राजालाई सबैभन्दा बढी कोबाट खतरा ?

चाणक्य भन्छन्– रानी र राजकुमार


Saturday, 17 Jun, 2017 3:33 PM
नेपालमा राजतन्त्रको समूल अन्त्य भइसकेको छ । राजदरबार हत्याकाण्डमा राजा बीरेन्द्रको बंश नै नास भएको केही वर्षमा देशबाट पुरै राजतन्त्र बिदाई भयो । दरबार हत्याकाण्डको मुख्य डिजाइनर या त्यसमा संलग्न व्यक्ति को हो भन्ने आधिकारिक पुष्टी अहिलेसम्म भएको छैन । हत्याकाण्डलगत्तै दरबारले पूर्वयुवराज दीपेन्द्रले अन्धाधुन्धा गोली चलाएर आफ्ना बाबुआमालगायतलाई मारेको र अन्त्यमा आफैलाई पिठ्युँबाट पेस्तोल दागेर आत्महत्या गरेको सार्वजनिक गरेको थियो । तर, त्यसपछि भने हत्याकाण्डबारे बिभिन्न तर्क आउने गरेका छन् । यो त भयो नेपालकै दरबारमा भएको पछिल्लो घटनाको कुरा । तर, आजभन्दा २४ सय वर्षअघि नै चाणक्यले राजाका लागि सबैभन्दा खतराका पात्रहरुबाले आफ्नो तर्क पेश गरेको इतिहास छ । जुन अहिले पढ्दा पनि यथार्थपरक र रोचक लाग्छ । राजा र राजनीतिबारे चाणक्यको तर्क यस्ता छन् ः

को हुन् चाणक्य ?

चाणक्य भारत वर्षका एक महान् राजनीतिज्ञ, कुटनीतिज्ञ र दार्शनिक हुन् । इशापूर्व चारसय वर्षअघि उनको जन्म तत्कालीन मिथिला प्रदेशमा भएको थियो । आजभन्दा झण्डै २४ सय बर्षअघि उनले राज्य संचालन सम्बन्धमा दिएका बिचार अहिले पनि उत्तिकै सान्र्दभिक छन् । 

राजालाई नटेरेपछि

चाणक्य कसरी एक महान कुटनीतिज्ञ बने भन्ने प्रसंग पनि रोचक छ । मगधको राजधानी पाटलीपुत्रमा एक विशाल सभाको आयोजना गरिएको थियो । सो सभामा सम्राट महापदमानन्द उपस्थित थिए । चाणक्यलाई पनि त्यस सभामा बोलाइएको थियो । महापदमानन्द ब्राह्मणभन्दा राजा नै ठूलो हो भन्ने मान्यता राख्थे । तर, चाणक्यको मत भने राजाभन्दा ब्राह्मण नै ठूलो हुन्न भन्ने थियो । महापदमानन्द सो सभामा आउँदा सबैजना उठेर सम्राटको अभिनन्दन गरेपनि चाणक्य भने आफ्नो आसनवाट उठेनन् । चाणक्य आसनवाट नउठेपछि राजाले आफ्नो अपमान भएको सम्झे । उनले चाणक्यको टुपी समातेर सभामै लडाई दिए । अपमानको पीडा खप्न नसकेर चाणक्यले त्यहि सभामा नन्द बंशको समुल नष्ट गर्ने उद्घोष गरे । उनी मगध छाडेर तक्षशिला (हाल पाकिस्तानमा पर्छ)मा गए । त्यहाँ विश्वविद्यालयको कुलपतिसमेत भए । 

जब चन्द्र गुप्तलाई भेटे

तक्षशिलामै नन्द राजाबाट मारिएका सेनापतिका छोरा चन्द्र पुप्त पनि बसिरहेका थिए । दुबैको सत्रु एउटै भएकाले यि दुईबीच चाँडै नै मित्रता कायम भयो । नन्द बंशलाई समाप्त पार्ने योजना बताए । चाणक्यको कूटिल नीति तथा पञ्जावको सैनिक सहयोगबाट चन्द्रगुप्त मगधका सम्राट नै बने । महापदमानन्दलगायत उनका ९ छोराहरुको हत्या गरी चाणक्यले आफ्नो प्रण पुरा गरे भने चन्द्रगुप्तको समय ३२९ इशापूर्वदेखि २९८ सम्म चाणक्य प्रधानमन्त्री तथा उनका छोरा बिम्बिसारको राज्यकालमा संरक्षक भएर बसेका थिए । उनले त्यो शासनकालमा शासन संचालन सम्बन्धी अर्थशास्त्र रचना गरेका थिए । उनको अर्थशास्त्रमा दार्शनिकभन्दा व्यवहारिक राजनीतिले स्थान पाएको छ ।

कसरी गर्ने राजाको सुरक्षा ?

