कुशे औँशी र यसको महत्त्व


Wednesday, 19 Aug, 2020 9:06 AM
मानव जीवनलाई सरस, सहज,सुदृढ र सबल ढङ्गले अगाडि बढाउनको लागि एउटा कसिलो मूल आधार स्तम्भ वा धुरीखावोको आवश्यकता पर्छ र त्यो हाम्रो धर्म –संस्कृति हो।सबभन्दा पहिला हामी मानव भएपछि मानवीय धर्म पालन गर्नु पर्छ। अनि आफुले  पहिलो पल्ट टेकेको धर्ती र आफुलाई जन्मदिने  बाबुआमाप्रतिको धर्म पालन गर्नुपर्छ। हामीले जहाँ ढुङ्गा ढुङ्गा भगवान्को बाँस देख्छौ त्यहीँ हामीलाई यो बिश्व देखाउने बाबू आमालाई पूजेनौँ भनेत नेपाल आमा प्रतिको अपमान हुनेछ।प्रत्येक क्षेण अनि पल बाबालाई  मन अनि मस्तिष्कमा राख्नुपर्छ र पहिलो पाइला चालदाखेरी थामन् प्रयोग भएका हात बिर्सिने त कुरौ हुँदैन। तरपनि उहाँको सम्मानको लागि हामो हिन्दु संस्कृतिमा एउटा बिशेष दिन छुट्याइएको छ जस्लाई बाबुको मुखहेर्ने दिन भनिन्छ। जुन भाद्रकृष्ण आमावास्यका दिन पर्दछ।जुनदिनलाई कुशेऔँशी र गोकर्णे औँशी  पनि भनिन्छ। यसदिनमा बिशेष गरेर आफ्ना स्वर्गीय पितृको स्मरण गरी तर्पण पिण्डादि दान गर्ने यस शुभ दिनलाई पछि पिताको मुखहेर्ने दिनको रूपमा पनि मनाउन थालिएको पाइन्छ।औँशी  तिथिका देवता पितृ हुनुहुन्छ। औँशी तिथिमा पितृलोकमा मध्यदिन भएको हुन्छ। यो पितृको भोजनको लागि उपयुक्त समय रहेकाले पितृको तर्पण  श्राद्धगर्ने शास्त्रीय विधान  रहेको छ। औँशीका दिन गरिएको श्राद्धले पितृ तृप्त हुन्छन् र आशीर्वाद पनि प्रदान गर्दछन्।

आजकौ दिनमा स्वर्गीय पितृहरु उत्तर गयामा आएका हुन्छन्  र पुत्रले दिएको पिण्ड पाउछन्  भन्ने शास्त्रीय प्रमाण पाइन्छ।
यदि हामीले पीताको वचन जीवनभर पालन गर्यौ र मृत्युभएपछि लोकलाजले नभई सच्चा मनले क्रियाक्रम गरिदियौ बर्षदिनमा गयाश्राद्ध गरिदियौ भनेमात्र सच्चा पितृसम्मान हुन्छ।

‘जीवतो वाक्यकरणान्मृताहे भूरिभोजनात्।
गयायां पिण्डदानश्च त्रिभिःपुत्रस्य पुत्रता।

