भारत : भँगेराको जत्रो छाति भएको हात्ती

न्यूजसेवा विश्लेषण


Friday, 22 May, 2020 9:41 PM
९ जेठ, काठमाडौं । भारत, भूगोलमा नेपालभन्दा २२ गुणा ठूलो, जनसंख्या ४५ गुणा । आर्थिक प्रगतिमा विश्वका शक्तिशाली राष्ट्रलाई चुनौती दिँदै गरेको उदयीमान मुलुक, ओभरअल र्याङ्किङमा विश्वको ४४ औँ नम्बरमा पर्छ ।

भनिन्छ, छिमेकी गतिलो भए सुख र साथ पाइन्छ । छिमेकी धनी, सम्पन्न र शिक्षित भए आवश्यक सहयोग, पारिवारिक उन्नति र सहकार्य बढेर जान्छ । यो आधारमा भारतको छिमेकी हुनुमा नेपाल र नेपालीले गर्व गर्नुपर्ने हो । अझ दक्षिण एसियाले नै गर्व गर्नुपर्ने हो । दक्षिण एसियामा भारतको जत्रो भीमकाय जिउडाल र शक्ति अन्य मुलुकको छैन । हरेक कोणबाट भारत दक्षिण एसियालाई आफ्नो तजबिजीमा डोहोर्याउन सक्ने राष्ट्र हो । दक्षिण एसियाका सबै राष्ट्रको नेता बनेर भारतीय प्रधानमन्त्रीले ‘यो हो हाम्रो एजेण्डा’ भन्दै विश्वसामू प्रस्तुत हुन सक्नुपथ्र्यो । 

तर, भारतको भूमिका ठिक उल्टो छ । आफ्ना कुनै पनि छिमेकीसँग भारतले आत्मीय सम्बन्ध राख्न सकेको छैन । त्यत्रो जमिन र त्यत्रा जनशक्ति भएर पनि भारत जहिले पनि छिमेकीका एक–दुई वित्ता जमिनमा आँखा गाड्नमै व्यस्त छ । छिमेकीको घरबार उठाएर कान्लो मिच्नमै रमाइरहेको छ । उसका हरेक छिमेकीसँगको सम्बन्ध हेर्दा लाग्छ, भँगेराको जत्रो छाति भएको हात्ती हो, भारत । शरीर र शक्तिअनुसारको चौडा छाति कहिल्यै बनाउन सकेन । 

नेपाललाई तीनतिरबाट घेरेको भारतले सयौं स्थानमा अतिक्रमण गरेको छ । जसमा मुख्य रुपमा उत्तर पश्चिम क्षेत्रका कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा तथा नवलपरासी जिल्लाको सुस्ता छन् । यीबाहेक अन्य क्षेत्रमा दशगजा सार्ने, भारतीय सीमा सुरक्षा बल अनधिकृत रुपमा नेपाल प्रवेश गर्नेजस्ता घटना हुँदै आएका छन् ।

कालापानीतर्फको कुरा गर्दा सन् १९१६ को सुगौली सन्धिले महाकाली नदीलाई सीमा नदी मानेको छ । तर भारतले क्रमशः अतिक्रमण गर्दै आएको छ । भारतले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको जम्मु तथा कस्मिरलाई टुक्र्याएर मुलुकको राजनीतिक नक्सा परिवर्तन गर्नेक्रममा उसले नेपाली भूमि कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरालाई पनि आफ्नो नक्सामा समेट्यो । नेपालले तत्काल विरोध नोट बुझायो । तर, भीमकाय भारतले अझै छाति खुम्च्यायो । हुँदाहुँदा नेपाली भूमिमा सडक नै उद्घाटन गर्यो । भारतको सानो चित्त र लुट मानसिकताकै कारण अहिले नेपालसँग तिक्तता बढेको छ । गल्ती सच्याउनुको सट्टा मोदी सरकार आफ्ना पालित मिडिया र मिडियाकर्मी प्रयोग गरेर नेपाल र नेपालीमाथि तुच्छ गालीमा उत्रिएको छ ।

