syangyong
nlic

भारतको पूणेमा पानीको चरम संकट, रेस्टुरेन्टका ग्राहकले पाउँछन् आधा गिलास मात्र !


Thursday, 6 Dec, 2018 5:36 PM
२० मंसिर, काठमाडौं । शुद्ध शाकाहारी कालिंगा रेष्टुुरेन्टमा एक जोडी आएर बसे । वेटरले टेबलमा गएर उनीहरुलाई सोध्छन, ‘पानी चाहिन्छ कि चाहिँदैन ?’
‘मैले चाहिन्छ भनेपछि वेटरले मलाई आधा गिलास पानी दिए’ ग्राहक गौरीपुजा मंगेशकर भन्छिन, ‘सुरुमा त मलाई मात्रै झुक्किएर आधा दिएको हो कि जस्तो लाग्यो तर उनीहरुले मेरो श्रीमानलाई पनि आधा मात्रै दिए ।’
सामान्यतया रेस्टुरेन्टमा खान आउनेलाई सुरुमै तातो वा चिसो पानी टक्क्राउने चलन हुन्छ । पानी चाहिन्छ कि चाहिँदैन भन्ने प्रश्नै गरिदैन । तर, भारतको पुणेमा कालिंगा जस्ता धेरै रेस्टुरेन्टहरुले सोधेर मात्रै पानी सर्भ गर्न थालेका छन, त्यो पनि आधा गिलास मात्र ।
किन भयो यस्तो ? 