नत्र बर्षदिनमा एकपटक अनुहारपुस्तिका सजाएर केही पनि हुनेछैन।मनुस्मृति अनुसार गुरुभन्दा सयगुणा माथि पिताको स्थान दिइएको छ‘आचार्याणां शतं  पिता।।’। यसैगरी उपनिषद्ले पितालाई देवताको कोटिमा राखेका छन्। पितृ देवो भवू (तैत्तिरियोपनिषद १ः११) अर्थात्  पितृदेवता समान हुन्छन् ।
  कुश देव र पितृकार्यको लागि प्रयोग हुनेगर्छ।जस्को प्रयोगले सम्पूर्ण कुरा पवित्र हुन्छन् भन्ने धार्मिक मत रहेको छ।कुशेऔँशीका दिन प्रातः सप्तमृतिका लेपन गरेर मेरो पाप हरण गर्नुहोस् भनेर स्नान गरि सकेर आाफ्नो जप नित्यपूजा गर्नुपर्दछ।त्यसपछि  कुशभएको ठाउँमा गई पवित्र ठाउँको कुश पूर्वउत्तर फर्कि विशेष मन्त्र उच्चारण पुर्वक हुँ फट् भन्दै उखेली घरमा भित्राएको कुश एक वर्ष सम्म प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्ने धार्मिक मान्यता छ।जसको मन्न गर्नाले रक्षा हुन्छ त्यो नै मन्त्र हो। मननात त्रायते यत तत् मन्त्रमू।कुश उखेल्दा भन्ने मन्त्र यसप्रकार रहेको छ।
विरञ्चिना सहोत्पन्नः परमेष्ठिनिसर्गज।
नुद सर्वाणि पापानि दर्भ स्वस्तिकर‍ो भव।।
पूर्वं मन्त्रं समुच्चार्य ततः पूर्वोतरामुखः ।
हुँफट्कारेण मन्त्रेण सकृच्छित्वा समुद्धरेत्।।
अर्थात् ब्रह्माका साथ जन्मिएर 
ब्रह्माबाटै पवित्रता पाएका हे कुश 
हाम्रो सम्पुर्ण पाप नाशगरी हाम्रो कल्याण गर।
कुशमा साक्षात ईश्वरको वास रहेको हुन्छ।
ूकुशाग्रे वसतो रुद्रः कुशमध्ये तु केशवः।
कुशमुले वसेद् ब्रह्मा कुशान् मे देहि मेदिनि।।ू
हे पृथ्वी माता१अग्र भागमा शिव 


मध्य भागमा विष्णु र मुलभागमा ब्रह्मा निवास गर्ने कुश मलाई प्रदान गर्नुहोस भन्दै उखेल्नु पर्ने विधान पनि रहेको छ।
देवकार्यमा कुशका पवित्र,उपयवन,ब्रह्मा,कंकण,दण्ड आदि  बनाएर धारण गरिन्छ भने पितृकार्यमा पवित्र ब्रह्मा मटक  बनाउने गरिन्छ।कुश नभएको स्थानमा दुवोको प्रयोग पनि गरिन्छ जुन विकल्प होद।नफुलेको कुशलाई संस्कृतमा दर्भ भनिन्छ।जरा सहितको भागलाई कुतप भनिन्छ ।सात पात एकै नालमा भएको र तिल उम्रेको ठाउँमा उम्रेको कुश ( दर्भ )लाई शुभ मानिन्छ।अब कुशको उत्पत्तिको बिषयमा बुझौं ।

हाम्रा धार्मिक ग्रन्थअनुसार पहिला हिरण्याक्ष नाम गरेको दैत्यले पृथ्वीलाई लिएर समुन्द्रमा गयो।
त्यसपछि देविदेवताको आग्रहलाई  मानेर भगवान श्रीहरीले वराह रुप लिनुभयो र समुन्द्रमा गई हिरण्याक्षको उद्धार गरि पृथ्वीलाई आफ्नो दार्ह्रामा राखेर ल्याउनुभयो।भगवान् कार्यसम्पन्न भएपछि उग्रभएर कामन थाल्नुभएको थियोे र उहाले कामदा झरेका  रौं वाट कुशको उत्पत्ति भएको भनिन्छ।यहीँ कुरोलाई प्रस्टाउदै भगवान नारायणले गरुडलाइ भन्नुभएको छ ूदर्भा विभुतिर्मे तार्क्ष्य१मम रोमसमुद्भव।अतस्तत् स्पर्शनादेव स्वर्ग गच्छन्ति मानवाः।।
अर्थात् मेरो रौंवाट उत्पन्न भएको यो कुश मेरो विभुति हो।त्यसैले कुशको स्पर्श मात्रले पने मानिस स्वर्ग जान्छन्।स्कन्ध पुराण अनुसार पतिब्रता व्रिन्दाको श्रापले गर्दा विष्णु भगवान कुश हुनपरेको भन्ने प्रसन्ग पनि आउँछ।यस्तै कुशको महत्त्व र शास्त्र वचन पालनको धेरौ प्रसङ्ग शास्त्रमा आउँछन्  जस्ले कुशको महत्त्व बुझाउछन्।
एउटा प्रसङ्ग छ महाभारतमा – कुनै बेला भीष्म पिताको श्राद्ध गर्ने क्रममा पिण्ड दिन लागेका थिए साक्षात् पिता शन्तनु अगाडि प्रकट भएर हात थापे तर भीष्मले शास्त्रमा पिता प्रकट भएमा पिताको हातमा पिण्ड दिनु नभनेको सदैव कुशमाथि पिण्ड दिनु भनेकाले कुशमाथि नै पिण्ड दिए प्रकट भएका पिताको हातमा दिएनन्। यो देखेर पिता अत्यन्त प्रसन्न भएर भने ( शास्त्रको वचन पालन गरेर तिमिले यो अति नै उचित र फलदायी काम गरेउ्। मलाइ एसबाट परम तृप्ति मिल्यो। तिम्रो कीर्ति जताततैै फैैलियोस् र मनले चिताएको पुगोस्।  श्रीरामले आफ्ना पिता दशरथको श्राद्ध गर्दा पनि एस्तै भएको कुरा  रामायणमा पनि आएको छ ।
मिति २०७७साल भाद्र ३ गते ८ः९बजेसम्म औँशी  तिथि रहेको छ।त्यस उप्रान्त प्रतिपदा तिथि आरम्भ  हुन्छ। आजको दिन नै बाबुको मुख हेर्ने कुश भित्र्याउने दिन  हो।

