३० मिनेट सम्हालीन नसक्दा सिक्किम यसरी खाएको थियो भारतले


Monday, 26 Oct, 2015 12:45 PM

काठमाडौं ।
६ अप्रिल १९७५ सिक्किम राज्यबासीहरुको कालो दिनका रुपमा रहेको छ । उक्त दिन बिहानै सिक्किमका राजा चोग्याल आफ्नो दरबारमा टहलाइरहेका थिए । एक्कासी उनको दरबार अगाडी भारतीय सैनिकका बक्तरबन्द ट्रकहरुको लर्को देखे । उनी अत्तालिँदै दौडिए र झ्यालबाट हेरे । यती गर्न नभ्याउँदै उनको दरबार भारतीय सैनिकले चारैतर्फबाट घेरिसकेका थिए । यतीकैमा त्यहाँ मेसिनगनका चर्का आवाज आउन थाले ।

राजदरबारको मुल ढोकामा सुरक्षार्थ खटीएका बसन्तकुमार क्षेत्री लगायतका सिक्किमेली सेनाहरु ढले ।

करिब पाँच हजार भारतीय सैनिकले राजदरबारका २ सय ४३ वटा गाडीलाई आफ्नो कब्जामा लिन ३० मिनेटभन्दा बढीको समय पनि लागेन। त्यही दिन १२ बजेर ४५ मिनेटसम्ममा सिक्किमले स्वतन्त्र देशको मान्यता गुमाइसकेको थियो।

न त उनले भारतीय सेनालाई रोक्नै सके, न त, यस्तो होला भन्ने कल्पना नै गरेका थिए । आफ्नै देशका जनप्रतिनिधिहरु भारतसँग मिलेर देश नै बेच्छन् भन्ने उनलाई के थाहा ?

चोग्यालले यसको सूचना हैम रेडियोबाट पुरै विश्वलाई दिए। इग्ल्याण्डको एक गाउँमा रिटायर्ड डाक्टर र जापान तथा स्वीडेनका अन्य दुई व्याक्तिले चोग्यालको यो आपतकालीन सन्देश सुने। त्यसपछि चोग्याललाई नजरबन्द गरियो।

150501124018_chogyal_624x351_sikkimarchives.gov.inभारतले सिक्किम कब्जा गर्ने अभियान निकै अघिदेखि थालेको थियो । त्यो अति गोप्य रुपमा यस क्रममा सन् १९७३ अप्रिल ७ मा दिल्ली नगरपालिकाका आयुक्त बीएस दासलाई भारतीय विदेश सचिव केवल सिंहले उनलाई सिक्किम सरकारको नेतृत्व गर्न आग्रह गरे ।

उनी लगत्तै हेलिकोप्टर मार्फत् सिक्किमको राजधानी गान्तोक पुगे । जहाँ सिक्किमका राजाका विरोधी लोण्डुप दोर्जेले उनलाई स्वागत गरे ।
सिक्किमका राजा चोग्यालले दारको भुमिका बुझिसकेका थिए । उनले दासलाई सिक्किम गोवा नभएको भन्दै धम्की दिए ।

चोग्यालले आफ्नो देशलाई पनि भारतले भुटानलाई जस्तै मान्यता देओस् भन्ने चाहना थियो । उनले दासलाई सिक्किमका जनतालाई दवाउने योजना नबनाउन धम्की समेत दिए ।

भारतले सिक्किमलाई भारतमा विलय गर्ने योजना सन् १९६२ मा बनाएको थियो । जतीखेर भारत तीन युद्ध भएको थियो । सिक्किमको चुबी खर्क, जुन चीन सँग पनि जोडीएको छ, यो मार्गको प्रयोग गरेर चीनले भारतमाथि हमला गर्न सक्ने धेरै आधार थिए ।

सिक्किमका राजा चोग्यालले अमेरिकी महिलासँग बिवाह गरेका थिए । होप नामकी ती महिलाले राजा चोग्याललाई स्वतन्त्र सिक्किम राज्यकालागि अमेरिकी समर्थन जुटाउने प्रतिबद्धता जनाइन् । तर, भारतले सिक्किमको यो अभियान मन पराएन । चोग्यालकी श्रीमती होप कुकको व्याक्तित्व पूरै रहस्यमय थियो।

140502054515_rn_kao_with_pn_dhar_624x351_pndharचोग्याललाई भारतविरुद्ध भड्काउनमा उनको ठूलो भूमिका पनि। त्यही सिलसिलामा स्कुलको पाठ्यपुस्तक बदलिए। उनले युवा अफिसरलाई बोलाएर हरेक साता बैठक गर्न थालिन्।