चाणक्यले राज्य प्रमुख राजाको सुरक्षामा निकै ठूलो चलाखी र सावधानी अपनाउनुपर्ने बताएका छन् । शत्रुहरुले राजालाई हरबखत प्रहार गर्ने योजना बनाइरहने भएकाले राजाको सुरक्षामा कत्तिपनि हेलचक्र्याइँ गर्न नहुने बताएका छन् । राजालाई सबैभन्दा खतरा रानी र छोराहरुबाट हुने, राजनीतिमा सबैभन्दा ठूलो धोका आफ्नै निकटवर्तीहरुबाट हुन्छ भन्ने सिद्धान्त चाणक्यको छ । उनले थप सुझाव दिएका छन्– आफ्ना छोराहरुवाट आत्मरक्षा गर्नका लागि जन्मेदेखि नै राजकुमारहरुमाथि कडा निगरानी गर्नुपर्ने हुन्छ । माकुराकोजस्तै राजपुत्र पनि बाबुको भक्षक हुन्छन् । पितृभक्त नभएका राजकुमारहरुलाई विषभोगमा फसाई जिउँदै मार्नुपर्छ । मिरा लागेको काठजस्तै अशिक्षित राजकुरमा बिनायुद्ध मर्छन् । रानी गर्भवती भएपछि नै शास्त्र विधिद्वारा सुरक्षा गरेर बालक पैदा भएपछि बिभिन्न विषयका विद्वानद्वारा शिक्षा दिनुपर्छ । युवा राजकुमारहरु परस्त्री भोगबाट घृणा उत्पन्न गराउने, मध्यपानबाट विमुख गराउने, शिकारबाट मन मोड्ने, बाबुमाथि आक्रमण गर्ने इच्छा राख्छन् भने उसलाई विभिन्न डर देखाई यस्ता कामवाट हटाउने उपाय गर्नुपर्ने हुन्छ । 

एक जनामात्र राजकुमार छ र उ पितृद्रोही भयो भने त्यसलाई कैद गर्नु पर्छ भन्ने चाणक्यको तर्क छ । उनले थप भनेका छन्– धेरै छोरा छन् भने पितृद्रोही छोरालाई उचित अन्न, बस्त्र नपाउने र उसले समर्थन नपाउने देशमा निर्वासन गरिनुपर्छ । गुणवान् छोरालाई उचित सम्मान गर्नुपर्छ । राजपुत्रले राजाज्ञा पालन गर्नुपर्ने चाणक्यको भनाई छ । राजा सन्तुष्ट चैनन् भने राजकुमारले सन्यास लिएर बन प्रवेश गर्ने वा सद्गुणी राजाको शरणमा जानुपर्ने उनको सल्लाह छ । नजरबन्द गराएका राजकुमारलाई गुप्तरुपले परीक्षण गर्दा पनि पितृद्रोह नत्यागे सर्वथा त्याग गरी गुप्तचरबाट वा विष दिएर मार्नुपर्छ । 

रानीबाट राजा जोगाउने उपाय

राजालाई रानीवाट रक्षा गर्नुपर्छ । दरबारभित्र विश्वस्त बुढी परिचारिकाका साथ महारानीसँग भेट्न गर्नु पर्छ । राजाले रानीलाई एक्लै भेट्दा धोका हुन सक्छ । चाणक्यले रानीको धोकाले मारिएका विभिन्न राजाहरुको उदाहारण दिदै रानीसँग भेट्ने समयमा अदृष्य विपत्तिबाट सावधान रहनुपर्ने सल्लाह दिएका छन् । रानीलाई धुर्त व्यक्ति तथा बाहिरी दासीसँग सम्पर्क गर्न दिनु हुँदैन । रानीका सम्बन्धित आफन्तलाई पनि विशेष अवस्थाबाहेक भेट गर्न दिनु हुँदैन । रानीको चरित्रमाथि ध्यान दिने र राजाको हितमा रानीलाई लगाउने प्रबन्ध गर्नु पर्छ । दरबारको खोपीमा कुनै पनि बाहिरी व्यक्तिले भेट्न नपाउने प्रबन्ध मिलाउनु पर्छ । 

