esewa

विन्टर डिप्रेसन ! किन हुन्छ ? कसरी बच्ने ?


Friday, 1 Feb, 2019 9:52 AM
काठमाडौं । सामाजिक र जीवनमा आइपर्ने विभिन्न समस्या, अशान्ति वा मनले चिताएको काम पूरा नभएको अवस्थामा मानिसको दिमागमा असर पर्नसक्छ । मानसिक रोग सबै एकै प्रकारको हुँदैन । डिप्रेसन मानसिक रोगको एक प्रकार हो । र डिप्रेसनभित्र पनि धेरै प्रकार हुन्छ । त्यसमध्ये विन्टर डिप्रेसन एक हो । विन्टर डिप्रेसन विशेषगरी चिसो मौसममा हुनेगर्छ । गर्मी मौसममा विन्टर डिप्रेसन हुँदैन । यसलाई सिजनल डिप्रेसन भनिन्छ भने मेडिकल भाषामा एफेक्टिभ डिसअर्डर पनि भनिन्छ । 

मौसम परिवर्तन भएलगत्तै हुने डिप्रेसनलाई सिजनल डिप्रेसन भनिन्छ । जुन गर्मी मौसममा नभई जाडो मौसममा मात्र हुन्छ । मानिसको मन एकैनासको हुँदैन । हरेक स–साना कुराले मानिसको दिमागमा प्रभाव पर्छ । मौसम परिवर्तन भएजस्तै मानिसको मन पनि परिवर्तन भइरहन्छ । कहिले दुःख, कहिले हाँसो र कहिले खुसी। जीवनको चक्रसँगै मानिसको मन पनि घुमिरहेको हुन्छ । 

किन हुन्छ विन्टर डिप्रेसन ?
जाडो मौसममा दिन छोटो र रात लामो हुन्छ । जस कारण धेरै समयसम्म घामको प्रकाशबाट टाढा बसिन्छ । व्यस्तताले भरिएको जीवनमा जाडोमा चिसोबाट बच्न सबैले अनेकौं उपाय अपनाउने गर्छन् । ग्यास हिटर, बाक्लो कपडा र तातो जुत्ताको प्रयोग गर्छौं । तर सूर्यको किरणले दिने तातो र अन्य हिटर वा कपडाबाट लिने तातोमा धेरै फरक हुन्छ । 

जाडोमा सूर्यको किरण खासै पर्दैन । शरीरमा पाइने सेरोटोनिन हर्मोन घामको प्रकाश शरीरमा पर्दा मात्र पाउन सकिन्छ । घामको आवश्यक किरण शरीरले नपाउनाले न्युरो केमिकल सेरोटिनिनको प्रयोग कम हुने गर्छ । न्युरो केमिकल सेरोटिनिनको कमीले विन्टर डिप्रेसन हुन्छ । 
जाडोयाम सुरु हुनेबित्तिकै अल्छी लाग्ने, काममा जाँगर नलाग्ने, शरीर कमजोर हुने र थाक्ने, निराश हुने, बढी खाना खान मन लाग्ने, वढी निद्रा लाग्ने र घाम प्यारो लाग्ने जस्ता बानी जाडोमौसममा सबैले गर्छन् । यी समस्या जाडो मौसममा मानिसले गर्ने सामान्य समस्या हो । तर यसलाई डिप्रेसन भन्न मिल्दैन । 

जाडोमा बादल लाग्ने, कुहिरो लाग्ने र घामबाट टाढा बस्न बाध्य हुने समस्या हुनेगर्छ । मानिसको शरीरले रातको समयमा मेलाटोनिन भन्ने हार्मोन उत्पादन गर्छ । यो हर्मोनले बढी निद्रा लगाउँछ । जाडो मौसममा यो सामान्य मानिन्छ । तर जो रागी हुन्छन, उनीहरुलाई अझै बढी प्रभाव पार्छ ।  
विन्टर डिप्रेसन महिला, बालबालिका र बूढापाकामा बढी हुन्छ । सामान्य अरु मानिसलाई भन्दा यस्ता व्यक्तिलाई घामको किरण बढी आवश्यक पर्छ । विशेषगरी युरोपेली देशहरुमा यो समस्या बढ्ने क्रममा छ । ६ महिना दिन र ५ महिना रात हुने मुलुकमा विन्टर डिप्रेसन बढी हुने गरेको छ ।  

विन्टर डिप्रेसनका लक्षण
मन उदास र दुःखी हुनु, खुसी बन्न नसक्नु, झर्को लाग्नु, रुन मन लाग्नु र कुनै पनि कुरामा ध्यान नहुनु यसका लक्षण हुन् । जाडो मौसममा यी लक्षणहरु दुई हप्ताभन्दा बढी लगातार देखिएमा विन्टर डिप्रेसन भएको भन्ने बुभ्नुपर्छ । डिप्रेसन हुँदा निद्रा नलाग्ने, खान मन नलाग्ने, तौल घट्ने जस्ता असामान्य लक्षण देखापर्छन् । तर विन्टर डिप्रेसन हुँदा यसको उल्टो हुन्छ । विन्टर डिप्रेसनमा निद्रा बढी लाग्ने, धेरै खाना रुच्ने, तौल बढ्ने जस्ता लक्षण देखापर्छन् । 