जब उनी चोग्यालकी रानीको भूमिका निभाउँथिन्, तव उनी त्यहीँको स्थानीय भेषभुषा लगाएर निक्कै विनम्रतासँग मसिनो स्वरमा कुरा गर्थिन्। जब उनी दुखी हुन्थिन् तब सबै सन्तुलन गुमाउँथिन्।

अन्तिममा राजा रानीका बीचमा यस्तो लफडा भयो की रानी अमेरिका फर्कने निधोमा पुगिन् । भारतको निरन्तरको दवाव पछि चोग्यालले १९७४ मे ८ का दिन मनले नमान्दा नमान्दै एउटा सम्झौता गरे । र उनले निर्वाचन घोषणा गरे ।

भारतले भित्र भित्रै सेटीङ मिलाइसकेको थियो । यस कारण उनलाई समर्थन गर्ने नेसनलिस्ट पार्टीले ३२ मा जम्मा एक सिट जित्यो । बाँकी उनै भारतका खुफीया लेण्डुपको पार्टीले, जुन भारतको पुरै योजनामा चलेको थियो । अवस्था यस्तो आइपुग्यो की चोग्यालले गराएको सपथ उनीहरुले नलिने अडान लिए ।

यस बीचमा चोग्याल नेपाल आए । राजा बीरेन्द्रको राज्यभिषेकका लागि चोग्याल जकीय अतिथिका रुपमा नेपाल आएका थिए । नेपालमा उनले पाकिस्तानी राजदूत र चीनका उपप्रधानमन्त्री सी लिउसँग भेट गरे। उनले भारतले आफ्नो देश सिध्याउन लागेकाले सहयोग गर्न आग्रह गरे ।

उनको यो आग्रहलाई चीनले स्विकार्ने बताए तर, मे ८ को समझौताको विषयलाई लिएर उनीहरु पनि पछि हटे । चोग्यालले आफ्नो देश जोगाउनकालागि अन्तिम प्रयास गरे ।

३० जुन १९७४ मा चोग्यालले आफ्नो सबै कुरा इन्दिरा गान्धीसँग राखे । राजा चोग्यालले लेण्डुपले देश भारतसँग मिलाउन गरिरहेको हर्कतले भारतलाई पनि बेफाइदा गर्ने भन्दै आशुँ झरे ।

तर, पुर्व नियोजित योजना अनुसार नै काम भैरहेकोमा भित्र भित्रै खुसी भएकी गान्धीले उनको अनुनय सुनिनन् ।

मात्र चुप बसिन् । इन्दिरा गान्धी चुप हुनुलाई एउटा नकारात्मक टिप्पणीका रुपमा देखिन्थ्यो। यसमा उनलाई महारथ पनि प्राप्त थियो।

गान्धी जुरुक्क उठिन्, रहस्यमय ढंगसँग मुस्कुराइन् र आफ्ना दुई हात जोडिन्। चोग्यालका लागि यो इशारा थियो, अब उनी जान सक्छन्।

150501134202_chogyal_pn_dhar

चाखपूर्ण कुरा यो थियो कि, उनै चोग्याल १९५८ मा जब जवाहरलाल नेहरुका अतिथि बनेर दिल्ली आएका थिए त्यतिखेर उनी नेहरुकै निवासस्थान तीनमूर्ति भवनमा बसेका थिए। चोग्याल एक अनौठा व्याक्तिका धनी थिए, जसले कहिल्यै पनि सिक्किमको पृथक पहिचानमा सम्झौता गरेनन्। सिक्किमका राष्ट्रभक्त राजा चोग्यालको क्यानसरका कारण सन् १९८२ मा मृत्यु भएको थियो ।

त्यस अघि उनकी रानीले दुई सन्तान अमेरिका लगिसकेकी थिइन् भने उनका एक छोरा, जो राज्यको उत्तराधीकारी थिए, दुर्घटनामा ज्यान गएको थियो । सिक्किम विलयको विरोध चीनले सन् १९६८ मा चेगोस्लाभिया रुसमा गाभ्दा झै गरेको थियो ।

gangtok-city-sikkim

चीनले विरोध गरेपनि गान्धीले चीनलाई तिब्बत केहो भनेर प्रश्न सोधीन् र चीन नैतिक रुपमा चुप बस्यो । यस्तो अवस्थामा भुटान पनि खुसी भयो । कारण उसलाई लाग्ने सिक्किमसँगको मित्रताको आरोप सकिदै थियो । नेपालमा भने यसको विरोध भयो । सिक्किममा ८० प्रतिशत नेपाली भाषी थिए ।