पुणेको शहरी प्राधिकरणले एक महिनाअघि पानीको आपूर्ति काट्ने घोषणा गरेपछि पानीको संकट सामना गर्न करिव ४०० रेष्टुरेन्टहरुले यो उपाय अपनाएका हुन् । कालिंगा रेष्टुरेन्टका सञ्चालक तथा पुणे रेष्टुेरेन्ट एण्ड होटेल एसोसिएसनका अध्यक्ष गणेश सेट्टीका अनुसार उनीहरुले पानी बचाउन विस्तृत योजना बनाएर काम गरिरहेका छन् ।
‘हामीले आधा गिलास मात्रै पानी दिन्छौं र ग्राहकले फेरि नमागेसम्म दोस्रोपटक भरी दिँदैनौं । ग्राहकले पिएर उब्रेको पानी रिसाइकल गरेर फूलमा राख्न र भुँई पुछ्न प्रयोग गरिन्छ,’ सेट्टीले भने ।
उनका अनुसार धेरै ठाँउमा पानीको खपत कम हुने ट्वाइलेटहरुको राखिएका छन् । पानी भण्डार गर्ने प्लान्टहरु बनाइएको छ । र, कर्मचारीहरुलाई सकेसम्म कम पानी प्रयोग गर्न निर्देशन दिइएको छौं ।
कालिंगा रेष्टुरेन्टमा दैनिक करिब ८०० जना ग्राहकहरु आउँछन् र आधा गिलासमात्रै पानी सर्भ गर्दा रेष्टृरेन्टले दैनिक करिब ८०० लिटर पानी बचाउँछ ।
सेट्टी भन्छन् ‘पानीको प्रत्येक थोपा अमुल्य छ र हामीले भविष्यलाई सोचेर पनि अहिलेदेखि नै पानीको खपत घटाउनुपर्छ ।’
त्यस्तै ८३ वर्ष पुरानो पुणे गेस्ट हाउसका सञ्चालक किशोर सरपोद्दारले पहिलेका ठूला गिलासहरुलाई विस्थापन गरी भर्खरै ल्याइएका साना स्टिलका गिलासहरु देखाए । गिलास सानो भएकाले उनको रेष्टुरेन्टले भरी पानी सर्भ गर्छ ।
पुणे भारतको आर्थिक राजधानी मुम्बई नजिकैको शहर हो । साँस्कृतिक र शैक्षिक केन्द्रको रुपमा परिचित यो शहरलाई भारतका पहिलो प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुले ‘भारतको अक्सफोर्ड र क्याम्ब्रिज’को संज्ञा दिएका थिए ।
चालिस लाख मानिसको बसोबास रहेको यो शहरमा सन् १८७८ मा बनाइएको खडकवासला ड्यामबाट पानी आपूर्ती गरिँदै आइएको छ । शहरमा पानीको संकट दुई वर्षअघिबाट देखापरेको हो ।
‘त्यतिखेर फेब्रुअरी र मार्चमा दुई महिनाको लागि हाम्रो पानीको सप्लाई आधा भएको थियो र पहिलोपटक दुई दिनमा एकपटक मात्रै पानी आउन थाल्यो,’ सेट्टीले स्मरण गरे ।
शहरी प्राधिकरणले खानेपानीको आपूर्ती कम गरेसँगै पानी खेर नफाल्न कडा निर्देशनहरु दियो । मानिसहरुलाई थप पानी आवश्यक परेको खण्डमा इनार र ट्युवेल जडान गर्न भनियो ।
त्यतिखेर दुई महिनासम्म शहरमा सबै निमार्ण कार्य रोकिएको थियो । कार ग्यारेजहरुलाई कार धुने पानी दिइएन र शहरले ‘सुख्खा होली’ मनायो । क्लब र वाटर रिसोर्टहरुलाई लोकप्रिय रेनडान्स गर्न बन्देज लगाइयो र स्विमिङ पुलहरु बन्द गरियो । पानी खेर नफाल्न चेतावनीसँगै पानीको दुरुपयोग गर्नेहरुलाई ठूलो रकम जरिवाना गराइयो ।
पुणेका पानी संरक्षणविद् कर्णेल शशिकान्त दाल्वी भन्छन, ‘यो वर्ष अवस्था झनै खराब भएको छ । अक्टोबरमै पानीको हाहाकार मच्चिएको छ । गर्मी महिनामा कसरी पानीको संकट समाधान गर्ने ?’
हालसालै प्रकाशित एक सरकारी प्रतिवेदनका अनुसार भारतले अहिलेसम्मकै ठूलो पानीको संकटको सामना गरिरहेको छ र यसबाट ६० करोड मानिसहरु प्रभावित भएका छन् ।
प्रतिवेदनअनुसार संकट आउँदो वर्षहरुमा झनै बढ्नेछ र २१ शहरहरुमा सन् २०२० सम्ममा भुमिगत पानीको स्रोत सकिनेछ ।
गत मे महिनामा लोकप्रिय पर्यटकीय शहर सिमलामा पानीको हाहाकार मच्चियो । त्यस्तै अघिल्लो वर्ष बैंगलोर शहरमा पनि पानीको चरम अभाव भयो ।
भारतको पश्चिमी महाराष्ट्रमा पानीको कमी प्रत्येक वर्ष बढ्दै गएको छ । गर्मीयाममा पानीको लागि झगडा भएको समाचार दिनहुँ आउँछन् । जिल्ला–जिल्ला, गाउँ–गाउँ, छिमेकी–छिमेकी बीचमा पानीको लागि लडाईं हुन्छ ।
यो वर्ष त झनै पानीको समस्या जाडोयामको सुरुवातबाटै देखिएको छ र धेरै क्षेत्रहरुमा खडेरी र पानीको संकट देखापर्न थालिसकेको छ । यसबाट पुणे सर्वाधिक प्रभावित भएको छ । अक्टोबरमै पुणेको म्युनिसिपल कर्पोरेशनले पानीको आपूर्तीमा १० प्रतिशतले कटौती गरेको घोषणा गरिसकेको छ । कर्णेल दाल्भी आफै पनि अचम्मित बनेको बताउँछन् ।
उनी भन्छन, ‘दुई वर्ष अघिको संकट कम पानी परेको कारण भएको थियो, तर यो वर्ष पुणेमा जुलाईको अन्त्यसम्म भारी वर्षा भयो । ड्यामहरु भरिएका थिए तर त्यो पानी अहिले कता गयो ?’
‘मनसुनी वर्षा जुनभन्दा अगाडि हुँदैन र त्यसको लागि अझै ८ महिना छ । यो धेरै लामो समय हो । जाडोयाममा पनि पानी परेन भने शहरवासीको विजोक हुनेछ,’ उनी भन्छन् ।
बिज्ञहरुले पानीको संकट हुनुको प्रमुख कारण जलवायु परिवर्तन, वनविनाश र तिव्र गतिमा शहरको जनसंख्या वृद्धिलाई मानेका छन् । खडकवासला ड्याम रिजर्भायरलाई कहिल्यै पनि मर्मत गरिएको छैन र यसको पानी भण्डारण गर्ने क्षमता कम भइरहेको छ ।
सन् २०२५ सम्ममा भारत विश्वकै सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको देश बन्ने छ । यस्तोमा कर्णेल दाल्भीले पुणे र देशका अन्य भागमा पानीको संकटबाट बँच्नको लागि केही उपायहरु दिएका छन् ।
‘चुहावट रोकिनुपर्छ, भूमिगत पानीको अत्यधिक प्रयोग रोकिनुपर्छ, सबैले आ–आफ्नो छानोबाट वर्षाको पानी भण्डारण र पुनः प्रयोग गर्ने प्रविधि जडान गर्नुपर्छ । होइन भने पानीको चरम संकट हुनेछ,’ उनी भन्छन् ।
तर, रेस्टुरेन्टहरुले आधा गिलास पानी सर्भ गर्ने उपाय के नौटंकी मात्रै हो ?
उनी भन्छन, ‘यो नौटंकी होइन । यो धेरै राम्रो उपाय हो । एक थोपा पानी बचाउनु भनेको एक थोपा प्राप्त गर्नु हो ।’