भारतले भूमिमात्रै अतिक्रमण गरेको छैन, नेपालीको इज्जत अतिक्रमण गरिरहेको छ । नेपाल र नेपालीलाई आफूले पालेको घोषणा गरिरहेका छन्, मोदीका पार्टीकै नेताहरु । तरकारी, खाद्यान्नदेखि तेलसम्म भारतले दिएको भन्दै छात्ति पिटेर चिच्याइरहेका छन्, उनीहरुको कर्कस ध्वानी सुन्दा लाग्छ उनीहरुले दयाभावले नेपालीलाई दिएका हुन् । बरु नेपालीले तिनका उत्पादन किनेर अर्बौँको योगदान गरेको स्विकार्न चाहँदैनन् उनीहरु । यस्ता हर्कतकै कारण भारतप्रति नेपाली धारणा झन् नकारात्मक बन्दै गएको छ । नेपालीले ०७२ मा भारतले लगाएको नाकाबन्दीको दुःख सम्झिएका छन् । आम नेपालीको एउटै धारणा बनिसकेको छ, भारत नेपालको छिमेकी हो तर मित्र कहिल्यै होइन । भारतले आफ्नो व्यवहार नसुधारे नेपालीमा यो भावना थप छिप्पिने छ र पुस्तौसम्म मनमा गड्नेछ । 

नेपालसँग मात्रै होइन, कुनै पनि छिमेकीसँग भारतको सुमधुर सम्बन्ध छैन । चीन र पाकिस्तानसँग सिमानाकै विषयमा भारतले युद्ध समेत लडिसकेको छ । विवाद यथावत् छ । श्रीलंका र भारतबीच सीमा सम्झौता भएपनि विवाद अझै कायम छ । भुटानसँग चीनको सीमा विवाद छ । सन् २०१७ मा चीन र भुटानबीचको विवादास्पद क्षेत्र दोक्लममा चिनियाँ सेनाको सडक निर्माण कार्य रोक्न भारतीय सेना पुगेपछि तनाव सुरु भएको थियो । ७२ दिन आमनेसामने भएपछि दुवै देशका सैनिक सो क्षेत्रबाट पछि हटेका थिए ।

भारत र चीनबीच पूर्व र पश्चिम दुवैतर्फ सीमा विवाद छ । पूर्वमा भारतले अरुणाचल प्रदेश भन्ने गरेको भूभागलाई चीनले दक्षिण तिब्बत भन्छ र त्यो आफ्नो भएको दाबी गर्छ । गत वर्षमा मात्रै चीनले अरुणाचल क्षेत्रमा पार्ने विभिन्न क्षेत्र र भूभागको चिनियाँ नामाकरण समेत गरेको थियो । त्यसैगरी, पश्चिमतर्फ चीनको नियन्त्रणमा रहेको अक्साइ चीनको क्षेत्रमाथि भारतले दावी गर्दै आएको छ । पहिले जम्मु तथा कस्मिरभित्र पर्ने सो क्षेत्र चीन र पाकिस्तानबीच सम्झौता भएपछि चीनको नियन्त्रणमा गएको हो । यो क्षेत्रलाई भारतले हालै जारी गरेको नक्सामा लद्दाखभित्र राखेको छ । भारत चीनबीच तीन दशकदेखि सीमा विवाद समाधान गर्ने वार्ता चल्दै आएको छ । तर सामाधान निस्कन सकेको छैन । यी दुई देशबीच करिब ३ हजार ५ सय किलोमिटर लामो सीमा छ ।

विभाजनकै समयदेखि भारत र पाकिस्तानबीको सीमा विवाद छ । बेलायती साम्राज्यबाट स्वतन्त्र बनेसँगै विभाजित भएका भारत र पाकिस्तान दुवैले कस्मिरको पुरै भूभागमाथि आफ्नो सार्वभौमिकता दाबी गर्दछन् । तर, कस्मिरको भूभाग भने भारत, पाकिस्तान र चीनको अधीनमा छ । भारत र पाकिस्तानबीच भएको तीन प्रमुख युद्धमध्ये दुई वटा कस्मिरको विषयलाई लिएर भएको थियो । विवादको कारण भारत र पाकिस्तानबीच सीमाकंन हुन सकेको छैन । दुवैको प्रशासनिक क्षेत्रलाई लाइन अफ कन्ट्रोल ९एलओसी०ले छुट्टयाएको छ । परमाणु हतियारयुक्त दुवै देशबीच सीमा क्षेत्रमा निरन्तर रुपमा गोली हानाहान हुने गरेको छ । जसमा दुवैपक्षका सैनिक मर्ने क्रम निरन्तर जारी छ । दुवैले कस्मिरमा लाखौँ सेना तैनाथ गरेका छन् ।