सिक्किममा जनमत संग्रह पनि गरियो । तर, त्यो नाटक मात्र थियो । भारतले मत पेटीका नै परिवर्तन गराएर परिणाम सार्वजनिक गरेको थियो ।

sikkimसिक्किम विलय गराउन भारतीय रअको महत्वपुर्ण भुमिका रहेको छ । रअले सिक्किमलाई ध्वस्त पार्ने र लोण्डुप दोर्जे मार्फत् चुनावमा धाँधली गराएर आफ्नो जित हात पार्न भुमिका खेलेको थियो ।

र सिक्किमलाई भारतको २२ औं राज्य बनाउने संविधान संशोधन विधेयक २३ अप्रिल १९७५ मा लोकसभामा पेस भयो। त्यही दिन यो प्रक्रियालाई २ सय ९९ को विरुद्ध ११ मतबाट पारित गरियो। राज्यसभामा यो बिल २६ अप्रिलका दिन पेश भयो।

र १५ मई १९७५ मा राष्ट्रपति फखरुद्दीन अली अहमदले यो बिलमा हस्ताक्षर गरे। नामग्याल राजवंश त्यही दिन समाप्त भयो। अनि एउटा सार्वभौम सत्ता सम्पन्न सिक्किम भारतको २२ औं राज्यका रुपमा स्थापीत भयो र अहिले पनि त्यहाँ भारतले विभेद गरिरहेको छ । अनि सिक्किमेली जनतालाई नागरिकता लगायतका विभिन्न खाले समस्यामा पारिनै रहेको छ । 

नेपाल सन्देश डटकमबाट 


global ime

Ruslan

runner bike

राजनीति

विदेशी र नेपालीलाई हवाई भाडा समान बनाइन्छ : पर्यटनमन्त्री भट्टराई

२९ मंसिर, पोखरा । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराईले आन्तरिक उडानमा विदेशी र नेपालीका लागि भाडादर समान बनाइने बताएका छन् । पोखरामा जारी लिट्रेचर फेस्टिवलमा भाग लिन पुगेका मन्त्री भट्टराईले एक अन्र्तक्रियामा बोल्दै यस्तो बताएका हुन् । उनले भाडादर समान गराउन आफू विमान सेवा कम्पनीहरुसँग छलफलमा रहेको जानकारी दिए । ‘म सबैलाई सहमतिमा ल्याएरै समान भाडादर कायम गर्ने योजनामा छु,’ मन्त्री भट्टराईले भने, ‘संसारका कुनै पनि मुलुकमा स्वदेशी र विदेशीका लागि फरक–फरक भाडादर हुँदैन र नेपालमा पनि हुनेछैन ।’

२२ वर्षमा नभएका काम सरकारले २ वर्षमै गर्यो : मन्त्री बास्कोटा

२९ मंसिर, काभ्रे । सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुलप्रसाद बास्कोटाले नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० विशेषरूपमा मनाउन लागिएको र यसपछिका वर्ष पर्यटनकै वर्ष हुने बताएका छन् । काभ्रेपलाञ्चोकको नमोबुद्ध नगरपालिका ४ को नमोबुद्ध तिमाल समाजले नेपाल भ्रमण वर्षका अवसरमा शनिबार आयोजना गरेको हाफ म्याराथन प्रतियोगिताको समापन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले नेपालको पर्यटन पृथ्वी रहेसम्म चलिरहने बताए ।   मन्त्री बास्कोटाले भने, ‘नेपालमा पर्यटन पृथ्वी रहेसम्म चलिरहन्छ, हामीसँग अथाह प्राकृतिक स्रोत र सौन्दर्य छ ।’ पर्यटन वर्षपछि नेपालमा केही हुन्न भनेर नसोच्न उहाँले पर्यटन व्यवसायीलाई आग्रह गरे । 

दाङ बारको चुनावमा नेकपा–कांग्रेसको संयुक्त प्यानल पराजित, विद्रोहीले बाजी मारे

२९ मंसिर, घोराही । नेपाल बार एसोसिएशन दाङको निर्वाचनमा नेकपा र कांग्रेसको संयुक्त प्यानलको उम्मेदवारलाई हराउँदै स्वतन्त्र उम्मेदवार निर्वा्चित भएका छन् । अध्यक्षमा शिवप्रसाद घिमिरे ४ मत अन्तरले र उपाध्यक्षमा मणिराज आचार्य एक मत अन्तरले विजयी भएका हुन् । अध्यक्षमा विजयी घिमिरेले ६२ र उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी ऋषिराज न्यौपानेले ५८ मत पाएका छन् । त्यस्तै उपाध्यक्षमा विजयी मणिराज आचार्यले ६० र उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी ठाकुरप्रसाद ओलीले ५९ मत पाएका छन् । अध्यक्षमा निर्वाचित घिमिरे कांग्रेसका विद्रोही र उपाध्यक्षमा विजयी आचार्य नेकपाका विद्रोही उम्मेदवार हुन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय

अमेरिकाले अफगानिस्तानबाट ४ हजार सेना फर्काउँदै

२९ मंसिर, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले अफगानिस्ताबाट करिब ४ हजार आफ्ना सैनिक फिर्ता गर्ने तयारी गरेको छ ।ट्रम्प प्रशासनका एक बरिष्ठ अधिकारीले जनाए अनुसार सो सम्बन्धी घोषणा अर्को साता हुन सक्नेछ ।  ट्रम्पले यस अघि नै केही हजार सेना अफगानिस्तानबाट फिर्ता गर्न सकिने जनाएका थिए ।  १८ वर्ष अघिको युद्धपछि पनि अफगानिस्तानमा १२ देखि १३ हजार अमेरिकी सेना बस्दै आएका छन् । गएको अगस्टमा ट्रम्पले ८ हजार ६ सय सेना फिर्ता गर्ने र के हुन्छ हेर्ने बताएका थिए । ह्वाइट हाउस र पेन्टागनले भने सो विषयमा बताउन चाहेका छैनन् । 

भारतको असममा जारी आन्दोलन हिंसात्मक बन्दै, ४८ घन्टाका लागि इन्टरनेट सेवा बन्द

२९ मंसिर, काठमाडौं । नागरिकता संशोधन विधेयक (क्याब) विरुद्ध गत सातादेखि चर्किएको आन्दोलनले असमको अवस्था तनावग्रस्त बन्दै गएको छ । भाजपा नेतृत्वको केन्द्रीय सरकारले क्याब पारित गरेपछि पूर्वोत्तर भारतको असम, त्रिपुरालगायत राज्यमा थालिएको आन्दोलन हिंसात्मक बन्दै गएको हो । सामाजिक सञ्जालमा आन्दोलन भड्काउने तथा हिंसालाई प्रश्रय दिने सामग्री राखिएको भन्दै असम प्रशासनले ४८ घन्टाका लागि इन्टरनेट सेवा बन्द गरेको छ । असम पुलिस विभागका महानिर्देशक भास्कर ज्योति महन्तले असममा ४८ घन्टाका लागि इन्टरनेट सेवा बन्द गरिएको दार्जि्लिङबाट प्रकाशित हिमालय दर्पणसँग कुराकानी गर्दै पुष्टि गरेका छन् ।

लेबनानमा हिंस्रक झडपहुँदा दर्जनौ घाइते

२९ मंसिर, काठमाडौं । लेबनानको राजधानी बेरुतमा शनिबार भएको झडपमा दर्जनौ मानिस घाइते भएका छन् ।  बेरुतमा नेपालको शान्ति सेनापनि रहँदै आएको छ । प्रदर्शनकारीहरु संसद भवनतिर अघि बढ्ने क्रममा झडप भएको बताइएको छ ।प्रहरीले अश्रुग्याँस फाल्नुका साथै रबरको गोली पनि प्रहार गरेको थियो । प्रदर्शनकारीले भने ढुंगा प्रहार गरेका थिए । प्रहरीका कम्तिमा २० अधिकारीपनि घाइते भएका छन् । आर्थिक अव्यवस्थाको विरोधमा गएको अक्टोबर महिनादेखि त्यहाँ प्रदर्शन हुँदै आएको छ । 

विचार / ब्लग

सी चिनफिङ भन्छन् -हिमालय वारिपारिको मैत्रीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याऔँ

सी चिनफिङ
राष्ट्रपति श्रीमती विद्यादेवी भण्डारीको निमन्त्रणामा म छिटै चीनको मैत्रीपूर्ण छिमेकी देश नेपालको राजकीय भ्रमण गर्दैछु । मैले नेपालको भ्रमण गर्न लागेको यो पहिलोपटक हो, तथापि मलाई नेपाल अपरिचित भने लाग्दैन । नेपालमा शानदार पहाड र नदीहरू छन्, विशिष्ट संस्कृति पनि छ । त्यसैले म नेपालको भ्रमण गर्न धेरै पहिलेदेखि लालायित थिएँ । मैले चीनको भ्रमण गर्नुभएका धेरै नेपाली नेताहरूसँग धेरैपटक भेटवार्ता गरेको छु र उहाँहरूसँग गहिरो मित्रता पनि गाँसेको छु ।

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 
Top