विन्टर डिप्रेसन भएमा घाम लाग्ने ठाउँमा बस्नुपर्छ । नेपाली समाजमा घाममा बस्ने, तेल लगाउने, सुन्तला र बदाम खाने, चिसोमा पिकनिक जाने, नाच्ने र गाउने चलन छ । यस्ता क्रियाकलापले सेरोटिन उत्पादन गर्छ । ओमेगा ३ भएको खानेकुरा खानुपर्छ । माछा र आलसमा ओमेगा ३ को मात्रा धेरै हुन्छ । विन्टर डिप्रेसनका रोगीलाई कृत्रिम ताप दिएर लाइट थेरापी दिने गरिन्छ । विदेशमा यो लाइटको प्रयोग गर्दै थेरापी दिइन्छ । जसले घामले जस्तै तातो किरण दिन्छ । तर कोठामा बसेर हिटर ताप्दैमा र तातो लुगा लगाउँदैआ यो समस्यबाट बच्न सकिन्न । 
विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्यांकअनुसार विश्वमा कुल जनसंख्याको २५ प्रतिशत मानसिक रोगी छन् । ४५ करोड मानिसमा मानसिक समस्या छ भने ३५ करोडमा डिप्रेसन छ ।  मानसिक रोगकै कारण विश्वमा प्रत्येक वर्ष आठ लाख मानिसले आत्महत्या गर्छन् । 

नेपालमा प्रत्येक वर्ष पाँच हजारभन्दा बढी मानिसले आत्महत्या गर्छन् भने प्रत्येक दिन १२–१५ जनाले आत्महत्या गर्छन् । यीमध्ये ९० प्रतिशतले मानसिक रोगका कारण आत्महत्या  गर्छन् ।


Ruslan

runner bike

ime

citizens bank

राजनीति

सिटिइभिटीको कामप्रति नेकपा महासचिव पौडेल असन्तुष्ट

३ साउन, काठमाडौं । सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का महासचिव विष्णु पौडेलले प्राविधिक शिक्षा तथा व्यवसायिक तालिम परिषद (सिटिइभिटी)को काम कारबाहीप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन् । मुलुकलाई समृद्ध बनाउने गरी आवश्यक जनशक्ति निर्माण गर्नुपर्ने सिटिइभिटीको काम चित्तबुझ्दो नभएको महासचिव पौडेलको भनाइ छ । सिटिइभिटी राष्ट्रिय कर्मचारी संगठनले शुक्रबार काठमाडौंमा आयोजना गरेको एक कार्यक्रममा बोल्दै महासचिव पौडेलले सिटिइभिटीको कामलाई प्रभावकारी बनाउने गरी सरकारको तर्फबाट आवश्यक

कर्मचारी प्रशासनलाई सुधार्न जस्तोसुकै कदम चाल्न तयार छौं: मन्त्री पण्डित

३ साउन, काठमाडौं । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले कर्मचारी प्रशासनलाई सुधार गरेर जनमुखी र परिणाममुखी बनाउन सरकार जस्तोसुकै कदम चाल्न पनि तयार रहेको बताएका छन् । मन्त्री पण्डितले कर्मचारी प्रशासनलाई सेवा प्रवाहको काममा जवाफदेही बनाउने गरी कानुन निर्माणमा सहयोग गर्न पनि प्रतिनिधिसभाका सांसदहरुलाई आग्रह गरे । शुक्रबार संघीय संसदको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको बैठकमा ‘संघीय निजामती सेवाको गठन, सञ्चालन र सेवाको सर्त सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको

अनेरास्ववियुले अब कसैसँग चन्दा नलिने

३ साउन, काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) निकटको विद्यार्थी सङ्गठन अनेरास्ववियुले अबदेखि कसैसँग पनि चन्दा नलिने निर्णय गरेको छ । अनेरास्ववियु केन्द्रीय कमिटी बैठकको निर्णय सार्वजनिक गर्न बिहिबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा संयोजक ऐन महरले सङ्गठन सञ्चालन गर्न संस्थागत र व्यक्तिगत रुपमा निजी शैक्षिक संस्था तथा विश्वविद्यालयबाट कुनै आर्थिक सहयोग नलिने बताए । ‘अब अनेरास्ववियुले संस्थागत र व्यक्तिगत रुपमा निजी शैक्षिक संस्था तथा विश्वविद्यालयबाट कुनै पनि आर्थिक सहयोग लिन बन्द गरेको छ’, उनले भने, ‘कुनै 

