राष्ट्रिय धान दिवस र यसको शास्त्रीय महत्त्व


Monday, 29 Jun, 2020 3:58 PM
-प.ज्यो.बिष्णु प्रसाद उपाध्याय
नेपालको अर्थतन्त्रमा कृषिको योगदान ठूलो रहेको छ। हाम्रो जस्तो मुलुकले बढदो व्यापार घाटा न्युनीकरण गर्ने हो भने कृषि जन्य उत्पादन बढाउनै पर्छ । यसको विकल्प छैन। सोही कारण  किसानको मनोबल उच्च राख्न र उनिहरुको श्रमको सम्मान गर्ने उदेश्यले कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले मुलुकभरी असार १५ गतेलाई राष्ट्रिय धान दिवसका रुपमा २०६१ साल देखि  अनवरत रुपमा मनाउँदै आएको छ। जुन सराहनीय छ। यसो भनी रहदा यहाँ भन्दा अगाडि कृषिलाई प्रोत्साहन दिने र धानको महत्त्व नभएको भन्नेचाहिँ होइन।जुन कुरा हाम्रो जिउँदो इतिहास हामी भन्दा अग्रज र हाम्रा धार्मिक शास्त्रलाई प्रमाण मानेर भन्न सकिन्छ।

विदुरका अनुसार ननःस समित गच्छेद पश्य च नोर्वपेल्कृषिम्।।
अर्थात् जुन व्यक्तिलाई कृषि कर्म आउदैन त्यसता व्यक्ति कुनै पनि समितिको सदस्य बन्न अयोग्य छन्। धानको प्रचलन कहिले देखि भयो यकिन रुपमा भन्न सकिदैन, तर धान र कृषिलाई लिएर हाम्रा वेदका पनाहरुपनि रङ्गिएको हुदा यो कुरा चाहिँ प्रष्ट हुन्छ कि आदिकाल देखि नै कृषिको अवधारणा बिकास भएको थियोे र  धान खेती पनि  हुनेगरेक‍ो थियोे
। पूर्ववैदिक कालमा  अन्नलाई यव र धान्य भनिन्थ्यो।

तैत्तरिय संहिताका अनुसार जाडो याममा जौ छरेर गर्मीयाममा काट्ने गरिन्थ्यो। धान वर्षा याममा रोपेर जाडोयाममा पाकेपछि काट्ने गरिन्थ्यो। पाणिनीको अष्टाध्यायीमा ब्रीहिया र यवक आदि धानको नाम आएको छ।

कैटिल्यका अनुसार अरु खेति भन्दा धान खेती उत्तम भनेका छन्।
पौराणिक कालमा अन्नलाई ब्रहम मानिन्थ्यो र ‌औषधि पनि भनिन्थ्यो र सो गुण पनि हुन्थ्यो। सो गुण प्रबिष्ट होस भन्नको लागि 

अन्नका पति अग्नीलाई प्राथना गरि बाजागाजा र स्वस्ति वाचन सहित आफ्ना भुमिका पतिलाई अघि लगाइ रोपाइको काम गरिन्थ्यो जस्को उदाहरण जनक र दुर्योधनलाई लिन सकिन्छ। जस्ले हलो जोत्ने कार्यको सुरुवात गरेका छन्।

पराशरस्मृति अनुसार अन्न प्राणको बलको र सर्वाथ सिद्धिको कारण हो।
देवता, असुर र मानव पनि अन्नको सेवनबाट जीवित रहन्छन् ।
सबै कार्य अन्नबाट नै हुने भएकाले सबैकार्यलाई छाडेर कृषिकार्य गर्नुपर्छ।यसरी हेर्दा प्राचीन समय देखि अर्वाचीन समयसम्म पनि सात्विक कृषिको महत्त्व रहेको छ।

अब खेतिको महत्त्व संगसंगै कसरी गरिरहेका छौ त्यसले पनि महत्त्व राख्दछ। हासिखेलि गर्दै रोपिएको धानमा सकारात्मक उर्जाको प्रभाव पर्छ।हामीले जस्तो खाना खान्छौ त्यस्तै मन बुद्धि र बल हुन्छ।

