीय अतिथिका रुपमा नेपाल आएका थिए । नेपालमा उनले पाकिस्तानी राजदूत र चीनका उपप्रधानमन्त्री सी लिउसँग भेट गरे। उनले भारतले आफ्नो देश सिध्याउन लागेकाले सहयोग गर्न आग्रह गरे ।

उनको यो आग्रहलाई चीनले स्विकार्ने बताए तर, मे ८ को समझौताको विषयलाई लिएर उनीहरु पनि पछि हटे । चोग्यालले आफ्नो देश जोगाउनकालागि अन्तिम प्रयास गरे ।

३० जुन १९७४ मा चोग्यालले आफ्नो सबै कुरा इन्दिरा गान्धीसँग राखे । राजा चोग्यालले लेण्डुपले देश भारतसँग मिलाउन गरिरहेको हर्कतले भारतलाई पनि बेफाइदा गर्ने भन्दै आशुँ झरे ।

तर, पुर्व नियोजित योजना अनुसार नै काम भैरहेकोमा भित्र भित्रै खुसी भएकी गान्धीले उनको अनुनय सुनिनन् ।

मात्र चुप बसिन् । इन्दिरा गान्धी चुप हुनुलाई एउटा नकारात्मक टिप्पणीका रुपमा देखिन्थ्यो। यसमा उनलाई महारथ पनि प्राप्त थियो।

गान्धी जुरुक्क उठिन्, रहस्यमय ढंगसँग मुस्कुराइन् र आफ्ना दुई हात जोडिन्। चोग्यालका लागि यो इशारा थियो, अब उनी जान सक्छन्।

150501134202_chogyal_pn_dhar

चाखपूर्ण कुरा यो थियो कि, उनै चोग्याल १९५८ मा जब जवाहरलाल नेहरुका अतिथि बनेर दिल्ली आएका थिए त्यतिखेर उनी नेहरुकै निवासस्थान तीनमूर्ति भवनमा बसेका थिए। चोग्याल एक अनौठा व्याक्तिका धनी थिए, जसले कहिल्यै पनि सिक्किमको पृथक पहिचानमा सम्झौता गरेनन्। सिक्किमका राष्ट्रभक्त राजा चोग्यालको क्यानसरका कारण सन् १९८२ मा मृत्यु भएको थियो ।

त्यस अघि उनकी रानीले दुई सन्तान अमेरिका लगिसकेकी थिइन् भने उनका एक छोरा, जो राज्यको उत्तराधीकारी थिए, दुर्घटनामा ज्यान गएको थियो । सिक्किम विलयको विरोध चीनले सन् १९६८ मा चेगोस्लाभिया रुसमा गाभ्दा झै गरेको थियो ।

gangtok-city-sikkim

चीनले विरोध गरेपनि गान्धीले चीनलाई तिब्बत केहो भनेर प्रश्न सोधीन् र चीन नैतिक रुपमा चुप बस्यो । यस्तो अवस्थामा भुटान पनि खुसी भयो । कारण उसलाई लाग्ने सिक्किमसँगको मित्रताको आरोप सकिदै थियो । नेपालमा भने यसको विरोध भयो । सिक्किममा ८० प्रतिशत नेपाली भाषी थिए ।

सिक्किममा जनमत संग्रह पनि गरियो । तर, त्यो नाटक मात्र थियो । भारतले मत पेटीका नै परिवर्तन गराएर परिणाम सार्वजनिक गरेको थियो ।

sikkimसिक्किम विलय गराउन भारतीय रअको महत्वपुर्ण भुमिका रहेको छ । रअले सिक्किमलाई ध्वस्त पार्ने र लोण्डुप दोर्जे मार्फत् चुनावमा धाँधली गराएर आफ्नो जित हात पार्न भुमिका खेलेको थियो ।

र सिक्किमलाई भारतको २२ औं राज्य बनाउने संविधान संशोधन विधेयक २३ अप्रिल १९७५ मा लोकसभामा पेस भयो। त्यही दिन यो प्रक्रियालाई २ सय ९९ को विरुद्ध ११ मतबाट पारित गरियो। राज्यसभामा यो बिल २६ अप्रिलका दिन पेश भयो।

र १५ मई १९७५ मा राष्ट्रपति फखरुद्दीन अली अहमदले यो बिलमा हस्ताक्षर गरे। नामग्याल राजवंश त्यही दिन समाप्त भयो। अनि एउटा सार्वभौम सत्ता सम्पन्न सिक्किम भारतको २२ औं राज्यका रुपमा स्थापीत भयो र अहिले पनि त्यहाँ भारतले विभेद गरिरहेको छ । अनि सिक्किमेली जनतालाई नागरिकता लगायतका विभिन्न खाले समस्यामा पारिनै रहेको छ । 