ज्यो.पं. विष्णु प्रसाद खनाल


global ime

fonepay

https://www.prabhubank.com/

राजनीति

खुमलटारमा प्रचण्डलाई भेटेर ईश्वर पोखरेलले अनुरोध गरे– दुवै अध्यक्षको साझा प्रस्ताव बनाऔँ

१९ मंसिर, काठमाडौं । नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र सचिवालय सदस्य एवम् उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेलबीच भेट भएको छ। प्रचण्डलाई भेट्न उपप्रधानमन्त्री पोखरेल शुक्रबार बिहान  खुमलटार पुगेका थिए। प्रचण्डसँग भएको भेटमा उपप्रधानमन्त्री पोखरेलले साझा प्रस्तावको लागि आग्रह गरेको बताइएको छ।

अर्थमन्त्री पौडेललाई बुटवलमा कांग्रेस कार्यकर्ताले देखाए कालो झण्डा

१० मंसिर, काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ताहरुले अर्थमन्त्री एवं नेकपा महासचिव विष्णु पौडेललाई कालो झण्डा देखाएका छन्। बुधबार नेपाल विद्यार्थी संघ र तरुण दलका कार्यकर्ताले बुटवलको पुरानो बसपार्क क्षेत्रमा मन्त्री पौडेललाई कालो झण्डा देखाएका हुन्।

चिनियाँ राजदूत हाउ यान्छीले भेटिन् नेकपाका कार्यकारी अध्यक्ष प्रचण्डलाई

८ मंसिर, काठमाडौं । नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत हाउ यान्छीले सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का कार्यकारी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डसँग भेटवार्ता गरेकी छन्। राजदूत हाउले खुमलटारस्थित प्रचण्डको निवास पुगी आज सोमबार बिहान भेट गरेकी हुन्। चीनबाट उच्चस्तरीय राजनीतिक भ्रमण हुन लागिरहेको र यता नेकपाका दुई अध्यक्षसहित शीर्ष नेताहरुबीच तीब्र विवाद भइरहेका बेला राजदूतले कार्यकारी अध्यक्ष प्रचण्डसँग भेट गरेकी हुन्।

अन्तर्राष्ट्रिय

म्यानमारमा सात वर्षे बालिकाको सुरक्षाकर्मीले गरे गोली हानी हत्या

म्यानमारमा सुरक्षाकर्मीको गोली लागेर सात वर्षकी बालिकाको ज्यान गएको छ । गएको फेब्रुअरी १ मा सेनाले निर्वाचित सत्ता हत्याएपछि हुँदै आएको प्रदर्शनको क्रममा सुरक्षाकर्मीबाट मारिने उनी सबैभन्दा कम उमेरको व्यक्ति हुन् । मान्डली शहरको आफ्नो घरमै रहेका बेला बालिकाको गोली लागेर मृत्यु भएको परिवारका सदस्यले बताएका छन् ।प्रदर्शनमा सुरक्षाकर्मीको ज्यादतीका कारण हालसम्म कम्तीमा २० बालबालिकाको ज्यान गएको बालबालिकाको क्षेत्रमा काम गर्दै आएको संस्था सेभ 