यजुअ २३३२ श्लोक अनुसार दही खादा हामीले दही खानु भन्दा अगाडि  गरेको बाचिक पापलाई  नष्ट गरि मुखलाई शुद्ध गरि प्राणको रक्षा गरेर आयुको वृद्धि गर्दछ।

चिउराले बल प्रदान गर्दछ। सिमसिम पानी परिरहदा गंगा स्नान भइराखेको हुन्छ। हिलो छ्याप्ने गर्दा मृतिका स्नान र कत्थेर काहिँ देखिने सूर्य नारायणले गर्दा धुप स्नान हुन्छ।यसरी हेर्दा शुद्ध मन अनि शुद्ध इन्द्रिय भएको मानिसले रोपेको अन्नबाट सोही अनुसारको अन्न उत्पादन हुने हुदा 
आजको यो चाडको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व  रहेको छ।


global ime

runner bike

https://www.ctznbank.com/

राजनीति

नेकपाको स्थायी कमिटि बैठक बस्दै, ओली र प्रचण्डका अडान कायमै

२२ असार, काठमाडौँ । 
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाको स्थायी कमिटि बैठक आज बस्दैछ । आज बिहान ११ बजेका लागि स्थायी समिति बैठक बोलाइए पनि नेताहरुबीच सहमति नभए बैठक फेरि स्थगित हुने संभावना छ । पार्टी भित्रको विवाद समाधानका लागि नेताहरु छलफलमा जुटेपनि समाधान भने अझै निस्कन सकेको छैन । हिजो नेकपा अध्यक्षद्वय केपी ओली र प्रचण्डवीच पार्टी एकतालाई बचाउन सहमतिका आधारहरु खोज्ने सहमति भएको थियो । हिजो बालुवाटारमा भएको छलफलमा सहमतिका लागि दुवै अध्यक्षवीच थप लचकता प्रस्तुत गर्ने सहमति भएको थियो ।

कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक बस्दै, ओली र देउवाबीच भएको गोप्य भेटबारे कुरा उठाउने

२१ असार, काठमाडौं । 
प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक आज बस्दै छ । बैठक दिउँसो २ बजेपछि ललितपुरको सानेपास्थित पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा बस्नेछ । कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाबीच भएको भनिएको गोप्य भेटबारे पनि केन्द्रीय सदस्यहरुले कुरा उठाउने तयारी गरेका छन् । 

प्रचण्डको अन्तिम कसरत, प्रधानमन्त्रीले राजीनामा देलान् कि पार्टी फुट्ला

१९ असार, काठमाडौँ । 
प्रधानमन्त्री  तथा सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई  दुवै पदबाट राजीनामा दिनुपर्ने कुरा उठेपछि सत्तारूढ नेकपाभित्रको विवाद उत्कर्षमा छ । ओलीको कार्यशैलीमाथि प्रश्न उठाउँदै अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललगायतका नेताहरूले राजीनामा दिनुपर्ने बताएपछि नेकपाको परिस्थिति गम्भिर बनेको छ । 

अन्तर्राष्ट्रिय

इरानको आणबिक केन्द्रमा आगलागी, हजारौं उपकरणमाह क्षति

२२ असार, काठमाडौं । 
इरानको आणबिक केन्द्रमा गत बिहिबार भएको आगलागीमा ब्यापक क्षति भएको खुलासा भएको छ । इरानको आणबिक उर्जा निकायका प्रवक्ता बेहेरोज कमलबन्दीले आगलागीमा परि मेसिनरी उपकरणहरु नष्ट भएको बताए । केही इरानी अधिकारीहरुले आगलागीलाई साइबर हमलाको संज्ञा पनि दिएका छन् । गत साता इरानको आणबिक केन्द्रमा भएको आगलागीका कारण त्यहाँ जडान गरिएका हजारौं आधुनिक उपकरणहरु नष्ट भएका थिए ।