अन्तर्राष्ट्रिय

काबुल विश्वविद्यालयमा बम विस्फोट, ४ जनाको मृत्यु

३ साउन, काबुल । अफगानिस्तानको राजधानी काबुलस्थित काबुल विश्वविद्यालयको दक्षिणतर्फको प्रवेशद्वारमा शुक्रबार बम विस्फोट भएको छ । यसमा परी चार जनाको मृत्यु हुनुका साथै अन्य आठ जना घाइते भएका छन् । स्थानीय समयाअनुसार शुक्रबार बिहान ७ः१० मा उक्त विस्फोट भएको प्रहरीले जनाएको छ । स्नातकोत्तर तहकोे परीक्षाका लागि विद्यार्थीको प्रवेश हुनेक्रममा विस्फोट भएको थियो । घाइते आठ जनामध्ये एक जना भने किशोरी रहेको जनाइएको छ । यस विस्फोटको अनुसन्धान जारी रहेको अधिकारीहरुले जानकारी 

पाकिस्तानका पूर्वप्रधानमन्त्री अब्बासी भ्रष्टाचार अभियोगमा पक्राउ

३ साउन, कराँची । पाकिस्तानमा अर्का एकजना पूर्व प्रधानमन्त्री भ्रष्टाचार गरेको अभियोगमा पक्राउ परेका छन् । हालका प्रधानमन्त्री इमराज खानभन्दा अगाडि सत्तामा रहेका शाहिद खक्वान अब्बासी भ्रष्टाचार अभियोगमा पक्राउ परेका हुन् । पाकिस्तानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार अब्बासीलाई बिहीबार गिरफ्तार गरिएको हो । अघिल्लो साता मात्रै भ्रष्टाचार आरोपमा पाकिस्तानका पूर्वराष्ट्रपति असिफ अली जर्दारी पक्राउ परेका थिए । अब्बासीले तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी)को आयात सम्झौतामा अर्बौं रुपैयाँ अनियमितता गरेको आरोप 

अमेरिकी जलसेनाले इरानको ड्रोन खसालेको अमेरिकाको दाबी

३ साउन, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकी जलसेनाले स्ट्रेट अफ होर्मुज भनिने समुद्री मार्गमा इरानको ड्रोन खसालेको बताएका छन् । उक्त ड्रोन अमेरिकी पानीजहाजभन्दा झन्डै एक किलोमिटरनजिकै उड्न थालेपछि खसालिएको ट्रम्पलाई उदृत गर्दै बीबीसीले जनाएको छ । गत जुनमा अमेरिकाको ड्रोन खसालेको इरानले भने अमेरिकाले दाबी गरेअनुरूप इरानको ड्रोन नखसालिएको बताएको छ । ह्वाइट हाउसमा बोल्दै ट्रम्पले हालको घटनालाई इरानले अमेरिकालाई उत्तेजित बनाउने प्रयत्न गरेको बताउँदै आफ्ना अधिकारी

विचार / ब्लग

भारतीय फुटबल स्टार सुनील छेत्रीले मेस्सीले भन्दा बढी गोल यसरी गरे

क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनेल मेस्सी सर्वकालीन फुटबल खेलाडीहरूमध्ये सर्वोकृष्ट हुन्। यी दुवै खेलाडी क्लब वा देशका लागि खेल्दा गोल गर्न सिपालु छन्। तर यी दुवै महान् खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा गरेका गोल सङ्ख्याको सूचीको बीचमा अर्का खेलाडी छन् भन्दा धेरैलाई आश्चर्य लाग्न सक्छ। मेस्सीले भन्दा धेरै गोल गरेका खेलाडी भारतीय राष्ट्रिय टोलीका कप्तान सुनील छेत्री हुन् भन्दा अझ धेरै आश्चर्य लाग्न सक्छ। आइतवार राति थाईल्याण्डविरुद्धको एशियाली कप २०१९ अन्तर्गतको 

​लोकतन्त्रका खम्बामा खटपट

स्वतन्त्र राज्य व्यवस्थामा कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध घनिष्ट हुनुपर्छ । संसदीय सुनुवाइ समितिले गत शुक्रबार प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीलाई प्रधानन्यायाधीश बन्ने बैधानिक बाटो रोकिदियो । यो निर्णयसँगै रामशाहपथस्थित सर्वोच्च अदालतको परिसरमात्र होइन, पुरै राष्ट्रिय राजनीति नै तरंगित बन्यो । हिजो अपरान्नहदेखि नै सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा यसको पक्ष÷विपक्षमा विभिन्न मत–अभिमत प्रकट भएका छन् 

अनशनको शक्ति जुटाउने सन्त चिकित्सक

► अतृप्त
प्राध्यापक डाक्टर गोबिन्द के.सी. को पन्ध्रौँ अनशन शृंखला भर्खरै अन्त्य भएको छ । जोरजुलूम गर्दा पनि पार नलागेपछि देशकै कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निगरानीमा पछिल्लो अनशन शृंखला सताइसौं दिनमा आएर टुङ्गोमा पुग्यो । बितेका ६ बर्षमा सन्त चिकित्सकका अनशन शृंखलाले राजधानी काठमाडौंदेखि मोफसलमा अवस्थित जुम्लासम्मको अविस्मरणीय यात्रा तय गरेका छन् । डा. के.सी. को निराहार यात्रा भोग्नेलाईभन्दा देख्नेलाई पट्यारलाग्दो प्रतित हुन्छ । 
Top