आत्मरक्षाका लागि थप प्रबन्ध 

चाणक्यले राजाको आत्मरक्षाका लागि विशेष ध्यान दिई यसको उपाय बताउने क्रममा प्रातःकालमा राजा ओछ्यानबाट उठ्नासाथ धनुषबाण लिएका स्त्रिहरुले उनलाई घेर्नु पर्छ । ओछ्यानबाट अर्को कोठामा प्रवेश गर्दा त्यहाँ कुर्था र पगरी लगाएका नपुंसक तथा अरु दासहरु रेखदेखका लागि उपस्थित रहनु पर्छ । तेस्रो कोठामा कुप्रा, होचा तथा तल्लो जातिका परिजनले राजाको सुरक्षा गरिनु पर्छ । चौथो कोठामा मन्त्रीहरु, सम्बन्धितहरु तथा हातमा भाला लिएका द्वारपालद्वारा राजाको सुरक्षा गरिनु पर्छ । बंश परम्परकाका उच्च कुलिन शिक्षित सबै काम राम्रोसँग जान्ने व्यक्तिलाई अंगरक्षक नियुक्त गरिनुपर्छ । राजमहलका भित्री सेनाबाट राजा र निवासको रक्षा गरिनुपर्छ । 

कसरी गर्ने भोजन ?

भोजन बनाउने व्यक्तिले एकान्त ठाउँमा स्वादिष्ट भोजन बनाउनु पर्छ । भोजन तयार भएपछि राजाले पहिले अग्नी र पंछिहरुलाई चढाएर मात्र खानुपर्छ । बिष मिलाइएको अन्न आगोमा पर्दा आगो र ज्वाला दुवै निलो भएर चटचट आवाज गर्छ । पन्छी मर्दछन्, बिषयुक्त भोजन मयुरको घाँटीजस्तो रंग हुन्छ । छिटो चिसो हुन्छ । यस्तो विषाक्त खाना मुखमा पर्दा दाँतको स्पर्शले खानाको रङ बदिलिन्छ । दाल छिटो सुक्छ । तरकारी विरंगी हुन्छ । पानी अलग हुन्छ । विष दिने मानिसको मुख सुक्छ, जिब्रो लटपटाउँछ । त्यसैले विष विधाका जानकार तथा बैद्य राजाका समिपमा रहनु पर्छ । बैद्यले पहिला आफ्नै औषधी खाएर परीक्षण गरी राजालाई औषधि दिनु पर्छ । खाना पानी मदिरा परीक्षण गरेर मात्रै राजालाई दिनुपर्छ ।


 


global ime

runner bike

https://www.ctznbank.com/

राजनीति

भारतीय मिडियालाई नेकपा प्रवक्ता श्रेष्ठको चेतावनीः हद भयो, बकवास बन्द गर

२५ असार, काठमाडौँ । 
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाका प्रवक्ता तथा सचिवालय सदस्य नारायणकाजी श्रेष्ठले भारतीय सञ्चार माध्यमहरूले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपालको सरकारबारे अनर्गल प्रचार गरेको बताउँदै त्यस्ता कार्य रोक्न चेतावनी दिएका छन् ।  उनले बिहीबार ट्वीट गर्दै नेपालको राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षाका निम्ति नेपाली एकढिक्का रहेको उल्लेख गरेका छन्। उनले प्रधानमन्त्रीका बारेमा अनर्गल प्रचार बन्द गर्न पनि आग्रह गरेका छन्।

 

उद्धार र राहतमा खटिन प्रचण्डको निर्देशन

२५ असार, काठमाडौँ । 
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पार्टीका कार्यकर्तालाई उद्धारमा निर्देश दिएका छन् ।  सिन्धुपाल्चोक लगायत देशका विभिन्न भागमा बाढी र पहिरोले जनधनको क्षती गरेपछि उनले उद्धार र राहतमा खटिन सबैलाई आग्रह गरेका छन् ।  प्रचण्डले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘अहिले पनि कतिपय व्यक्ति बेपत्ता हुनु भएको र घरबारविहीन भएर बिचल्लीमा परेको अवस्था रहेकाले केन्द्र, प्रदेश, स्थानीय तहका सरकार

उद्धारकार्यमा खटिन कांग्रेस कार्यकर्तालाई देउवाको निर्देशन

२५ असार, काठमाडौँ । 
नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले सिन्धुपाल्चोकको बाह्रविसे क्षेत्रमा उद्धारकार्यमा खटिन कांग्रेस कार्यकर्ताहरुलाई निर्देशन दिएका छन्। देउवाले ट्वीटर मार्फत उद्धारकार्यमा खटिन निर्देशन दिएका हुन् ।  उनले ट्वीटरमा लेखेका छन्, ‘म सिन्धुपाल्चोकका कांग्रेसका साथिहरुलाई तत्काल उद्धारमा खटिन निर्देशन गर्दछु । सरकारलाई छिटोभन्दा छिटो त्यो क्षेत्रमा उद्धार टोली खटाएर थप मानविय र भौतिक क्षेत्र हुन जोगाउन अनुरोध गर्दछु ।’
 

अन्तर्राष्ट्रिय

प्रहरी इन्काउन्टरमा श्रीमान् मारिएकोमा श्रीमती नै खुसी !