ट्रम्पलाई महाअभियोग लगाउने प्रस्ताव सिनेटमा असफल

२ फागुन, काठमाडौं । अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पमाथिको महाअभियोग प्रस्ताव अमेरिकाको माथिल्लो सदन सिनेटमा असफल भएको छ ।
अमेरिकी संसद भवन (क्यापिटल हिल)मा हिंसा भड्काएको आरोपमा ट्रम्पमाथि महाअभियोग लगाउनु पर्ने प्रस्ताव सिनेटमा पेस भएको थियो । सो प्रस्तावमा शनिबार भोटिङ भएको थियो ।महाअभियोग प्रस्तावको पक्षमा दुई तिहाइ बहुमत नपुगेपछि ट्रम्पलाई राहत मिलेको छ ।५७ सिनेटरले महाअभियोगको पक्षमा र ४३ सिनेटरले महाअभियोगको 

तत्काल सत्ता नछाडे म्यानमारका सेनाविरुद्ध कदम चाल्ने अमेरिकाको चेतावनी

अमेरिकाले म्यानमारका सेनालाई तत्काल सत्ता छाड्न आग्रह गर्दै अन्यथा ‘उचित कदम’ चाल्ने चेतावनी दिएको छ। अमेरिकाका राष्ट्रपति जो बाइडेनले म्यानमारकी नेत्री आङ सान सुचीसहित अन्य नेतालाई गिरफ्तार गरेर देशको शासन हातमा लिएकामा त्यहाँका सेनाविरुद्ध गम्भीर आपत्ति प्रकट गरेका हुन्। बीबीसीका अनुसार बाइडेनले म्यानमारका सेनालाई तत्काल सत्ता छाड्न भनेका छन् र अन्यथा अमेरिकाले ‘उचित कदम’ चाल्ने चेतावनी दिएका छन्। यसैबीच म्यानमारमा भएको 

विचार / ब्लग

प्रेमिकाको लिलामी

आउनुस हजुर आउनुस
बजारमा नयाँ अफर आएको छ
अफर सिमित
समयको लागि लाएको छ
आफ्नो लागि आफै
कमाउन सक्ने
दुइचार जनाको हात

सिडियोहरुले के को आधारमा निषेधाज्ञा जारी सम्बन्धी धारणा दिदै हुनुहुन्छ ?

गगन थापा
काठमाडौं उपत्यकाका प्र.जि.अ. हरूले कसैले दशैंसम्म निषेधाज्ञा जारी राख्नुपर्ने र कसैले नाकामा सेना परिचालन गर्नुपर्ने जस्ता धारणा दिएको कुरा सञ्चार माध्यममा आइरहेको छ । सिडियोहरुले के को आधारमा यो धारणा दिदै हुनुहुन्छ ? सरकारले जिल्ला स्तरमा निषेधाज्ञा जारी गर्ने जिम्मेवारी जिल्ला प्रशासन कार्यलयलाई सुम्पिएकाले  सिडियोहरूले पनि यस विषयको जानकार र निर्णय गर्ने आफूनै हो भन्ने ठानेर धारणा राख्नु भएको होला ।

ब्यक्ति बेपत्ता पार्ने कार्य बिरूद्दको महासंधिको अनुमोदन गरियोस

आज ३० अगष्ट बलपूर्वक बेपत्ता पिडितको अन्तराष्ट्रीय दिवस को अवसरमा दश बर्षे द्वन्दकालमा राज्य र बिद्रोही पक्षबाट बेपत्ता पारिएका तिन हजार एक सय सन्ताउन्न (३१५७) भन्दाबढि ब्यक्तिहरूको स्थिति हालसम्म अज्ञात रहेको स्मरण गराउँदछौं । बिस्तृत शान्ति सम्झौता र नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ मा भएको प्रावधान अनुरुप ६० दिन भित्रमा बेपत्ता पारिएका नागरिकहरुको सत्य तथ्य पत्ता लगाउने र पिडकलाई कानूनी दायरामा ल्याउने प्रतिबद्धता पूरा हुन नसकेको सर्बबिदितै छ ।
Top