एसियामा चीन र भारत शक्ति उन्मुख राष्ट्र हुन् । चीनले छिमेकी समृद्ध पार्दै जाने परराष्ट्र नीति लिएको छ । एसियाका राष्ट्रहरुमा आफ्नो प्रभुत्व जमाउँदै लगेको छ । तर, भारतले छिमेकीमाथिको हस्तक्षेपकारी नीति बदल्न सकेको छैन । सबै छिमेकी उसँग रुष्ट छन् । तीनतिर सीमा छोएको छिमेकी भारतको यो कमजोरी नै नेपालको सबैभन्दाठ ठूलो दुर्भाग्य हो । अन्य दक्ष्णि एसियाली मुलुकहरुका लागि पनि आर्थिक र सामाजिक क्षति पुग्नु हो । 

हरेक छिमेकीसँग भारतले आफ्नो शक्ति र उर्जा गलत प्रयोजनमा खर्चिरहेको छ । त्यो शक्ति सही ठाउँमा प्रयोग गर्ने हो भने भारतको विकास झन् गुणात्मक हुने थियो । त्यसबाट छिमेकीले पनि लाभ लिन सक्थे । तर, समस्या त्यहीँ छ, हात्तीजत्रो भएर पनि भारतले हात्तीको जत्रो छाति बनाउन कहिल्यै सकेन वा चाहेन । 



 


global ime

runner bike

https://www.ctznbank.com/

राजनीति

लकडाउनको पालना गर्न र गम्भीर हुन भारतीय प्रधानमन्त्रीको आग्रह

१० चैत, काठमाडौँ ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आफ्ना नागरिकलाई लकडाउनको पालना गर्न आग्रह गरेका छन् ।  मोदीले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा लेखेका छन्, ‘लकडाउनलाई कतिले अझै पनि गम्भीरतापूर्वक लिइरहेका छैनन् । कृपा गरेर आफूले आफैलाई बचाउनुस्, आफ्नो परिवारलाई बचाउनुस् र निर्देशनलाई

गगन थापाको प्रस्ताव सांसदको १ महिनाको तलब जम्मा गरौं

१० चैत, काठमाडौँ ।
नेपाली कांग्रेसका नेता तथा सांसद गगन थापाले सरकारको कोरोना कोषमा  प्रत्येक सांसदको १ महिनाको तलब जम्मा गर्ने प्रस्ताव गरेका छन् । सामाजिक सञ्जाल मार्फत उनले भनेका छन्   "जसले जहाँबाट जति सक्छौं यो कोषमा सहयोग गरौं र विपदमा श्रोत जुटाउन साथमा छौं भनेर सरकारलाई

देशलाई तुरुन्त लकडाउन गर्न काँग्रेस नेताको माग

१० चैत, काठमाडौँ ।
नेपाली काँग्रेसका नेता डा शेखर कोइरालाले मुलुकमा तुरुन्त लकडाउन गर्न सरकारसँग माग गरेका छन् । सामाजिक सञ्जाल मार्फत डा कोइरालाले भारतबाट आउने मानिसको लर्कोले कोरोना पनि सँगसँगैं ल्याउन सक्ने भन्दै तुरुन्त लकडाउन गर्नुपर्ने बताएका हुन् । नेता शेखरले विस्वव्यापी रुपमा

अन्तर्राष्ट्रिय

लद्दाखमा चिनियाँ र भारतीय सेना फेरि आमनसामने : दुबै देशले बढाए सैन्य शक्ति र हतियार

१९ जेठ, काठमाडौं । २५ दिनदेखि चीन र भारत सीमा लद्दाखमा दुबैदेशबीच तनाव झन बढ्दै गएको छ। तनाव बढ्दै गएपछि दुबै देशले त्यहाँ ठूला सैन्य हतियार र सैनिक बढाएको टाइम्स अफ इण्डियाले जनाएको छ। पूर्वी लद्दाखमा पर्ने सीमाक्षेत्र विवादलाई लिएर दुबै देशका सैनिकहरू हाल आमनेसामने भएपछि त्यहाँ तनाव बढ्दै गएको हो।