पाकिस्तानका विदेशमन्त्रीमा कोरोना संक्रमण

२० असार, काठमाडौं । 
पाकिस्तानका विदेशमन्त्री शाह महमुद कुरैशी कोरोना संक्रमित भएका छन् । कुरैशी स्वयंले ट्वीटरमा यो जानकारी दिएका छन् ।  उनले लेखेका छन्, ‘दिउँसो मलाई हल्का ज्वरो आएको महसुस भयो । त्यसपछि तुरुन्तै म होम क्वारेन्टिनमा बसेँ ।  अल्लाहको कृपाले म मजबुत र ऊर्जावान महसुस गरिरहेको छु । कृपया मेरो लागि प्रार्थना गर्नुहोला ।’ उनले घरमै बसेर आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरिरहेको जानकारी पनि दिएका छन् । जोन्स हप्किन्स

कारभित्र यौन क्रियाकलाप गरेको आरोपमा राष्ट्रसङ्घका दुई कर्मचारी निलम्बित

१९ असार, काठमाडौँ ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घले इजरेलमा कार्यालयको कारभित्र  यौनिक गतिविधि गरेको आरोपमा  दुई कर्मचारीलाई निलम्बन गरेको छ।  तेल अभिभस्थित समुद्री तटनजिक  सडकमा राष्ट्रसङ्घको चिह्न अङ्कित कारभित्र यौनिक गतिविधि गरेको  भिडियो केहीदिन अगाडि सार्बजनिक भएको थियो । रातो पहिरनमा रहेकी एक महिला कारको पछिल्लो सीटमा तीमध्ये एक जनासँग यौनिक मुद्रामा बसेको भिडिओमा देखिन्छ। 

विचार / ब्लग

यो जन्म तिमीमा समर्पित

मेरो यो अमूल्य जीवनका 
लागि
तिमीले आफ्नो जीवनको ख्याल 
राखेनौ।
मेरो आगमनको खुसी सँगै 
तिमीले आफ्नो सबै पीडा भुलायौ 

राष्ट्रिय धान दिवस र यसको शास्त्रीय महत्त्व

-प.ज्यो.बिष्णु प्रसाद उपाध्याय
नेपालको अर्थतन्त्रमा कृषिको योगदान ठूलो रहेको छ। हाम्रो जस्तो मुलुकले बढदो व्यापार घाटा न्युनीकरण गर्ने हो भने कृषि जन्य उत्पादन बढाउनै पर्छ । यसको विकल्प छैन। सोही कारण  किसानको मनोबल उच्च राख्न र उनिहरुको श्रमको सम्मान गर्ने उदेश्यले कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले मुलुकभरी असार १५ गतेलाई राष्ट्रिय धान दिवसका रुपमा २०६१ साल देखि  अनवरत रुपमा मनाउँदै आएको छ। जुन सराहनीय छ। यसो भनी रहदा यहाँ भन्दा

कोरानाको चेपुवामा नेपालको अर्थतन्त्र : चाल्नुपर्ने कदम

आज विश्व जगत नोवल कोरोना नामक भाइरसबाट आक्रान्त बन्दै गएको छ ।यसको फैलदों गतिलाई दृष्टिगत गर्दा समयमा नियन्त्रणको प्रभावकारी उपाय पत्ता लगाउन नसकेमा विश्वव्यापी रुपमा एक करोडको हाराहारीमा  मानिसहरु यसबाट सङ्क्रमित हुने र  नियन्त्रणको प्रयास गर्दा गर्दै पनि ५ लाखको संख्यामा व्यक्तिले ज्यान गुमाउन सक्ने सम्भावना देखिन्छ । विश्वका शक्तिशाली देशहरु समेत यस भाइरसका सामु आत्मसमर्पण गर्न वाध्य भएका घटनाले गर्दा नेपाल जस्ता सानो अर्थतन्त्र र अल्पविकसित
Top