नेपाल सन्देश डटकमबाट 


Ruslan

runner bike

ime

citizens bank

राजनीति

कम्युनिष्टहरु गङ्गटो हैन, कमिलोजस्तै बन्नुपर्छ : मन्त्री लालबाबु पण्डित

३२ साउन, काठमाडौं । सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले कम्युनिष्टहरुलाई गङ्गटोजस्तो नभई कमिलोजस्तो बन्नुपर्ने बताएका छन् । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी  (नेकपा) बागलुङले आज आयोजना गरेको कार्यकर्ता भेटघाट तथा छलफल कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले गङ्गटो र कमिलाको उदाहरण दिँदै कार्यकर्तालाई एकताबद्ध हुन आग्रह गरे । ‘गङ्गटोले आफ्नै अभिभावकलाई देख्न सहँदैन, सिध्याउँछ, कमिलोले एकताबद्ध भएर आफूभन्दा ठूलो काम गर्छ’, उनले भने, ‘अब कार्यकर्ता गङ्गटो हैन कमिलो बन्न सिकौँ ।’ 

विप्लव समुहका नेकपा रुकुमपूर्वका जिल्ला सेक्रेटरीसहित ६ जना पक्राउ

३० साउन, दाङ । प्रतिबन्धित नेत्रविक्रम चन्द विप्लव समूह नेकपा रुकुमपूर्वका जिल्ला सेक्रेटरीसहित ६ जना पक्राउ परेका छन् । पक्राउ पर्नेहरुमा जिल्ला सेक्रेटरी देविलाल पुन तथा अन्य ५ जना जिल्ला सदस्य रहेका छन् । पक्राउ पर्नेहरुमा मोहनलाल कार्की, लिलाराम बुढा, धनबहादुर बिक, रामकुमार बुढा र हिका बुढा छ्न् । केही दिनयता जिल्लामा चन्दा उठाउने, धम्काउने जस्ता गतिविधि बढेको भन्ने सूचनाका आधारमा खोजतलास गर्दा उनीहरुलाई पक्राउ गरिएको प्रहरी निरीक्षक वीरबहादुर सुनारले वताए ।
 

अन्तर्राष्ट्रिय

जम्मू–कश्मीर मुद्दाबारे संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद बैठकमा छलफल हुने

३१ साउन, काठमाडौं । भारतले जम्मू–कश्मीर मुद्दामा अनुच्छेद ३७० हटाएपछि उत्पन्न विवादबारे संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषदमा छलफल हुने भएको छ। शुक्रबार बिहान बस्ने सुरक्षा परिषद बैठकमा यसबारे छलफल हुनेछ । यो बैठकमा सदस्य राष्ट्रहरुले आफ्नो विचार राख्नेछन् । यसैबीच विवादित क्षेत्र कश्मीरको नियन्त्रण रेखामा भारत र पाकिस्तानका सैनिकबीच गोली हानाहान भएको छ । पाकिस्तानले नियन्त्रण रेखा नजिक भारतीय पक्षबाट भएको गोली प्रहारबाट तीन पाकिस्तानी सैनिकको ज्यान गएको बताएको छ । 
 

अबदेखि दक्षिण कोरियासँग कहिल्यै वार्तामा नबस्ने उत्तर कोरियाको घोषणा, यसकारण सन्किए उन

उत्तर कोरियाले थप क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्दै आइन्दा दक्षिण कोरियासँग वार्तामा नबस्ने बताएको छ। दक्षिण कोरिया र अमेरिकाबीच सैन्य अभ्यास भएकोमा आक्रोशित प्योङ्याङ्ले दक्षिणका राष्ट्रपतिको सम्बोधनप्रति तीखो प्रतिक्रिया जनाएको छ। उत्तर कोरियाको शान्तिपूर्ण एकता समितिले अमेरिकासँग संयुक्त सैन्य अभ्यास गरेपछि पनि वार्तामा बस्न सकिन्छ भन्ने भ्रम नपाल्न दक्षिण कोरियालाई सजग गराएको छ। सो समितिको वक्तव्यमा दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति 

भ्रष्टाचारलाई निर्मूल पार्न कस्मिरको विशेषाधिकार हटाएका हौं :मोदी

३० साउन दिल्ली ।भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारत प्रशासित कस्मिरले पाएको विशेषाधिकार समाप्त गर्ने निर्णयबाट कस्मिरलाई कुनै असर नगर्ने बताएका छन्। सो क्षेत्र पुनः आफ्नो पुरानो गौरवमा फर्किने मोदीको भनाइ रहेको छ। बिहीबार भारतको स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा संवोधन गर्दै उनले भने,‘हामी कस्मिरको पुरानो गौरव फेरि स्थापित गर्नेछौँ र यसले देशको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।’कस्मिरलाई विशेष मान्यता दिने भारतीय संविधानको धारा

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top