२७ असार, काठमाडौं । भारतको कानपुरमा डीएसपीसहित आठ प्रहरी हत्याका मुख्य अभियुक्त विकास दुबेको दाहसंस्कार शुक्रबार साँझ भैरोंघाटस्थित विद्युत् शवदाह गृहमा गरियो । उनको अन्त्येष्टिमा उनका पत्नी ऋचा र छोरो पनि सहभागी थिए। त्यहाँ पत्रकार तथा प्रहरीको जमघट बाक्लो थियो। त्यस क्रममा पत्रकारले दुबेकी पत्नी ऋचालाई आफ्ना पतिको इन्काउटर गरिएकोबारे जिज्ञासा राखेका थिए।

८ प्रहरीको हत्या गर्ने भारतका गुण्डा नाइके विकास दुवे प्रहरी कारबाहीमा मारिए

२६ असार, काठमाडौं । भारतका गुण्डा नाइके विकास दुवे प्रहरी कारवाहीमा मारिएका छन् । प्रहरीको हतियार खोसेपछि जवाफी कारबाहीमा उनी मारिएको भारतीय प्रहरीको दाबी छ । दुवे बिहीबार उज्जैन भन्ने स्थानको महांकाल मन्दिरबाट पक्राउ परेका थिए । उनलाई प्रहरीले शुक्रबार बिहान कानपुर लग्दै थियो । भारतीय प्रहरीको दाबी अनुसार उनी सवार गाडी शुक्रबार बिहान साढे ६ बजे सडक किनारमा पल्टियो । 

मन्त्रीपरिषद् बैठक सकिने बितिकै आइभरीकोस्टका प्रधानमन्त्रीको निधन

२५ असार, काठमाडौँ । 
आइभरीकोस्टका प्रधानमन्त्री एमाडोउ गन कोलाबालीको ६१ बर्षको निधन भएको छ ।  मन्त्रीपरिषद् बैठकको क्रममा एक्कासी छाती दुख्यो भन्ने संकेत गरेका कोलावालीलाइ बैठक लगत्तै अस्पताल लगिएकोमा अस्पतालमा निधन भएको हो । कोलाबाली फ्रान्समा दुई महिना लगाएर मुटुको उपचार गरी हालै स्वदेश फर्केका थिए । प्रधानमन्त्री कोलाबालीलाई सत्तारुढ पार्टीले आउँदो अक्टोबरमा हुने राष्ट्रपति चुनावका लागि आफ्नो उम्मेदवार 

विचार / ब्लग

यो जन्म तिमीमा समर्पित

मेरो यो अमूल्य जीवनका 
लागि
तिमीले आफ्नो जीवनको ख्याल 
राखेनौ।
मेरो आगमनको खुसी सँगै 
तिमीले आफ्नो सबै पीडा भुलायौ 

राष्ट्रिय धान दिवस र यसको शास्त्रीय महत्त्व

-प.ज्यो.बिष्णु प्रसाद उपाध्याय
नेपालको अर्थतन्त्रमा कृषिको योगदान ठूलो रहेको छ। हाम्रो जस्तो मुलुकले बढदो व्यापार घाटा न्युनीकरण गर्ने हो भने कृषि जन्य उत्पादन बढाउनै पर्छ । यसको विकल्प छैन। सोही कारण  किसानको मनोबल उच्च राख्न र उनिहरुको श्रमको सम्मान गर्ने उदेश्यले कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले मुलुकभरी असार १५ गतेलाई राष्ट्रिय धान दिवसका रुपमा २०६१ साल देखि  अनवरत रुपमा मनाउँदै आएको छ। जुन सराहनीय छ। यसो भनी रहदा यहाँ भन्दा

कोरानाको चेपुवामा नेपालको अर्थतन्त्र : चाल्नुपर्ने कदम

आज विश्व जगत नोवल कोरोना नामक भाइरसबाट आक्रान्त बन्दै गएको छ ।यसको फैलदों गतिलाई दृष्टिगत गर्दा समयमा नियन्त्रणको प्रभावकारी उपाय पत्ता लगाउन नसकेमा विश्वव्यापी रुपमा एक करोडको हाराहारीमा  मानिसहरु यसबाट सङ्क्रमित हुने र  नियन्त्रणको प्रयास गर्दा गर्दै पनि ५ लाखको संख्यामा व्यक्तिले ज्यान गुमाउन सक्ने सम्भावना देखिन्छ । विश्वका शक्तिशाली देशहरु समेत यस भाइरसका सामु आत्मसमर्पण गर्न वाध्य भएका घटनाले गर्दा नेपाल जस्ता सानो अर्थतन्त्र र अल्पविकसित
Top