डब्ल्यूएचओसँग सबै किसिमका सम्बन्ध तोडेको ट्रम्पको घोषणा

१७ जेठ, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ)सँग अमेरिकाले सबै सम्बन्ध तोडेको घोषणा गरेका छन् ।कोरोना भाइरस संक्रमण फैलिनबाट रोक्न डब्ल्यूएचओ असफल भएको आरोप लगाउँदै ट्रम्पले यसअघि नै अमेरिकाले दिँदै आएको आर्थिक सहयोग बन्द गराएका थिए ।शुक्रबार ह्वाइटहाउसमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा ट्रम्पले भने, ‘हामीले डब्ल्यूएचओलाई ब्यापक सुधार गर्न अनुरोध गरेका थियौं । तर ऊ असफल भयो । 

१० लाख मान्छे बस्ने विश्वकै ठूलो शरणार्थी शिविरमा कोरोना संक्रमण, झन् भयावह बन्ने खतरा

२ जेठ, काठमाडौं ।  बांग्लादेशमा रहेको विश्वकै सबैभन्दा ठूलो शरणार्थी शिविरमा कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिएको छ। सानो क्षेत्रमा १० लाख जनसंख्याको सघन बसोबास भएको यो शिविरमा संक्रमण फैलियो भने रोक्न गाह्रो हुने विशेषज्ञहरुले बताएका छन्। बर्माबाट विस्थापित रोहिंग्या शरणार्थी रहेको यो शिविरमा अहिले दुई जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ।

विचार / ब्लग

कोरानाको चेपुवामा नेपालको अर्थतन्त्र : चाल्नुपर्ने कदम

आज विश्व जगत नोवल कोरोना नामक भाइरसबाट आक्रान्त बन्दै गएको छ ।यसको फैलदों गतिलाई दृष्टिगत गर्दा समयमा नियन्त्रणको प्रभावकारी उपाय पत्ता लगाउन नसकेमा विश्वव्यापी रुपमा एक करोडको हाराहारीमा  मानिसहरु यसबाट सङ्क्रमित हुने र  नियन्त्रणको प्रयास गर्दा गर्दै पनि ५ लाखको संख्यामा व्यक्तिले ज्यान गुमाउन सक्ने सम्भावना देखिन्छ । विश्वका शक्तिशाली देशहरु समेत यस भाइरसका सामु आत्मसमर्पण गर्न वाध्य भएका घटनाले गर्दा नेपाल जस्ता सानो अर्थतन्त्र र अल्पविकसित

महान क्रान्तिकारी आमा र सासुआमा

- सुदिप रेग्मी
दुई दशकलाई नियाल्दा नेपाली समाजमा धेरै परिवर्तन आए ।विश्वव्यापीकरणको प्रभाव र बढ्दो आधुनिकिकरणले नेपाली जनजीवन परिवर्तन भयो । खासगरी नेपाली युवाहरूको बढ्दो वैदेशिक यात्राले नेपालीहरूको जनजीवन परिवर्तन गर्न उल्लेख्य भूमिका निर्वाह गर्‍यो । स्वदेशमै रहेका युवाहरू शहर केन्द्रित भए ।

सी चिनफिङ भन्छन् -हिमालय वारिपारिको मैत्रीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याऔँ

सी चिनफिङ
राष्ट्रपति श्रीमती विद्यादेवी भण्डारीको निमन्त्रणामा म छिटै चीनको मैत्रीपूर्ण छिमेकी देश नेपालको राजकीय भ्रमण गर्दैछु । मैले नेपालको भ्रमण गर्न लागेको यो पहिलोपटक हो, तथापि मलाई नेपाल अपरिचित भने लाग्दैन । नेपालमा शानदार पहाड र नदीहरू छन्, विशिष्ट संस्कृति पनि छ । त्यसैले म नेपालको भ्रमण गर्न धेरै पहिलेदेखि लालायित थिएँ । मैले चीनको भ्रमण गर्नुभएका धेरै नेपाली नेताहरूसँग धेरैपटक भेटवार्ता गरेको छु र उहाँहरूसँग गहिरो मित्रता पनि गाँसेको छु ।
Top