Ruslan

machha bank

ime

samajik surachhya

राजनीति

युवाको जीवन धरापमा राख्ने अवस्थाले अब निरन्तरता पाउँदैनः श्रममन्त्री विष्ट

३ पुस, काठमाडौं । श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण विष्टले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका लाखौँ युवाको जीवन ‘धराप’मा राख्ने अवस्थाले अब निरन्तरता नपाउने बताएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन दिवस २०१८ का अवसरमा आज वैदेशिक रोजगार प्रवर्द्धन बोर्डको सचिवालयले आयोजना गरेको ‘वैदेशिक रोजगारीः अबको बाटो’ विषयक अन्तक्र्रिया कार्यक्रममा उनले भने, ‘अझै पनि वैदेशिक रोजगारीका क्षेत्रमा विकृति, विसङ्गति र अपारदर्शीता छन्, अब यस्तो 

नेकपाः राजनीतिक प्रतिवेदनमा छलफल

३ पुस, काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) स्थायी कमिटीको तेस्रो बैठकमा आज पनि राजनीतिक प्रतिवेदनमथिको छलफल भएको छ । पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा धूम्रबाराहीमा भएको बैठकमा केशवप्रसाद बडाल, टोपबहादुर रायमाझी, भीमबहादुर रावल, योगेश भट्टराई, शङ्कर पोखरेल, सत्यनारायण मण्डल, सोमनाथ प्यासी र पृथ्वीसुब्बा गुरुङले राजनीतिक प्रतिवेदनका सम्बन्धमा आआफ्नो विचार व्यक्त गरे । सोमबारको बैठकमा १० सदस्यले धारणा राख्दै सरकार र 

संसदीय दलको नेतामा मुख्यमन्त्री शाही

३ पुस, काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) कर्णाली प्रदेश संसदीय दलको नेतामा कर्णाली प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाही चयन भएका छन् । सोमबार प्रदेश राजधानी सुर्खेतमा बसेको नेकपा संसदीय दलको बैठकबाट मुख्यमन्त्री शाही संसदीय दलको नेतामा सर्वसम्मत चयन भएका हुन् । नेकपा कर्णाली प्रदेश सह इञ्चार्ज तथा प्रदेशसभा सदस्य यामलाल कँडेल, अध्यक्ष गोरखबहादुर बोगटी र सचिव मायाप्रसाद आचार्यसहित बसेको बैठकले शाहीलाई 

अन्तर्राष्ट्रिय

तालिबानसँग वार्ता गर्न अफगान टोली युएई पुग्यो

३ पुस, काठमाडौं । अफगानिस्तानमा युद्धरत तालिबानसँग शान्तिवार्ता गर्न अफगान शान्ति मध्यस्थकर्ता टोली युएईको अबुधाबी पुगेको एक सरकारी अधिकारीले बताएका छन् । करिब १७ वर्षदेखि जारी सशस्त्र द्वन्द्वको शान्तिपूर्ण समाधानका लागि अमेरिकी र तालिबान प्रतिनिधिहरुबीच सोमबार पनि वार्ता भएको छ । प्रमुख मध्यस्थकर्ता अब्दुल सलाम राहिमीको नेतृत्वमा रहेको टोली तालिबानसँग वार्ता गर्न अबुधाबी आइपुगेको र दुई पक्षबीच धेरै समयपछि आमनेसामने वार्ता हुन लागेको 

चीनको विकासको मार्गलाई कसैले होच्याउन सक्दैन– चिनीया राष्ट्रपति

३ पुस, बेइजिङ । चिनीया राष्ट्रपति सी जिनपिङले चीनको आर्थिक विकासको मार्गका बारेमा कुनैपनि मुलुकले हस्तक्षेप गर्न नसक्ने बताएका छन् । 
चिनीया कम्युनिष्ट पार्टीले अबलम्बन गरेको ऐतिहासिक ‘सुधार एवं खुला नीति’को ४०औं वर्षका अवसरमा बेइजिङमा आयोजित विशेष समारोहमा सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति सीले चीनको विकास र प्रगति त्यही नीतिका आधारमा निरन्तर अगाडि बढेको र त्यसलाई छाड्न नसकिने बताए । चिनीया ग्रेट हल अफ द पिपुलमा आयोजित भव्य समारोहमा 

मेक्सिको सीमामा अमेरिकी सैनिक कटौती

३ पुस, वासिङ्टन । संयुक्तराज्य अमेरिकाले मेक्सिको सीमामा तैनाथ अमेरिकी सेनाको संख्या कटौती गरेको छ । अमेरिका प्रवेश गर्न चाहने आप्रवासीको ठूलो जत्थालाई सीमामै रोक्ने उद्देश्यले यसअघि करिब ६ हजार सेना तैनाथ गरिएकामा त्यसमा कटौती गरी हाल करिब तीन हजारमा सीमित गरिएको अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ । मध्ये अमेरिकी देशहरु खासगरी होन्डुरसबाट ठूलो संख्यामा आप्रवासीहरु अमेरिका प्रवेशका लागि अघि बढेको भन्दै भन्सार तथा सीमा 

विचार / ब्लग

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 

लालबाबु पण्डितको ‘सेलिब्रेटी’ मोह, आफ्नै कर्मचारीलाई पागल भन्न मिल्छ ?

कर्मचारी समायोजन अन्र्तगतको स्वेच्छिक अवकाशको विषयलाई लिएर यतिबेला प्रधानमन्त्री, मन्त्री र कर्मचारीबीच जुहारी चलिरहेको छ । अवकाशको विषयलाई लिएर दुवै पक्ष एकअर्काप्रति तिखो टिप्पणीमा उत्रिएका छन् । उनीहरुबीचको आरोप–प्रत्यारोपलाई सुन्दा दुवै पक्ष एकअर्काप्रति पूर्णरुपमा सशंकित् र अविश्वस्त देखिएका छन् ।
Top